آرشیو روزنامه شماره ۴۷۲۲ دنیای اقتصاد

اخبار باشگاه اقتصاددانان - روزنامه شماره ۴۷۲۲

  • شناسایی دهک‌های درآمدی

    شناسایی وضعیت اقتصادی خانوارهای کشور و جایگاه آنان در دهک‌های درآمدی در سال‌های اخیر به‌عنوان پیش نیاز اجرای سیاست‌های مختلف دولت مورد توجه قرار گرفته است. با این وجود هنوز ابهامات بسیاری در مورد نحوه این شناسایی وجود دارد که دستیابی به یک راهکار مناسب و توافق برای اجرای آن را با مشکل مواجه می‌کند. درآمد، هزینه یا ویژگی‌های اجتماعی خانوار، کدام یک برای دهک‌بندی خانوارها باید مورد توجه قرار گیرد؟ آیا برای رتبه بندی مناسب خانوارها باید به ویژگی‌های گوناگون از قبیل تحصیلات، شغل، مالکیت مسکن و خودرو یا حتی سن توجه کنیم؟ کدام عناصر و با چه وزنی می‌توانند با کمترین خطا و به بهترین نحو دهک‌های درآمدی یا هزینه‌ای را مشخص کنند و خانوار‌ها را در رتبه بندی مناسب قرار دهند؟
  • معیارهای تشخیص کدامند؟

    میرطاهر موسوی/ جامعه‌شناس. عضو هیات علمی دانشگاه
    موضوع سیاست‌گذاری در حوزه حامل‌های انرژی طی حداقل سه دهه گذشته در محافل تخصصی،اقتصادی، مجلس شورای اسلامی و دولت مورد بحث و گفت‌وگو بوده و در قوانین برنامه سوم و چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی نیز به نحوی مورد توجه و اقدام بوده است. در سال‌های ۸۷ و ۸۸ دولت وقت روند بررسی را تسریع و توام با موضوع نظام هدفمندی یارانه‌ها با شتاب‌زدگی خاصی که از جمله ویژگی‌های برجسته دولتمردان ذکر شده بود به ایستگاه اجرا رساند.
  • تفکیک بر مبنای حداقل درآمد

    سید هادی موسوی نیک/ کارشناس اقتصاد رفاه
    یکی از مسائل سیاستی- اجرایی فعلی اقتصاد ایران به خصوص در شرایط کسری بودجه و فشار ناشی از پرداخت نقدی یارانه‌ها، نحوه شناسایی خانوارهای با درآمد بالا و غیرنیازمند به دریافت یارانه نقدی برای حذف آنها از لیست دریافت‌کنندگان یارانه است. مناسب‌تر بود در زمان ارائه یارانه مذکور در سال ۱۳۸۹، از ابتدا به این گروه‌ها یارانه پرداخت نمی‌شد یا به عبارت دقیق‌تر تنها به افراد با درآمد پایین و نیازمند پرداخت می‌شد. با این حال، در شرایط فعلی تنها می‌توان امیدوار بود که با استفاده از روش‌های مناسب و با ضریب خطای کم، نسبت به شناسایی و حذف افراد با درآمد بالا اقدام کرد. تبصره (۱۴) قانون بودجه سال ۱۳۹۸ نیز دولت را موظف به این اقدام کرده و به‌طور مشخص حذف سه دهک بالای درآمدی را به دولت تکلیف کرده است. بر این اساس، سوال مشخص آن است که کدام خانوارها در میان این سه دهک قرار می‌گیرند؟ پاسخ به این سوال خود مستلزم پاسخگویی به دو سوال جزئی‌تر است:
  • بررسی حساب‌های بانکی

    افسانه شرکت/ دانشجوی دکترای علوم اقتصادی
    قانون هدفمندی یارانه‌ها که از سال ۱۳۸۹ اجرائی شد، سه هدف اصلی را دنبال می‌کرد: ۱- اصلاح ساختار تولید، ۲-مدیریت مصرف انرژی و ۳- توزیع عادلانه یارانه‌ها. براساس قانون یادشده ۵۰ درصد از درآمد هدفمندسازی یارانه‌ها بین خانوارها تقسیم شده و در پایان ۵ سال، یارانه نقدی به نظام جامع تامین‌اجتماعی تبدیل شود. هر چند در ابتدا قرار بود، افراد کمتر برخوردار با درآمد پایین از این یارانه نقدی سهم بیشتری ببرند. ولی در عمل این هدف محقق نشد و این طرح با واریز یارانه نقدی برای همه مردم و به‌صورت مساوی کلید خورد.حال با گذشت حدود ۱۰ سال از اجرای این قانون چند سالی است که دولت به دلیل آنکه میزان پرداخت سالانه یارانه بسیار بیشتر از منابع درآمدی مشخص شده آن بوده و دولت با کسری بودجه مواجه شده است، به دنبال آن است تا یارانه دهک‌های پردرآمد را حذف کند. در همین راستا در تبصره ۱۴ قانون بودجه ۱۳۹۸ کل کشور، دولت مکلف شده است تا پایان سال‌جاری اقدام به شناسایی و حذف یارانه نقدی سه دهک بالای درآمدی کند. صرف‌نظر از آنکه پرداخت یارانه نقدی از ابتدا سیاست صحیحی بوده یا نه، سوال مهمی که در این برهه مطرح می‌شود آن است که روش مناسب برای شناسایی و رتبه‌بندی دهک‌های درآمدی چیست؟ درآمد، هزینه یا ویژگی‌های اجتماعی خانوارها؟
  • جیب پر کارمندان دولت

    علیرضا زاهدیان /آمارشناس و مشاور مدیرعامل صندوق بیمه اجتماعی کشاورزان، روستاییان و عشایر
    موضوع حذف یارانه خانوارهای دهک‌های پردرآمد چند سالی است که ذهن برنامه‌ریزان و محققان اقتصادی زیادی را به خود مشغول کرده است. توسعه آمارهای رسمی کشور این امکان را به وجود آورده است که بتوانیم تصویر روشن‌تری از ابعاد این موضوع را مشاهده کنیم. البته برای بررسی کامل ابعاد موضوعی با این سطح از اهمیت باید طرح‌های مطالعاتی قابل اتکا در سطح ملی به اجرا درآید، ولی برای ورودی به این موضوع به اقتضای مسائل برهه زمانی کنونی، مختصری از آمارهای رسمی مربوط تحلیل و پیشنهاد‌های اولیه ارائه شده است.

بیشتر