رشد کمرمق اقتصاد جهانی؛
فرصتهای شغلی جوانان را محدود کرده است؛ بازار کار علیه جوانان
دنیای اقتصاد: بازار کار جوانان در جهان بار دیگر با نشانههایی از ضعف روبهرو شده است. رشد اقتصادی کمرمق، افزایش تنشهای ژئوپلیتیک و کاهش سرعت ایجاد فرصتهای شغلی باعث شده است جوانان در بسیاری از کشورها برای ورود به بازار کار با موانع بیشتری مواجه شوند. سازمان بینالمللی کار نیز هشدار داده است که در کنار این عوامل، گسترش هوش مصنوعی میتواند فشارهای تازهای بر بازار کار وارد کند.
گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد- محمد امین مکرمی: براساس تازهترین گزارش سازمان بینالمللی کار، نرخ بیکاری جهانیدر میان جوانان ۱۵ تا ۲۴ ساله در سال ۲۰۲۵ به ۱۲.۴ درصد رسید؛ در حالی که این نرخ در سال ۲۰۲۳ معادل ۱۲.۳ درصد بود. این افزایش به معنای آن است که حدود ۶۷ میلیون جوان در سراسر جهان در سال گذشته بیکار بودهاند.
اگرچه افزایش این نرخ در ظاهر محدود است، اما از آن جهت اهمیت دارد که روند بهبود بازار کار جوانان پس از همهگیری کرونا را معکوس کرده است.
براساس گزارش رویترز، سازمان بینالمللی کار اعلام کرده است که افزایش بیکاری جوانان تنها به کشورهای فقیر یا در حال توسعه محدود نمانده و در طیف گستردهای از اقتصادها مشاهده شده است. نرخ بیکاری جوانان بین سالهای ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ در هشت منطقه از مجموع ۱۱ منطقه جهان افزایش یافته است. این روند در کشورهای پردرآمد، کشورهای با درآمد متوسط رو به پایین و اقتصادهای کمدرآمد نیز مشاهده شده و نشان میدهد مشکل اشتغال جوانان ابعادی جهانی پیدا کرده است.
در همین حال، تنها مسئله بیکاری نیست که وضعیت جوانان را نگرانکننده کرده است. سهم جوانانی که نه شاغل هستند، نه در حال تحصیل و نه در دورههای آموزشی شرکت میکنند نیز در سال ۲۰۲۵ به حدود ۲۰ درصد افزایش یافته است. این رقم به بیش از ۲۵۷ میلیوننفر در سراسر جهان میرسد.
چنین وضعیتی میتواند پیامدهایبلندمدتی برای درآمد، مهارتآموزی و آینده شغلی نسل جوان داشته باشد؛ زیرا فاصله گرفتن طولانیمدت از بازار کار یا نظام آموزشی، ورود دوباره به اشتغال را دشوارتر میکند.
سازمان بینالمللی کار در گزارش خود تاکید کرده است که وضعیتاشتغال جوانان نهتنها از نظر تعداد فرصتهای شغلی، بلکه از نظر کیفیت این فرصتها نیز رو به وخامت گذاشته است. به عبارت دیگر،حتی در مواردی که جوانان موفق به پیدا کردن شغل میشوند، الزاما به مشاغل پایدار و برخوردار از حمایتهای مناسب دسترسی ندارند.
این مسئله در کشورهای در حال توسعه جدیتر است. بسیاری از جوانان در این کشورها امکان تحمل دورههای طولانی بیکاری را ندارند و به همین دلیل ناچار میشوند به مشاغل غیررسمی و ناامن روی بیاورند. براساس گزارش سازمان بینالمللی کار، نزدیک به ۹ نفر از هر ۱۰ جوان شاغل در کشورهای کمدرآمد و کشورهای با درآمد متوسط رو به پایین در بخش غیررسمی فعالیت میکنند؛ مشاغلی که معمولا از پوششهایمناسب بیمهای، حمایتهای اجتماعی و حقوق شغلی کافی برخوردار نیستند.
در این میان، هوش مصنوعی نیز به یکی از عوامل مهم و البته نامطمئن در آینده بازار کار تبدیل شده است. سازمان بینالمللی کار اعلام کرده است که پیامدهای بلندمدت هوش مصنوعی بر اشتغال هنوز بهطور کامل مشخص نیست، اما نباید ریسکهای آن را دستکم گرفت. گسترش فناوریهای هوش مصنوعی میتواند بخشی از وظایف شغلی را خودکار کند و در برخی حوزهها تقاضا برای نیروی انسانی را کاهش دهد؛ موضوعی که برای جوانانی که تازه قصد ورود به بازار کار را دارند، اهمیت بیشتری دارد.
البته در برخی بخشها، فرصتهای شغلی همچنان در حال افزایش است.مشاغل تخصصی در حوزههایی مانند علوم، مهندسی، بهداشت و فناوریاطلاعات همچنان در بسیاری از کشورها در حال گسترش هستند. اینموضوع نشان میدهد که تغییرات فناورانه الزاما به معنای کاهش همه فرصتهای شغلی نیست، بلکه میتواند تقاضا برای مهارتهای جدید را افزایش دهد.
افزایش بیکاری جوانان در سال ۲۰۲۵، در کنار کاهش سرعت ایجادفرصتهای شغلی، نشان میدهد که بازار کار این گروه همچنان تحت فشار قرار دارد.
ایجاد فرصتهای شغلی باکیفیت، توسعه مهارتهای مورد نیاز بازار و فراهم کردن حمایتهای اجتماعی میتواند در کاهش آسیبپذیری جوانان نقش مهمی داشته باشد. در شرایطی که اقتصاد جهانی با رشد کمرمق، نااطمینانی و تحول سریع فناوری روبهروست، آینده اشتغال جوانان بیش از گذشته به توانایی کشورها برای آماده کردن نیروی کار با مهارتهای متناسب با اقتصاد جدید وابسته خواهد بود.
