جهش بهای انرژی محاسبات نرخ بهره را در اروپا برهم زد

گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد- کسری غفوری: شکاف میان فعالان بازارهای مالی و سیاست‌گذاران پولی در اروپا پیرامون چشم‌انداز نرخ بهره به سطحی کم‌سابقه رسیده است.

در حالی که رؤسای بانک‌های مرکزی تلاش می‌کنند موضعی محتاطانه در پیش بگیرند، بازارهای پولی تحت‌تأثیر جهش تازه بهای انرژی و بازگشت هراس از ماندگاری تورم، مسیر انقباضی تندتری را قیمت‌گذاری می‌کنند.

داده‌های بازار سوآپ نشان می‌دهد معامله‌گران اکنون چهار مرحله افزایش ۲۵ صدم درصدی نرخ بهره را برای بانک مرکزی اروپا و پنج مرحله افزایش مشابه را برای بانک مرکزی انگلستان طی دوازده ماه آینده پیش‌بینی می‌کنند.

این شرط‌بندی‌های سنگین فاصله آشکاری با لحن اخیر سیاست‌گذاران دارد. بانک مرکزی اروپا هفته گذشته پس از دومین افزایش نرخ بهره از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، اعلام کرد هیچ تعهدی برای گام‌های بعدی ندارد و از نظر مقامات این نهاد، قیمت‌گذاری سه افزایش دیگر از سوی بازار بیش از حد تهاجمی است.

در همین حال، اکثر اقتصاددانان تنها یک یا دو مرحله افزایش دیگر را برای حوزه یورو محتمل می‌دانند.

به نوشته بلومبرگ، در بریتانیا نیز شرایط مشابهی حاکم است. با وجود اینکه بانک مرکزی انگلستان در سال جاری نرخ بهره را تغییر نداده، دیو رمسدن، معاون این نهاد، موضع فعلی را مناسب دانسته هرچند به وجود ریسک‌های صعودی تورم اذعان کرده است.

این بانک روز پنجشنبه تشکیل جلسه می‌دهد و انتظار می‌رود تغییری در نرخ بهره اعمال نکند، اما بازار سوآپ احتمال افزایش نرخ بهره را به ۳۰ درصد رسانده است، در حالی که تا چند روز پیش چنین سناریویی بسیار نامحتمل تلقی می‌شد.

اندرو بیلی، رئیس بانک مرکزی انگلستان، در اوایل سال جاری انتظار بازار برای دو مرحله افزایش را رد کرده بود، اما قیمت‌گذاری کنونی حتی به بیش از دو برابر آن ارقام رسیده است.

محرک اصلی این دگرگونی در انتظارات، صعود مجدد بهای نفت و گاز است. سرایت شوک انرژی به بازارها، جهش بازدهی اوراق قرضه کوتاه‌مدت دولتی را به دنبال داشته است؛ به‌گونه‌ای که بازده اوراق دوساله آلمان و بریتانیا طولانی‌ترین روند صعودی هفتگی خود در سال‌های اخیر را ثبت کرده و هزینه استقراض بلندمدت را به بالاترین سطوح چند دهه گذشته رسانده است.

الیاس حداد، مدیر ارشد استراتژی بازار در مؤسسه «براون برادرز هریمن»، این وضعیت را شوکی بیرونی و خارج از مهار سیاست‌گذاران توصیف می‌کند و معتقد است حداکثر توان بانک‌های مرکزی، جلوگیری از سرایت شوک انرژی به تورم هسته  و انتظارات تورمی است.

در چنین فضایی، شفافیت در ارتباطات عمومی بانک‌های مرکزی اهمیتی دوچندان یافته است. «گرگوار پسکه»، مدیر ارشد سرمایه‌گذاری درآمد ثابت در مؤسسه «آموندی»، تأکید می‌کند که بانک‌های مرکزی باید در پیام‌رسانی خود محتاط‌تر عمل کنند، چراکه در شرایط پرتلاطم فعلی، هرگونه ابهام کلامی هزینه‌های سنگینی بر بازار تحمیل خواهد کرد.

بلومبرگ یادآور می‌شود که این تعارض مسبوق به سابقه است؛ در ماه مارس، هنگامی که بانک مرکزی انگلستان اعلام کرد برای مهار تورم ناشی از جهش بهای انرژی «آماده اقدام» است، بازار به‌سرعت نرخ‌های بالاتری را پیش‌خور کرد، اما در عمل هیچ افزایشی رخ نداد.

جیمز اسمیت، اقتصاددان مؤسسه ING، معتقد است قیمت‌گذاری فعلی کاملاً در تضاد با مواضع رسمی بانک مرکزی انگلستان قرار دارد. به باور او، هرچند احتمال دارد اندرو بیلی بار دیگر در برابر انتظارات تهاجمی بازار موضع بگیرد، اما بعید است این بار هشدارهایش شنیده شود.

معامله‌گران متن بیانیه این نهاد را به‌دقت واکاوی خواهند کرد، چراکه این نشست کنفرانس خبری نخواهد داشت.

از منظر مدل‌های اقتصاد کلان، بانک مرکزی اروپا با گام‌های اخیر عملاً به سقف نرخ بهره خنثی برآوردی خود رسیده است و اعمال سه مرحله افزایش دیگر، سیاست پولی را وارد محدوده‌ای به‌شدت انقباضی خواهد کرد؛ تصمیمی که پذیرش آن حتی برای اعضای متمایل به سیاست های انقباضی شورای حکام نیز دشوار است.

در بریتانیا نیز برآوردهای مبتنی بر قاعده تیلور، نرخی به‌مراتب کمتر از سطح ۴.۷۵ درصدیِ مورد انتظار بازار را تجویز می‌کنند. با این حال، بخشی از حجم معاملات در بازار سوآپ، صرفاً نه برای پیش‌بینی قطعی مسیر نرخ‌ها، بلکه به‌منظور پوشش ریسک در برابر نوسانات انجام می‌شود.

شاخص نوسان ضمنی در نرخ‌های سوآپ دوساله بریتانیا و اروپا به‌شدت افزایش یافته، هرچند همچنان پایین‌تر از اوج‌های ماه مارس است؛ وضعیتی شکننده که در صورت بروز اختلالات بیشتر در عرضه جهانی نفت، به‌سرعت دگرگون خواهد شد.

کریستین لاگارد، رئیس بانک مرکزی اروپا، هفته گذشته تصریح کرد که تورم منطقه یورو به دلیل تداوم اثرات گرانی انرژی، ممکن است طولانی‌تر از حد انتظار در سطوح بالا باقی بماند. او در پاسخ به پرسش‌های مکرر خبرنگاران، با پذیرش ضمنی این شکاف انتظاراتی اظهار داشت: «بازارها کار خودشان را انجام می‌دهند و ما هم وظیفه خودمان را پی می‌گیریم.»