آرشیو روزنامه شماره ۴۵۵۷ دنیای اقتصاد

اخبار تاريخ و اقتصاد - روزنامه شماره ۴۵۵۷

  • پدیده دولت در دولت!

    پروانه نادرنژاد
    اندیشه ایجاد دستگاهی برای محاسبه دخل و خرج مملکت، همواره آرزوی نخبگان اقتصادی کشور بود؛ با این کار از اتلاف سرمایه‌های ملی جلوگیری می‌شد ولی چون در ایران قدرت مطلقه حاکم بود، متصدیان امور چندان نمی‌توانستند در راستای تحقق برنامه‌ریزی‌های کلان نقش‌آفرینی کنند. سازمان برنامه نیز تابعی از این قدرت مطلقه بود و نمی‌توانست چندان مستقل از دولت عمل کند. سخن اصلی مقاله این است که چرا سازمان برنامه با وجود کارشناسان نخبه داخلی و خارجی نتوانست ایران را به حدی از توسعه‌یافتگی برساند؟ و نیز اینکه هدف از ایجاد این سازمان در ایران چه بود؟ اساس قدرت این سازمان از کجا نشات می‌گرفت؟ آیا در روند اجرای برنامه‌های عمرانی با سایر دستگاه‌های دولتی اصطکاک داشت؟ ضعف‌های ساختاری سازمان برنامه و نیز مسائلی که مانع مطرح شدن برنامه‌های توسعه‌ای از سوی متصدیان امر سازمان می‌شد، کدام‌ها بودند؟ نقش ابوالحسن ابتهاج- مثبت یا منفی- (آن‌طور که خود در کتاب خاطراتش اذعان داشته) در پیشبرد اهداف سازمان برنامه تا چه حد بود؟
  • نقش ابتهاج در برنامه عمرانی دوم

    حضور ابوالحسن ابتهاج در سازمان برنامه مصادف با سال پایانى برنامه عمرانى اول بود و جالب آن است که بخش قابل‌توجهى از اعتبارات این برنامه در همین دوره هزینه شد. او سپس به تدوین برنامه عمرانى دوم به کمک کارشناسان و نخبگان کشور مبادرت ورزید و اجراى آن را تا سال ۱۳۳۷یعنى تقریبا تا نیمه آن بر عهده داشت.
  • ابتهاج، طراح برنامه و بودجه نوین در ایران

    ابوالحسن ابتهاج، رئیس سازمان برنامه و بودجه و از مدیران برجسته در دوران پهلوی دوم ۶ اسفند ۱۳۷۷ در لندن درگذشت. او سال ۱۲۷۸ شمسی در رشت متولد شد و دوران تحصیلات ابتدایی خود را تا سن دوازده سالگی در این شهر گذراند. پدرش ابتهاج‌الملک سال‌ها تحت نظارت فتح‌الله‌خان اکبر سردار منصور، سپهدار اعظم رشتی مسوول گمرک انزلی و همچنین پیشکار او بود.
  • تاریخ اقتصاد پیش از آدام اسمیت

    موضوعات اقتصادی از دیرباز و در طول تاریخ بشری مورد بحث و مداقه بوده است اما اندیشه علم مستقل اقتصاد فقط در دوران جدید (شاید از اواسط قرن هجدهم) پایدار شد. پیش از آن اقتصاد عموما به‌صورت بخشی فرعی از حوزه مطالعاتی گسترده‌تری از موضوعات سیاسی، اخلاقی و دینی مورد بحث قرار می‌گرفت.
  • پرونده‌سازی برای ابتهاج

    به دفتر آقای نصیری، بازپرس دیوان کیفر رفتم. تصور می‌کردم او اطلاعات زیادی از برنامه عمران خوزستان جمع کرده و حالا می‌خواهد با سوال از من اطلاعات پرونده را تکمیل کند و به همین جهت منتظر بودم سوالات مهمی راجع به ابعاد مختلف برنامه و نحوه اجرای کار و طرز عمل شرکت عمران و منابع مطرح کند، ولی بعد از رد‌وبدل شدن تعارفات و یکی دو سوال اول متوجه شدم که او اصولا اطلاع زیادی درباره خوزستان و منابع عظیم این منطقه و اهمیتی که این استان از لحاظ سیاسی و اقتصادی در تمام خاورمیانه دارد و اولویتی که در کل برنامه‌های عمرانی کشور برای این منطقه قائل شده‌اند، ندارد و مبنای اطلاعاتش شاید فقط چند خبر روزنامه‌ای و شایعات بی‌معنای عامیانه باشد.

بیشتر