• شکل‌گیری سرمایه‌داری دولتی

    به‌رغم تلاش‌های متعدد رضاشاه و دولت او در دهه ۱۹۳۰م/ ۱۳۱۰ش، در جهت تثبیت استقلال کشور، واقعیت امر حاکی از باقی ماندن ایران در مدار وابستگی جهانی بود. برای مثال، لغو کاپیتولاسیون تاثیر محدودی داشت چون در قوانین جدید ایران به خارجیان تامین داده می‌شد که در ایران به فعالیت بپردازند و تا سال ۱۹۳۶‌م/ ۱۳۱۵‌ش نرخ‌های تعرفه‌ای نیز برای‌شان تضمین شده بود.
  • انقلاب مشروطه؛ یک تجربه ناتمام

    تخصص من در دوره کارشناسی ارشد و دکترا کاملا با انقلاب مشروطه در ارتباط بود و موضوع پایان نامه ارشد و رساله دکترایم مرتبط با انقلاب مشروطه بود. بعد از تمام شدن تحصیلم و از همان ابتدای ورودم به دانشگاه به‌عنوان استاد هم درس انقلاب مشروطه و تاریخ معاصر را تدریس می‌کردم. بنابراین موضوعی بود که سال‌ها دغدغه ذهنی‌ام بود و همیشه با آن درگیر بودم.
  • هیروشی یامائوچی میلیاردر بازی‌های ویدئویی ژاپن

    روح‌الله حاتمی: هیروشی یامائوچی (Hiroshi Yamauchi) بازرگان ژاپنی و سومین رئیس شرکت «نینتندو»، تولید‌کننده بازی‌های ویدئویی بود که در دوران ریاست خود، آن را از یک کمپانی سازنده کارت‌های بازی در ژاپن، به یک نشردهنده چندمیلیارد دلاری بازی‌های ویدئویی در سطح جهان بدل کرد. در ۲۰۱۳ مجله فوربس ثروت او را ۱/ ۲ میلیارد دلار برآورد کرده و او را ثروتمند شماره ۴۹۱ جهان برشمرد. او در زمان مرگ ‌بزرگ‌ترین سهامدار نینتندو بود.
  • الیس لوییس مارسالیس ، از بنگاه کفن و دفن تا تجارت سوخت

    الیس لوییس مارسالیس (Ellis Marsalis Sr ) بازرگان و هتلدار سیاه‌پوست آمریکایی و از فعالان جنبش حقوق مدنی سیاهان در این کشور بود. او در شانزدهم آوریل ۱۹۰۸ در شهر سامیت واقع در ایالت می‌سی‌سی‌پی به دنیا آمد. در ۱۹ سالگی به نیواورلئان واقع در ایالت لوییزیانا رفت تا در «بنگاه کفن و دفن دوپلاین رودز» مشغول به کار شود؛ کار او راندن یک نعش‌کش اسبی بود. طی جنگ جهانی دوم او به جوشکاری و ساخت باتری مشغول بود تا به چالش جنگ کمک کند. در ۱۹۴۳ اصطبلی را در کرانه رودخانه می‌سی‌سی‌پی به «مُتل مارسالیس» تبدیل کرد. این مهمان‌خانه پذیرای آمریکاییان آفریقایی‌تباری بود که بر اساس قانون موسوم به «جیم کرو» (قوانین جداسازی جنوب آمریکا) نمی‌توانستند در مراکز «فقط سفیدها»ی نیواورلئان اقامت داشته باشند.
  • مثلث روابط خارجی ایران،‌آلمان و روسیه

    انحصار تجارت خارجی ایران در دست روس‌ها و موافقت ایران با خودداری از تاسیس خط آهن، دو عامل کنترل اقتصادی ایران توسط روس‌ها بود. دولت ایران که پیوسته به پول احتیاج داشت، در سال ۱۹۰۰ اولین وام هنگفت خود را از روسیه دریافت کرد و مظفرالدین‌شاه در ۱۹۰۲ وام دیگری از روس‌ها گرفت که برای تضمین بازپرداخت آن، عواید تمام گمرکات ایران را به‌استثنای گمرکات جنوب (که در اختیار انگلیسی‌ها بود) وثیقه قرار داد.
  • تقابل سامان سیاسی کهن و جدید

    در سده‌های اخیر، موقعیت جغرافیایی و اقلیمی زنجان اهمیت راهبردی خاصی به آن بخشیده است. زنجان دوره قاجار منزلگاهی میان دارالخلافه تهران و دارالسلطنه تبریز بود و حلقه اتصال جنوب و شمال و نیز واسطه پیوند ایران با آسیای صغیر و قفقاز بود. افزون‌بر این، بین سلطانیه و اوجان قرار داشت که در خلال جنگ‌های ایران و روسیه مکان تجمع نیروهای نظامی ایلی بود و گاهی حتی شرفیابی سفرای روس و انگلیس به حضور شاه نیز در آنجا انجام می‌شد. در سال‌های آغاز حکومت ناصرالدین‌شاه، شورش بابی‌ها در زنجان این شهر را بار دیگر در کانون توجه دولت مرکزی قرار داد. در دوره واپسین قاجار و به‌دنبال افزایش مراودات سیاسی و تجاری ایران با روسیه، اهمیت راهبردی زنجان به مراتب بیشتر شد.
  • ناصرالدین شاه: کار ایران چیزی نمی‌شود!

    از معاون الدوله شنیده شد که روزی به اطاق برلیان رفتم: شاه جلوی آینه نشسته بود و اصلاح می‌کرد، پشتش راه بود و مرا نمی‌دید. نوبتی گفت نمی‌شود و قدری فاصله بازگفت نمی‌شود، نوبت سوم با تأثر مقراض را دور افکند و گفت نمی‌شود و برخاست مرا دید و فرمود معاون الدوله دانستی چه نمی‌شود؟ عرض کردم می‌فرمایید و فرمود کار ایران چیزی نمی‌شود.
  • چارلز آلفرد پیلزبری، بازرگان وصنعتگر

    جان آلفرد پیلزبری بازرگان، صنعتگر آرد و سیاستمدار آمریکایی بود و از جمله موسسان شرکت پیلزبری به شمار می‌رود.
  • ایجی تویودا، هنری فورد ژاپن

    ایجی تویودا صنعتگر، کارآفرین و مهندس مکانیک ژاپنی بود که در ۱۹۸۹ شرکت لکسوس را بنیان گذاشت. او بیش از هر چیز به دلیل افزایش سود شرکت تویوتا موتور و توسعه فعالیت‌های آن در سطح جهان در دوران ریاست و مدیر عاملی خود شهرت دارد.
  • کاهش تولید و تعطیلی کارخانه‌ها

    اشغال ایران در شهریور ۱۳۲۰ضربه سختی به صنایع کشور وارد کرد، زیرا اخراج کارشناسان و متخصصان آلمانی را در حالی که هنوز ایران به آنها نیازمند بود به همراه داشت. در چنین شرایطی به‌رغم نیاز صنایع ایران به متخصصان آلمانی، آنان مانند دیگر هموطنان خود به نیروهای متفقین تسلیم شدند اما این تنها پیامد جنگ جهانی دوم بر روند صنعتی‌سازی در ایران نبود. اشغال ایران پیامدهای دیگری در عرصه صنعتی‌سازی به همراه داشت که از جمله آنها کاهش تولید و به تعطیلی کشیده شدن برخی از صنایع و کارخانه‌های ایران بود.
  • آتش در سینما رکس، تغییر درخاورمیانه

    آن چیزی که باید به خاطر بیاوریم: ما هرگز نخواهیم دانست که چه اتفاقی افتاد، می‌دانیم که در ۱۹ آگوست ۱۹۷۸ (۲۸ مرداد ۱۳۵۷) یک حمله وحشتناک تروریستی ضد مردم ایران صورت گرفت. این حمله مرگبار چنان میراثی از رنج و وحشت از خود به جا گذاشت که نه تنها تاریخ ایران، بلکه خاورمیانه و آمریکا را نیز تغییر داد.
  • زادروز بنیان‌گذار و مالک خودروسازی بوگاتی

    روح‌الله حاتمی: اتوره آرکو ایسیدورو بوگاتی طراح و تولید‌کننده خودرو ایتالیایی‌تبار فرانسوی و بنیان‌گذار و مالک خودروسازی بوگاتی پانزدهم سپتامبر ۱۸۸۱ در میلان زاده شد و در خانواده‌ای هنرمند پرورش یافت. در سال‌های پایانی قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم، بوگاتی در راستای تولید خودرو بسیار کوشید و توانست خودرویی با دو سیلندر تولید کرده و با آن در یک رالی برنده شود.
  • جرارد کافسجیان بازرگان و نیکوکار ارمنی تبار

    جرارد لئون کافسجیان بازرگان و نیکوکار آمریکاییِ ارمنی‌تبار بود که بنیاد خانواده کافسجیان، بنیاد موزه کافسجیان و مرکز هنرهای کافسجیان را تاسیس کرد. او در ۲۶ آوریل ۱۹۲۵ در نزدیکی بروکلین به دنیا آمد؛ خانواده او در جریان نسل کشی ارامنه توسط دولت عثمانی، به آمریکا کوچیده بودند. پس از پایان تحصیل، در جریان جنگ جهانی دوم به‌عنوان ملوان در کشتی آمریکایی کارسر سوم خدمت کرد.
  • وابستگی تجاری به روسیه

    در خلال دهه ۱۸۹۰موفقیت‌های بازرگانی روسیه در شمال ایران باعث نگرانی انگلیسی‌ها شد و تصور آنان این بود که روسیه در پی آن است تا شمال ایران و ماورای‌قفقاز را از رقابت اقتصادی خارجیان دور نگاه دارد تا از این راه بتواند مناطق فوق را به نحو گسترده‌ای مورد بهره‌برداری اقتصادی قرار دهد.در گذشته یعنی تا سال ۱۸۲۱، ماورای‌قفقاز برای کالاهایی که به مقصد ایران حمل می‌شد، منطقه آزادی محسوب می‌‌شد ولی طی سال‌های ۱۸۳۱ تا ۱۸۴۶ این منطقه تجارتی آزاد توسط کانکرین (Kankrin) وزیر مالیه نیکلای اول مسدود شد و لذا تجار انگلیسی و قاچاقچیان ارمنی راه‌طرابوزان- ارزروم- تبریز را مورد‌استفاده قرار دارند.سومنر (Sumner) در این‌باره چنین می‌گوید: «در دهه ۱۸۶۰ به‌خاطر کسب پیروزی نهایی در قفقاز و نیز مرمت راه‌ها و همچنین اقدامات ویژه‌ای که به دست رویترن (Reutern) (وزیر مالیه ۱۸۷۸-۱۸۶۲) انجام شد، تجارت ماورای‌قفقاز به نحو بارزی احیا شد و در این مورد احداث جاده‌ای که از ترکیه می‌گذشت تاثیر بسزایی داشت اما یورش جدیدی نیز با حمایت گورچاکف توسط کارخانجات نساجی روسیه آغاز شد.

بیشتر