آیا بشر به طور تصادفی به اکسیر حیات رسیده است؟
«قرص همهچیز» در دستان شما
گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد- حسین موسوی: تردید چندانی وجود ندارد که کدام داستانِ والاستریت در حال حاضر پرمخاطبترین است؛ هوش مصنوعی . اما برای دومین داستان بزرگ، نگاهی به داروهای GLP-۱ بیندازید. اِلی لیلی (Eli Lilly)، پیشگامِ این صنعت که گزارش عملکرد سهماهه دوم خود را چهارشنبه همین هفته ارائه میدهد، بهتازگی از نظر قدرت سودآوری، از غولهایی چون والمارت، ورایزن کامیونیکیشنز و دیگر شرکتهای بزرگ داروسازی پیشی گرفته است.
امسال انتظار میرود این شرکت ۳۱ میلیارد دلار درآمد داشته باشد که ۳۶ درصد افزایش یافته و برای رتبه چهاردهم در شاخص S&P ۵۰۰ مناسب است. تا سال ۲۰۳۰، این رقم میتواند دو برابر شود که لیلی را از بانک آمریکا و اکسون موبیل هولدینگز جلوتر و در نزدیکی جیپی مورگان چیس قرار میدهد.
بقیه شرکتهای بزرگ پردرآمد، غولهای هوش مصنوعی هستند. به نوشته مجله بارونز، دارو و تراشههای کامپیوتری خیلی شبیه به هم نیستند، اما در این مورد، برخی شباهتهای کلیدی وجود دارد. اینها بازارهایی با ظرفیت محدود، قدرت قیمتگذاری بسیار زیاد و تقاضای گسترده و رو به رشد هستند.
در حوزه هوش مصنوعی، هر چه بیشتر پیشرفت کند،، مشتریان کاربردهای بیشتری برای آن پیدا میکنند.
GLP-1ها نیز در شرف بهتر شدن هستند. تصور کنید که در حالت استراحت چربی بیشتری بسوزانید و عضلات بیشتری را حفظ کنید. همچنین پوشش بیمهای در حال افزایش، روشهای تحویل جدید و سونامی کاربردهای بالقوه وجود دارد. امروزه، GLP-1ها در درجه اول به عنوان واکسن ضد چاقی در نظر گرفته میشوند. فردا، ممکن است بیشتر شبیه یک «قرص همه چیز» باشند.
از آنجایی که GLP-1ها اشتها را کنترل میکنند، برای کاهش وزن معجزه میکنند، بنابراین جای تعجب نیست که که برای سایربیماریهای مرتبط با وزن و رژیم غذایی نیز مفید باشند: آپنه خواب، کبد چرب و بیماری قلبی. اما آیا میدانستید که آنها همچنین برای اعتیاد به مواد مخدر و الکل، بیماری کلیوی،آلزایمر، پارکینسون، آرتروز زانو، پسوریازیس، آسم، کیست تخمدان و کاهش خطر سرطان هم مورد مطالعه قرار گرفتهاند؟
ترنس فلین، رئیس بخش داروسازی و بیوتکنولوژی ایالات متحده در مورگان استنلی، میگوید: «نکته عالی در مورد این دارو یا این دسته از داروها این است که مسیرهای مختلفی را هدف قرار میدهد که به نظر میرسد مزایای مثبت گستردهای در بدن ما دارند.»
در حال حاضر، بازار GLP-1 یک بازار دو قطبی است. شرکت نوو نوردیسک دانمارک با سماگلوتید که با نام تجاری اوزمپیک برای مقابله با دیابت و Wegovy برای چاقی فروخته میشد، در ابتدا پیشتاز بود.
شرکت الی لیلی مستقر در ایندیانا با داروی موثرتر خود، تیرزپاتید که با نام تجاری Mounjaro برایدیابت و Zepbound برای مقابله چاقی عرضه میشود، پیشتاز شده است. تخمینهای فروش چند برابر شدهاند. در سال 2022، زمانی که «بارونز» در مورد ورود لیلی به بازار نوشت، جی.پی.مورگان پیشبینی کرد که فروش GLP-1 تا سال 2031 به 34 میلیارد دلار خواهد رسید، رقمی که اکنون عجیب به نظر میرسد.
امسال، مورگان استنلی پیشبینی فروش GLP-1 خود در سال ۲۰۳۵ را از ۱۵۰ میلیارد دلار به ۱۹۰ میلیارد دلار افزایش داد که تنها از داروهای مقابله با دیابت ناشی میشود. این به معنای نفوذ ۳۰ درصدی تا آن زمان در بین آمریکاییهای چاق است که نسبت به ۶ درصد سال گذشته، افزایش یافته است که در عین حال حدود ۱۰ درصد نفوذ در خارج از ایالات متحده هم دارد. هیچ چیز در تاریخ به این رقم نزدیک هم نمیشود. واکسن کووید-۱۹ فایزر در سال ۲۰۲۲ در وضعیت اوج خود نزدیک به ۴۰ میلیارد دلار رسید و دستهای از داروهای سرطان به رهبری کیترودا از شرکت مرک سالانه حدود ۵۰ میلیارد دلار فروش دارند.
رشد کم نظیر و رو به رشد
دو عامل جدید به این رشد میافزایند. بیش از دو دهه است که قانون فدرال، مدیکر (Medicare)، طرح سلامت فدرال برای سالمندان، را از پرداخت هزینه داروهایی که صرفا برای کاهش وزن در نظر گرفته شدهاند، منع کرده است. این وضعیت در اول ژوئیه با یک برنامه موقت با حق بیمه ۵۰ دلاری برای یک ماه مصرف دارو تغییر کرد که قرار است پس از سال ۲۰۲۷ با یک برنامه دائمی جایگزین شود. بیش از دو سوم از افراد تحت پوشش بیمه درمانی مدیکر دارای اضافه وزن یا چاقی هستند. تغییر قانون در کوتاه مدت هزینهها را افزایش میدهد،اما طرفداران آن میگویند که این تغییر با کاهش عوارض پرهزینه سلامتی، به مرور زمان هزینه خود را جبران خواهد کرد.
فراتر از مدیکر، پوشش محل کار برای داروهای چاقی نیز در حال افزایش است، از ۴۴ درصد کارفرمایان در سال ۲۰۲۴ به حدود ۶۰ درصد در سال جاری رسیده است و در سال آینده به ۶۵ درصد خواهد رسید. در یک نظرسنجی از مصرفکنندگان، بیماران - چه دارای پوشش و چه بدون پوشش - گزارش شده است که به طور متوسط ۱۱۹ دلار در ماه هزینه از جیب خود پرداخت میکنند که نسبت به ۱۷۲ دلار در سال گذشته و ۱۹۶ دلار در سال ۲۰۲۴ کاهش یافته است.
قرصها یکی دیگر از دلایل این رشد هستند. GLP-1 های برنددار در قلمهای تزریق خودکار یا ویالهای تک دوز عرضه شدهاند، اما در ژانویه، نوو قرص Wegovy عرضه شد و لیلی در ماه آوریل با قرصی به نام Foundayo به بازار عرضه شد. این نویدبخش گسترش فروش به افرادی است که از سوزن بیزارند و به هزینه حساس هستند، و همچنین کمکی است به به بازارهای خارج از کشور که نگهداری مواد تزریقی در یخچال برای آنها امکانپذیر نیست.
در مورد قرصها، رقابت نزدیک است. برتری لیلی در داروهای تزریقی از این واقعیت ناشی میشود که تیرزپاتید چیزی است که به عنوان «داروی دو آگونیست» شناخته میشود و گیرندههای دو هورمون - پپتید شبه گلوکاگون ۱ یا GLP-1 و پلی پپتید انسولینوتروپیک وابسته به گلوکز یا GIP - را هدف قرار میدهد.
سماگلوتید نوو فقط GLP-1 را هدف قرار میدهد. این گیرندهها را به عنوان «قفل» و هورمونهای طبیعی را به عنوان کلید در نظر بگیرید، و داروهای چاقی به عنوان کلیدهای یدک عمل میکنند که میتوانند با همان قفلها مطابقت داشته باشند تا مثلاً به مغز بگویند که ولع غذا را متوقف کند. با قرصها، مزیت اثربخشی لیلی از بین میرود، زیرا هم قرص آن و هم نوو روی یک گیرنده واحد کار میکنند. در واقع، آزمایش ها نشان می دهند که قرص نوو کمی بیشتر در کاهش وزن کم موثر بوده است. اما قرص لیلی از نظر انعطافپذیری برنده است. این یک مولکول کوچک و سنتز شده با پایداری بالا است که به آن ماندگاری طولانی میدهد و به این معنی است که میتوان آن را در هر ساعت از روز، با یابدون غذا مصرف کرد. از سوی دیگر، قرص نوو، یک پپتید یازنجیرهای از اسیدهای آمینه است که نگهداری آن را دشوارتر میکند و به این معنی است که باید بلافاصله پس از بیدارشدن از خواب، بدون نوشیدن بیش از چند جرعه آب، مصرف شود و پس از آن باید 30 دقیقه قبل از نوشیدن قهوه یا غذا خوردن صبر کرد. این تفاوتها میتواند برای فروش در خارج از کشور، جایی که ماندگاری دارای اهمیت است، مهم باشد.
در حالی که لیلی حدود ۶۰ درصد از بازار داروهای تزریقی را کنترل میکند، نوو در اوایل ۸۵ درصد سهم بازار قرصها را دراختیار دارد، اگرچه فروش آنها تازه شروع به افزایش کرده است. انتظار میرود قرصها تا سال ۲۰۳۰ یک چهارم بازار را تشکیل دهند. با این تفاسیر اما به نظر نمیرسد که بیش از حد داروهای تزریقی بیش از حد کاهش یابد. بیش از سه چهارم از مصرفکنندگان قرصهای Wegovy میگویند که آنها به تازگی با GLP-1 آشنا شدهاند و از داروهای تزریقی به داروهای دیگرروی نیاوردهاند.
داروهای ژنریک از راه رسیدند
بعید به نظر میرسد که مشکلات مربوط به حق ثبت اختراع، به خصوص برای لیلی، سود حاصل از این شرکت را از بین ببرد. این شرکت تا سال ۲۰۳۶ فرصت دارد تا حق ثبت اختراعات کلیدی خود را در ایالات متحده منقضی کند، در حالی که این ضرب الاجل برای نوو ۲۰۳۱ است. هر دو شرکت انبوهی از حق ثبت اختراعات را در مورد فرمولاسیونهای خاص و طرحهای تزریق جمع آوری کردهاند که تا سال ۲۰۴۰ ادامه خواهد داشت. یکی از نگرانیهای سرمایهگذاران این است که یک فرم ژنریک از سماگلوتید نوو (Ozempic/Wegovy) پنج سال دیگر میتواندبه اندازهای ارزان باشد که بیماران را از خرید تیرزپاتیدلیلی (Mounjaro/Zepbound) منصرف کند. اما این ممکن است سرمایهگذاریهای عظیم تولیدی را که لیلی و نوو انجام دادهاند، دست کم بگیرد.
بانک سرمایهگذاری UBS روند تولید در بازارهایی مانند هند، جایی که سماگلوتاید اوایل امسال حمایت اولیه از حق ثبت اختراع خود را از دست داد، تجزیه و تحلیل کرد. یکی از تأمینکنندگان ژنریک، یعنی آزمایشگاههای دکتر ردی، اخیراً به دلیل ناخالصیها و سایر مشکلات، پیشبینی خود را در مورد تحویل قلم تزریق خودکار از 12 میلیون در سال به شش تا هفت میلیون در سال کاهش داده است. UBSتخمین میزند که اکوسیستم ژنریک جهان تا سال 2030 تنها قادر به پشتیبانی از 25 تا 30 درصد از تقاضای GLP-1خواهد بود.
حتی پس از عرضه داروهای ژنریک در ایالات متحده، بسیاری از بیماران حاضر خواهند بود برای بهترین عملکرد، قیمتهای بالایی بپردازند. برتری عملکرد لیلی در حال افزایش است. «رتاتروتاید»، دارویی که این شرکت در حال آزمایش آن است، با نام مستعار تریپل جی یا 3G شناخته میشود زیرا روی همان گیرندههای GLP-1 و GIP مانند تیرزپاتید عمل میکند؛ به علاوه یک گیرنده سوم برای هورمون گلوکاگون. در یک آزمایش کلیدی، بیمارانی که حداکثر دوز رتاتروتاید را دریافت کردند، پس از 80 هفته به طور متوسط 28 درصد از وزن بدن خود یا 31 کیلوگرم را از دست دادند. این در مقایسه با آزمایشهای جداگانهای است که نشان میدهد 21 درصد کاهش وزن بدن پس از 72 هفته برای زپباند و 15 درصد پس از 68 هفته برای وگووی به ثبت رسیده است./
