آرشیو روزنامه شماره ۴۲۰۹ دنیای اقتصاد

اخبار تاريخ و اقتصاد - روزنامه شماره ۴۲۰۹

  • زلزله تهران آسیبی بزرگ برای یک تمدن

    دنیای اقتصاد: سال‌هاست هشدار زلزله برای تهران مطرح می‌شود و هربار که زلزله‌ای نو از راه می‌رسد، صداهای بسیاری به فغان و هشدار در رابطه با احتمال وقوع زلزله در شهرهای بزرگ به‌ویژه تهران بلند می‌شود. زمانی‌که در ۱۱۶۴ ه.ش آقامحمدخان قاجار ده تهران را به دلایل استراتژیک به جهت نزدیکی به استرآباد به پایتختی برگزید، هرگز هیچ یک از این ملاحظات برای وی مطرح نبود. تهران در آن زمان دهی بود که از محلات گوناگون تشکیل می‌شد و تمام مناسبات حاکم برآن و نهادهای موجود در این ناحیه به جز حصاری که شاه طهماسب صفوی برگرد آن کشیده بود و چند بنایی که در دوره زندیه در آن ساخته شده بود، سیمای روستایی داشت. بنابراین در آن هنگام آقامحمدخان حتی به زیرساخت‌های اولیه شهر برای پایتختی نیز توجه نکرده بود چه رسد به ملاحظات زمین‌شناسی که توجه به آن امری به نسبت متاخر است.
  • وظایف کلانتر در شهرهای قدیم

    یکی از مقامات سیاسی در اداره شهر‌های ایران کلانتر بود که در منابع تاریخی با عنوان رئیس شهر از آن نام برده‌اند. در مورد سابقه تاریخی منصب کلانتر بین محققان اختلاف‌نظرهایی وجود دارد. احمد اشرف در مقاله‌ای به نام «ویژگی‌های تاریخی شهرنشینی در ایران» این واژه را متعلق به دوره ترکمانان می‌داند ولی لمبتون معتقد است واژه مزبور نخستین مرتبه در عصر صفویه به کار رفته است. در تایید نظر احمد اشرف چنین می‌توان عنوان کرد که اوزون حسن برجسته‌ترین شخصیت سیاسی و نظامی آق قویونلوها، در طول فرمانروایی خود آنچنان تشکیلات و نظامی را بنیان نهاد که اثرات آن زمانی طولانی باقی ماند. چنان که شاید بتوانیم بگوییم قسمتی از نظامات اداری و نظامی صفویه بر سنت‌های برجا مانده از آق‌قویونلوها استوار بود.
  • تداوم سنت‌های مالیاتی

    اخراجات، تکالیف، عوارضات و استصوابیات به مجموعه‌ای از مالیات‌هایی اطلاق می‌شود که بنا به صلاحدید حکومت‌ها و نظام مالیاتی ایشان، از مردم گرفته می‌شد. با توجه به مفاهیم مالیات‌های گرفته شده، این اصطلاحات، مربوط به مالیات‌های غیررسمی بود.
  • واردات گندم آمریکایی

    ۱۴ آذر ۱۳۳۹ نخستین محموله گندم خریداری شده از آمریکا وارد ایران شد. قرارداد مربوط، اوایل نوامبر بر پایه خرید ۲۵۰ هزار تن گندم امضا و اجرای آن موکول به دریافت وام خارجی شده بود که چند روز پس از آن صندوق بین‌المللی پول با دادن وامی به مبلغ ۳۵ میلیون دلار به ایران موافقت کرد.
  • نطق معروف امینی

    دکتر علی امینی نخست‌وزیر وقت طی نطقی در ۱۴ آذرماه ۱۳۴۰ در اجتماع معلمان تهران گفت که برای انجام هرگونه اصلاحات در ایران، راهی جز نوعی انقلاب نیست و او ناگزیر است که برای اجرای برنامه‌های اصلاحی خود به نوعی انقلاب متوسل شود.
  • فرو ریختن سقف فرودگاه مهرآباد

    ۱۴ آذرماه ۱۳۵۳ سقف یکی از سالن‌های انتظار فرودگاه مهرآباد فرو ریخت.
  • درگذشت مخترع رادار

    رابرت واتسون وات، مخترع اسکاتلندی رادار پنجم دسامبر سال ۱۹۷۳ در سن ۸۱ سالگی چشم بر جهان فروبست.
  • نامه تزار به کریم خان

    در دسامبر سال ۱۷۷۰ میلادی کریم خان زند در عمارتی در شیراز فرستاده روسیه را پذیرفت که رنج سفر ۲ هزار و پانصد کیلومتری از سن‌پترزبورگ تا شیراز را بر خود هموار کرده بود تا پیام تزار روسیه را به فرمانروای ایران برساند. سفیر تزار خبر پیروزی روسیه بر عثمانی را در جنگ دریایی به اطلاع کریم‌خان رسانید. فرستاده تزار انتظار داشت که کریم‌خان که دوبار با عثمانی بر سر بصره جنگیده بود از شنیدن خبر شکست دریایی عثمانی خرسند شود که کریم خان ابرو در هم کشید و خطاب به سفیر تزار گفت شکست ملت دیگر ما را شاد نمی‌کند و سفیر تزار (طبق نوشته‌های به‌جای مانده از او، به قلم خودش) شوکه شد و بعدا به تزار گزارش داد که اتحاد با کریم‌خان را ضد عثمانی فراموش کند و اضافه کرده بود که کریم‌خان با همه رهبرانی که دیده، درباره آنان شنیده و در کتب تاریخ خوانده است، فرق دارد.
  • اسطرلاب

    اسطرلاب، ابزاری بوده که در جهان باستان برای تعیین وضعیت ستارگان نسبت به کره زمین به‌کار می‌رفته ‌است. اسطرلاب، در سه‌گونه اسطرلاب خطی، اسطرلاب صفحه‌ای و اسطرلاب کروی ساخته می‌شده‌است.
  • نحوه وصول مالیات صنفی

    مالیات صنفی در کنار سه نوع مالیات ارضی، خالصجات و سربازی (خانواری) یکی از انواع مالیات مستقیم و نوعی مالیات بردرآمد محسوب می‌شد که در مقاطع مختلـف تـاریخی از کسبه و پیشه‌وران شهرها اخذ می‌شد. هر صنفی موظف بود مبلغ مشخصی مالیات بپـردازد کـه آن مبلـغ ازسوی روسـای صـنف بـین افـراد آن صـنف سرشـکن و وصـول می‌شـد.
  • روزه‌خواری شاه قاجار

    کسانی که روزه می‌خوردند؛ اول خودمان بودیم که به هزار دلیل عقلی و نقلی و شرعی نمی‌توانستیم روزه بگیریم. مجدالدوله هم ناخوش است، می‌خورد. اکبرخان هم ناخوش بود و می‌خورد. دو روزی هم روزه گرفتند؛ ولی اذیت کرده، ناچار خوردند. باشی، برادر اکبرخان هم ناخوش بود، می‌خورد. امین‌الملک، قبل از رمضان ناخوش شده بود و حقیقتا خیلی ضعیف و لاغر بود، نمی‌توانست روزه بگیرد؛ می‌خورد. میرزاحسین‌خان، شرف بنائی هم ناخوش نبود، می‌خورد و راه می‌رفت؛ خودش می‌گفت ناخوشم.
  • گفته‌ها

    امروز و با این شرایط اگر کسی از شما بپرسد راه آبادی ولایت (کشور) کدام است، همان الفاظ بی‌معنی را خواهید گفت که هر فردی در هر ایام گفته است. امروزها، عقل تنها، برای وزارت این ایام کافی نیست، اکثر عقاید و اعمال ملل فرنگ در ظاهر خلاف عقل می‌نماید ولی اگر ما بخواهیم به عقل طبیعی خود حرکت کنیم، منتهی‌الیه ترقی ایران مثل ایام کیومرث خواهد بود.

بیشتر