اخبار اندیشه روزنامه شماره ۶۶۳۴

در سال ۲۰۲۴، دارون عجم‌اوغلو از موسسه فناوری ماساچوست (MIT)، به‌همراه سایمون جانسون و جیمز رابینسون، جایزه نوبل اقتصاد را برای پژوهش‌هایشان درباره چگونگی شکل‌دهی نهادها به رفاه اقتصادی دریافت کرد. آقای عجم‌اوغلو تنها ۵۸ سال دارد، اما مدتی است که به چهره مسلط این رشته تبدیل شده است. او هفت کتاب نوشته، از جمله کتاب جدیدی درباره دموکراسی و تاثیر اقتصادی هوش مصنوعی، که البته دو کتاب درسی عمومی را نیز باید جداگانه بر این شمار افزود. صدها مقاله علمی او که بیش از ده مورد از آنها تنها در سال جاری منتشر شده‌اند، اغلب مملو از ریاضیات پیچیده‌اند. او برای کسب جایگاه نخست در رتبه‌بندی استنادی اقتصاددانان که پایگاه پژوهشی IDEAS/RePEc منتشر می‌کند، با آندری شلایفر از دانشگاه‌ هاروارد رقابت دارد. دیدگاه‌های او نزد دیگر صاحب‌نظران اقتصادی و رسانه‌ها وزن زیادی دارد.

چرا برخی جوامع در طول دو قرن گذشته توانسته‌اند به ثروت، رفاه، تولید و سطح زندگی بی‌سابقه‌ای دست یابند، درحالی‌که برخی دیگر همچنان با فقر، رشد اقتصادی پایین، بی‌ثباتی و توسعه‌نیافتگی مواجه‌اند؟ آیا ثروتمند شدن کشورها نتیجه برخورداری از منابع طبیعی، موقعیت جغرافیایی و دسترسی به بازارهاست یا باید ریشه‌های آن را در نهادهای سیاسی و اقتصادی، فرهنگ، دانش، فناوری، سرمایه انسانی و کیفیت حکمرانی جست‌وجو کرد؟ کتاب «جهان چگونه ثروتمند شد؟؛ بنیان‌های ثروت، رفاه و توسعه در جهان مدرن» نوشته مارک کویاما و جرد روبین و ترجمه احسان احمدی تلاشی مهم برای پاسخ به همین پرسش بنیادین است؛ پرسشی که در مرکز مطالعات تاریخ اقتصادی و اقتصاد توسعه قرار دارد.