تاثیر تعرفه ۲۵ درصدی آمریکا علیه شرکای اقتصادی ایران بررسی شد
انقباض تجاری در اوج
اظهارات اخیر ترامپ موج جدیدی از ابهام و چالشهای جدید را مقابل تجارت ایران قرار داد. ایران در سالهای گذشته همواره با مجموعه گستردهای از تحریم هاو محدودیتهای بینالمللی مواجه بوده است. با این حال، فعالان اقتصادی و تجار با روشهای مختلف، حتی از طریق تجارت غیررسمی، مبادلات کالایی ایران را پیش میبردند.
تحریمهایی که طی سالها علیه ایران اعمال شده، بازارهای صادراتی و شرکای تجاری ایران را محدودتر از همیشه کرده است. درنتیجه عمده تجارت ایران با کشورهای محدود و بر اساس مناسبات سیاسی و پیماننامههای میان دو کشور صورت میگرفت و نه بر اساس تمایل متقابل بخش خصوصی دو کشور. البته باید به این نکته اشاره کرد که ایران طی سالها با عضویت در سازمانهای مختلف، از جمله اتحادیه اوراسیا یا پیمان شانگهای، در تلاش برای حفظ بازارهای صادراتی و توسعه تجارت بود. اکنون اما تجارت کشور وارد فاز جدیدی از نااطمینانی و چالش حضور کالاهای ایرانی در بازارهای جهانی شده است.
در این میان برخی از شرکای تجاری ایران با فشار تعرفهای ترامپ مخالفت کردند. بر این اساس، وزارت خارجه چین در واکنش به تهدید ترامپ درباره تعرفه گمرکی مربوط به ایران گفت که از حقوق مشروع ایران حمایت خواهیم کرد. این موضعگیری جدید پکن در حالی مطرح شده که مائو نینگ، سخنگوی وزارت خارجه چین روز گذشته در یک نشست خبری در واکنش به تهدیدهای دونالد ترامپ علیه ایران گفت: پکن با دخالت در امور داخلی کشورهای دیگر و استفاده از زور یا تهدید در روابط بینالملل مخالف بوده است. با این حال، مسالهای که پیش روی فعالان اقتصادی قرار دارد این است که بخش بازرگانی ایران با اعمال این تعرفهها در آینده با چه تغییراتی مواجه خواهد شد؟
انزوای ایران در بازار جهانی
فعالان اقتصادی بر این باورند که اعمال تعرفه ۲۵درصدی ترامپ میتواند به دوگانگی در تصمیمگیری شرکای تجاری ایران منجر شود. با وجود این شرایط، کشورهایی که با ایران همکاری دارند، با چالش مواجه میشوند. نمایندگان بخش خصوصی عنوان میکنند که با محدودیتهای جدید، تامین مواد اولیه با مشکلات جدیدی مواجه خواهد شد. در سوی دیگر، سیاست جدید آمریکا میتواند به انزوای هرچه بیشتر ایران در بازارهای صادراتی بینالمللی منجر شود.
بر این اساس، محمدرضا غفراللهی، عضو هیات نمایندگان اتاق ایران، در گفتوگو با «دنیایاقتصاد» گفت: ترامپ درحال اعمال فشار حداکثری علیه ایران است. باید پذیرفت که آمریکا بزرگترین و تاثیرگذارترین اقتصاد را در دنیا دارد. گرچه این تحریمها نوعی زورگویی تلقی میشود، اما در نهایت کشورها باید میان ایران و آمریکا، یک کشور را انتخاب کنند. درصورت تداوم تبادلات تجاری کشورها با ایران، فشارها و تحریمهای اقتصادی ترامپ، اقتصاد کشورهای طرف معامله را در تنگنا قرار خواهد داد.
او ادامه داد: کشورهایی که ایران بیشترین تبادلات را با آنها دارد، از جمله امارات، ترکیه و چین، تجارت وسیعتری با آمریکا دارند. اگر شرکای اصلی درنظر داشته باشند که ارتباط مالی و تجارت با ایران تاثیر منفی بر اقتصاد آنها و همچنین بر تبادلات تجارت با آمریکا میگذارد، رغبت کمتری به خرید کالاهای ایرانی از خود نشان میدهند. این عضو هیات نمایندگان اتاق ایران توضیح داد: البته باید اشاره کرد که تنها صادرات ایران با اعمال تعرفههای جدید ترامپ، با محدودیت مواجه نمیشود. تامینکنندگان کالاهای وارداتی موردنیاز ایران که روابط اقتصادی با آمریکا دارند، اکنون با تعرفه جدید ۲۵ درصدی ترامپ، با ریسک بالایی مواجه میشوند. در نتیجه احتمال بروز مشکلاتی در زمینه واردات مواد اولیه یا سایر کالاهای موردنیاز وجود خواهد داشت.
غفراللهی در پایان تاکید کرد: فعالان اقتصادی طی این سالها به صورت کامل با موضوع دورزدن تحریمها آشنا شدهاند. بخش خصوصی نیز با روشهای مختلف، تحریمها و محدودیتهای بینالمللی را خنثی کرده و تبادلات کالایی با کشورها را تسهیل کرده است. با وجود این، قیمت تمامشده کالاهای وارداتی برای مردم ایران بالاتر از قیمتهای جهانی است که این مساله باعث افزایش هزینه تولید در کشور میشود. این موضوع رقابتپذیری ایران را در بازارهای صادراتی کاهش میدهد. زنجیره این عوامل و محدودیتها میتواند به انزوای هرچه بیشتر ایران در دنیای تجارت منجر شود.
مسیر همیشگی ایران در بازرگانی
در مقابل برخی دیگر از کارشناسان بر این باورند که اعمال تعرفههای جدید ترامپ تاثیری در روند تجارت ایران ایجاد نمیکند، چراکه بازرگانان همواره با محدودیتهایی که طی سالهای اخیر ایجاد شده بود، درحال تبادلات کالا و خدمات بودند. در این باره سیده فاطمه مقیمی، رئیس کانون زنان بازرگان ایران، به «دنیایاقتصاد» گفت: ایران هیچگاه با آمریکا مبادلات تجاری نداشته است. درنتیجه در وهله نخست ترامپ نباید تصمیمی درباره مبادلات تجاری ایران بگیرد و این تصمیم نیز نمیتواند تاثیر چندانی بر تجارت و اقتصاد ایران بگذارد.
او ادامه داد: تحریمهای اقتصادی و بینالمللی سالهاست که علیه ایران اعمال شده و اکنون تغییری در بخش بازرگانی کشور ایجاد نمیشود. گرچه اکنوندرصد تعرفه افزایش یافته است، اما از گذشته تاکنون توسط کشورهایی که تعاملات تجاری با آنها نداشتیم، تحریم شده بودیم. رئیس اتاق مشترک ایران و گرجستان در نهایت توضیح داد که نمیتوان تصمیم تعرفهای ترامپ را به عنوان محدودیت جدیدی علیه کشور درنظر گرفت. بازرگانان کشور طی سال گذشته با محدودیتهایی مواجه بودند و اکنون نیز با دورزدن تحریمها و با روشهای پیشین میتوانند به تبادلات تجاری خود ادامه دهد. البته فعالان اقتصادی همواره امیدوار هستند که سیاستگذاران ایران در حوزه ارتباطات بینالملل به تصمیماتی برسند که محدودیتهای اقتصادی رفع شوند.
در شرایط فعلی اقتصاد ایران فشارهای تعرفهای جدید میتواند به سدی بزرگ برای توسعه تجارت کشور تبدیل شود. در حالی که تجار ایرانی طی سالهای گذشته با بهرهگیری از تجارت غیررسمی و دورزدن تحریمها به حیات تجاری ایران تداوم بخشیدهاند، اکنون در شرایط بقا قرار گرفتند. رشد محدودیتها علیه ایران، کشورهای همپیمان با ایران را مقابل یک دو راهی میان ایران و آمریکا قرار میدهد که ممکن است آنها را وادار به انتخاب کشوری جایگزین بهجای ایران کنند. برخی کارشناسان بر این باورند که این شرایط میتواند به تعمیق رکود تولید و تشدید بحران اقتصادی ایران منجر شود. این انزوای تجاری، میتواند دسترسی ایران به مواد اولیه، فناوری و بازارهای جهانی را محدودتر کند و زنجیرههای تامین را دچار اختلالهای جدی کند.
