بازار سرمایه: از جنگ تا آتش‌بس؛ مصاحبه با حسام حسینی

در همین راستا، در خدمت آقای حسام حسینی هستیم؛ مدیر ارشد سرمایه‌گذاری مدیریت دارایی گندم و عضو هیئت‌مدیره این مجموعه، تا درباره شرایط فعلی بازار سرمایه، نحوه مدیریت دارایی‌ها در فضای پرریسک اخیر و چشم‌انداز پیش‌روی بازار گفت‌وگو کنیم. با ما همراه باشید.

۱. شرایط بازار سرمایه را در مقطع کنونی چگونه ارزیابی می‌کنید؟

بازار سرمایه در حال حاضر در موقعیتی دوگانه قرار گرفته است؛ از یک سو، تورم قابل‌توجه موجب رشد سودهای حسابداری شرکت‌ها شده و از سوی دیگر، ریسک درگیری نظامی باعث شده سرمایه‌گذاران با احتیاط بیشتری عمل کنند. به‌طور کلی، هرچه ریسک درگیری نظامی کمرنگ‌تر شود، احتمال دستیابی بازار به بازدهی متناسب با تورم افزایش می‌یابد و هرچه احتمال درگیری مجدد بالا برود، ریسک سیستماتیک فشار بیشتری بر بازار وارد می‌کند.

به‌طور کلی، بازار سرمایه با فرض اصلاح ۱۵ درصدی شاخص کل و دلار ۱۸۰ هزار تومانی وارد کانال ۵۰ میلیارد دلاری می‌شود؛ سطحی که سال‌ها تجربه نشده است. همچنین فاصله میان بازده مورد انتظار متناسب با تورم که حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد برآورد می‌شود با سود بدون ریسک ۳۹ درصدی، به سطح قابل‌توجهی رسیده و از منظر ارزش‌گذاری، جذابیت ویژه‌ای برای بازار سرمایه ایجاد کرده است. علاوه بر این، نسبت‌های MC/GDP در محدوده ۳۰ درصد و MC/M۲ در حدود ۶۰ درصد، جزو پایین‌ترین اعداد سال‌های اخیر محسوب می‌شوند. در واقع، بازار سرمایه از منظر ارزش‌محور بودن کمبودی ندارد و تنها یک متغیر ریسکیِ غیرقابل‌برآورد باعث برهم خوردن معادلات ارزش‌گذاری شده است.

۲. نظر شما در خصوص زمان و نحوه‌ی بازگشایی بازار چیست؟

توقف طولانی‌مدت معاملات سهام، بازار سرمایه را با ریسک جدیدی تحت عنوان نقدشوندگی پایین مواجه می‌کند. این در حالی است که یکی از مهم‌ترین مزیت‌های بازار سهام نسبت به بازارهای رقیب مانند مسکن، نقدشوندگی بالای آن است.

همچنین نحوه بازگشایی بازار نباید به‌گونه‌ای باشد که میان شرکت‌ها تبعیضی ایجاد شود. البته شرکت‌هایی که آسیب مستقیم دیده‌اند، باید در شفاف‌سازی‌های خود حتما بخش‌های آسیب‌دیده را اعلام کنند؛ حتی اگر برآورد دقیقی از میزان خسارت وجود نداشته باشد. ارائه توضیحاتی درباره ابعاد آسیب و زمان وقوع آن می‌تواند به فعالان بازار در ارزیابی ریسک‌های مرتبط کمک کند.

۳. آیا متوقف بودن معاملات سهام به صلاح بازار و سرمایه‌گذاران بوده؟

در روزهای جنگ، زمانی که فضای کشور تحت تأثیر بمباران و ریسک‌های ناشناخته ناشی از احتمال آسیب به شرکت‌ها قرار دارد، طبیعتاً بازگشایی بازار سرمایه می‌تواند تنها به ثبت بازدهی‌های منفیِ مکرر بدون توجه به ارزندگی قیمت‌ها منجر شود. اما در دوره آتش‌بس، ادامه توقف معاملات سهام کمک چندانی به سرمایه‌گذاران نمی‌کند؛ چراکه ممکن است این شرایط برای مدتی طولانی ادامه یابد و بسته ماندن بازار عملاً کمکی به سرمایه‌گذاران نخواهد کرد.

تصور من این است که اگر بازار سرمایه در بخش‌های آسیب‌ندیده بلافاصله پس از آتش‌بس بازگشایی می‌شد، ابتدا روندی نزولی و سپس با اثرپذیری از تورم، روندی صعودی را تجربه می‌کرد. بدین ترتیب، هم نقدشوندگی بازار حفظ می‌شد و هم نوسان‌پذیری مناسب بازار سرمایه رخ می‌داد.

۴. وضعیت درآمدی سبدگردان‌ها در این شرایط جنگی چطور بوده؟

در بخش توسعه ابزارهای سرمایه‌گذاری، با توجه به قابل معامله بودن صندوق‌های درآمد ثابت و کالایی، شاهد تداوم پویایی و بالندگی بازار سرمایه بودیم؛ به ‌نحوی که تنها صندوق‌های درآمد ثابت پس از جنگ بیش از ۱۰۰ هزار میلیارد تومان جذب منابع داشته‌اند. این موضوع از آن جهت امیدوارکننده است که در جریان جنگ ۱۲ روزه شاهد فرار سرمایه بودیم و اکنون اعتماد به ابزارهایی که در شرایط غیرعادی نیز کارکرد خود را حفظ می‌کنند، دستاورد بزرگی محسوب می‌شود.

با این حال، در صندوق‌های سهامی و سبدهای اختصاصی که بخش مهمی از کسب‌وکار شرکت‌های سبدگردان را تشکیل می‌دهند، عملاً با توقف فعالیت مواجه بوده‌ایم. از این منظر، مدیریت دارایی گندم تلاش کرده با نگاهی مسئولانه در کنار سرمایه‌گذاران و همکاران خود باقی بماند و فعالیت‌های جاری را حفظ کند.

۵. در این مدت، استراتژی شما برای حفظ منافع سرمایه‌گذاران‌تان چه بوده است؟

 استراتژی ما در این دوره، نگاهی کاملاً همدلانه و مسئولانه بوده است. به همین منظور، کارمزد ثابت بخش سهام در سبدهای اختصاصی را تا زمان بازگشت شرایط معاملات به وضعیت عادی و بازگشایی بازار، حذف کرده‌ایم تا سرمایه‌گذاران در این مدت هزینه‌ای از این بابت پرداخت نکنند. همچنین با توجه به تغییر انتظارات تورمی و بازده مورد انتظار بازار، سقف بازده معاف از کارمزد را نیز افزایش داده‌ایم تا سرمایه‌گذاران بدانند در شرایط سخت و بحران، منافع آن‌ها را همسو با منافع خود می‌دانیم و در کنارشان هستیم.

در عین حال، در مهم‌ترین رسالت خود یعنی مدیریت فعال دارایی‌های تحت مدیریت، کاملاً پویا عمل کرده‌ایم و تخصیص دارایی در سبدهای اختصاصی را متناسب با نوسانات پس از جنگ، به نفع سرمایه‌گذاران تغییر داده‌ایم تا از فرصت‌های سودآور موجود در بخش‌های مختلف بازار سرمایه استفاده شود.

همچنین در عملکرد صندوق‌های سرمایه‌گذاری نیز، صندوق «ثمر» از ابتدای سال تاکنون بالاترین بازدهی را در میان صندوق‌های درآمد ثابت داشته و صندوق «ولتاژ» نیز به دلیل سطح بالای منابع نقد، از فرصت‌های موجود بهره برده و هم‌زمان با بازگشایی معاملات سهام، می‌تواند شروع باشکوهی را با ثبت بازدهی حدود ۱۰%+ تجربه کند.