چگونه تورم و کاهش درآمد باعث جانشینی کالاها در سفره خانوار شد؟

بررسی آمارهای هزینه خانوار نشان می‌دهد مصرف کالاهای خوراکی که افزایش قیمت بالایی داشته‌اند با کاهش شدید مواجه شده‌ است. مصرف سرانه کل گوشت در ایران از حدود ۳۵کیلوگرم در سال۱۳۸۳ به حدود ۲۵کیلوگرم در سال۱۴۰۳ رسیده است. در همین دوره، مصرف سرانه گوشت قرمز از حدود ۱۴کیلوگرم در اواسط دهه۱۳۸۰ به حدود…

آیا مرزهای زمینی می‌توانند جایگزین مرزهای دریایی شوند؟

فاز دوم فشار اقتصادی

«فاز دوم فشار اقتصادی» پس از اجرای عملیات «طرد اقتصادی» آمریکا شکل گرفته و هدف آن دیگر صرفا محدود کردن صادرات نفت یا نهادهای دولتی و حاکمیتی نیست، بلکه شبکه گسترده تجارت، حمل‌ونقل، بانکداری و واسطه‌های مالی ایران را هدف قرار داده است. در مرحله جدید، فشارها از کشتیرانی و نفت به حوزه‌های بانکی،…

اخبار آرشیو روزنامه

یکشنبه، ۲۲ شهریور ۱۴۰۵

اختلال در مبادلات تجاری با عراق، مسیرهای صادراتی را محدودتر کرده‌ است
روزنامه شماره ۶۶۵۴

توقف تردد در مرزهای غربی

روز شنبه بر اساس تصمیم دولت عراق ، مبادلات تجاری در پایانه‌های مرزی شلمچه و چذابه متوقف شد. این دو گذرگاه از مسیرهای اصلی صادرات ایران به جنوب عراق به شمار می‌روند و توقف فعالیت آنها می‌تواند جریان ارسال کالا به بازار این کشور را مختل کند. عراق در سال‌های اخیر مقصد بیش از یک‌پنجم صادرات ایران بوده است. بسته‌شدن این دو مرز در کنار محدودیت‌های مسیرهای دریایی، فشار بیشتری بر زنجیره حمل‌ونقل کشور وارد می‌کند. کارشناسان معتقدند مسیرهای جایگزین وجود دارد؛ اما استفاده از آنها هزینه و زمان بیشتری به تجارت تحمیل خواهد کرد.

شنبه، ۲۱ شهریور ۱۴۰۵

هزینه سرانه خوراکی‌ها در یک دوره ۱۴ ساله ۴۳ درصد کاهش یافت
روزنامه شماره ۶۶۵۳

تهدید سفره خانوار ایرانی

بررسی آمارهای بودجه خانوار نشان می‌دهد سفره ایرانیان طی بیش از یک دهه گذشته به‌طور معناداری کوچک‌تر شده است. هزینه سرانه خوراک خانوار در سال۱۴۰۳، آخرین سالی که داده‌های رسمی منتشرشده، حدود ۴۳درصد کمتر از سال ۱۳۹۰ بوده است. در این مدت، هزینه سرانه ماهانه خوراک به قیمت واقعی از حدود ۲‌میلیون و ۶۶۰هزار تومان به حدود یک‌میلیون و ۵۰۰هزار تومان کاهش یافته است. این افت پس از دو شوک اقتصادی در ابتدای دهه۱۳۹۰ و سال۱۳۹۷ رخ داده که همزمان با تشدید تحریم‌ها بوده است. با توجه به ثبت تورم نقطه‌به‌نقطه خوراکی بالای ۱۰۰ درصد در سال گذشته، انتظار می‌رود فشار بر سبد غذایی خانوارها پس از سال۱۴۰۳ نیز افزایش یافته باشد. تضعیف سفره خانوارها در میان دهک‌های درآمدی یکسان نبوده است. دهک اول با کاهش ۵۴درصدی هزینه خوراک بیشترین آسیب را دیده، درحالی‌که افت این هزینه در دهک دهم حدود ۳۵ درصد بوده است.
عبور قیمت دیزل آمریکا از ۶ دلار، بحران را به زنجیره تامین کشانده است
روزنامه شماره ۶۶۵۳

شوک نفت به زنجیره تامین

بازار جهانی طلای سیاه زیر فشار یک «شوک سه‌گانه» قرار گرفته است: برنت بالای ۱۰۰دلار، دیزل آمریکا بالای ۶دلار و تشدید تهدیدها در باب‌المندب. همزمانی این عوامل نگرانی از تشدید فشارهای تورمی را افزایش داده است. تداوم تنش و اختلال جدی در عرضه، حرکت نفت به سوی ۱۲۰دلار را محتمل می‌کند. جدیدترین شماره هفته‌نامه «تجارت فردا» نیز در پرونده ویژه خود به سراغ این پرسش رفته است که چرا ایران، با وجود برخورداری از ذخایر عظیم نفت و قرار گرفتن در کنار مهم‌ترین گلوگاه انرژی جهان، امروز نمی‌تواند از افزایش قیمت نفت منتفع شود؟
قواعد رقابت در اقتصاد تغییر کرد؛
روزنامه شماره ۶۶۵۳

فرسایش مزیت‌های سنتی تولید

مزیت‌های سنتی صنعت ایران در حال فرسایش است؛ انرژی، مواد اولیه و حمل‌ونقل دیگر مانند گذشته ارزان و قابل اتکا نیستند. افزایش هزینه و ریسک تامین، مدل تولیدی را که سال‌ها بر نهاده‌های ارزان و صادرات محصولات پایه استوار بود، تحت فشار قرار داده است. همچنین، اختلال در زنجیره‌های تجارت، فاصله تولیدکننده ایرانی با رقبای منطقه‌ای را بیشتر کرده است. کارشناسان معتقدند ادامه مسیر توسعه با اتکا به رویه‌های گذشته دیگر پاسخگوی شرایط جدید نیست و مزیت اقتصادی باید از تولید ارزان به سمت بهره‌وری و خلق ارزش‌افزوده بیشتر حرکت کند.
ایران می‌کوشد راهی برای مقابله با فشارها پیدا کند؛
روزنامه شماره ۶۶۵۳

بریکس؛ تلاش برای چندجانبه‌گرایی

در شرایطی که نظم اقتصادی و سیاسی جهان در حال حرکت به سمت توزیع گسترده‌تر قدرت میان بازیگران و مراکز متعدد است، سفر مسعود پزشکیان به دهلی‌نو برای شرکت در هجدهمین اجلاس سران بریکس را باید فراتر از یک حضور تشریفاتی یا صرفا دیپلماتیک ارزیابی کرد. ایران که از ابتدای سال۲۰۲۴ به عضویت کامل این بلوک درآمده، اکنون می‌کوشد از ظرفیت سازوکارهای چندجانبه برای کاهش آثار فشارهای غرب، متنوع‌سازی شرکای اقتصادی و تقویت جایگاه خود در نظم در حال شکل‌گیری جهانی استفاده کند. تاکید رئیس‌جمهور بر توسعه استفاده از پول‌های ملی، چندجانبه‌گرایی، تاسیس شرکت بیمه اتکایی مشترک و حضور فعال‌تر در اقتصاد دیجیتال، نشان می‌دهد تهران درصدد است عضویت در بریکس را از یک دستاورد سیاسی به ابزاری برای ایجاد منافع اقتصادی ملموس تبدیل کند. اهمیت این سفر اما بیش از هر چیز در نسبت ایران با هند و دیگر قدرت‌های نوظهور معنا پیدا می‌کند؛ کشورهایی که ضمن همکاری با یکدیگر، به دنبال افزایش استقلال راهبردی خود هستند. از این منظر، بریکس را نمی‌توان صرفا یک بلوک ضدآمریکایی دانست؛ این مجموعه بیش از آنکه ائتلافی یکپارچه باشد، بازتابی از تلاش طیف متنوعی از کشورها برای کاهش وابستگی به یک مرکز قدرت و افزایش سهم خود در تصمیم‌سازی‌های جهانی است. برای ایران، چنین فضایی یک فرصت مهم محسوب می‌شود، اما عضویت به‌تنهایی نمی‌تواند محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها یا موانع تجارت خارجی را برطرف کند. شکاف میان ظرفیت بالقوه بریکس و دستاورد واقعی آن برای تهران، دقیقا به توان ایران در تعریف منافع مشترک و اجرای پروژه‌های عملی در حوزه‌هایی مانند انرژی، تجارت، سرمایه‌گذاری، کریدورهای ترانزیتی، چابهار، فناوری و همکاری‌های مالی بستگی دارد. بنابراین، پرسش اصلی پس از سفر پزشکیان این نیست که ایران تا چه اندازه به بریکس نزدیک شده، بلکه این است که تهران تا چه حد می‌تواند از این عضویت برای ساختن شبکه‌ای متنوع از روابط اقتصادی و سیاسی استفاده کند.
دو گلوگاه، یک راهبرد انسداد؛
روزنامه شماره ۶۶۵۳

انصارالله به دنبال تغییر موازنه در باب‌المندب

تحولات یک هفته گذشته در نوار ساحل غربی یمن، نقطه عطفی در معادلات داخلی این کشور، شبه جزیره عربی و از آن مهم‌تر جغرافیای خاورمیانه محسوب می‌شود؛ زمانی که دو تنگه تعیین‌کننده هرمز و باب المندب در یک برهم‌کنش استراتژیک، به حلقه‌‌های تعیین‌کننده در زنجیره فشار بر تجارت جهانی، بازار انرژی و راهبرد جنگی واشنگتن تبدیل می‌شوند. اهمیت این تحول را باید در جغرافیای فرامنطقه یعنی از مدیترانه و کانال سوئز، دریای سرخ و خلیج عدن و خلیج فارس و تنگه هرمز جست‌وجو کرد؛ جایی که بندر راهبردی الحدیده به جزیره کوچک، اما بزرگ پریم(میون) در دهانه باب‌المندب متصل می‌شود و کنترل انصارالله بر خط ساحل غربی یمن را تثبیت می‌کند.

پنجشنبه، ۱۹ شهریور ۱۴۰۵

ایران و آمریکا یک پله از نردبان تشدید تنش بالاتر رفتند؛
روزنامه شماره ۶۶۵۲

بازگشت به لبه جنگ

آتش درگیری در آب‌های جنوب ایران همچنان شعله‌ور است و به نظر می‌رسد که نقطه پایانی بر این جنگ ۶‌ماهه متصور نیست، بلکه احتمالا طرفین از نردبان تنش بالاتر خواهند رفت. شامگاه سه‌شنبه ۸ سپتامبر سنتکام ادعا کرد که نیروهای این فرماندهی در پی دو حمله موشکی بالستیک سپاه پاسداران به یک ناو نیروی دریایی آمریکا در دو روز گذشته، پنج نفتکش حامل نفت خام این کشور را ‌از مدار خارج کرده‌اند. سنتکام همچنین اعلام کرد در پاسخ به آخرین حملات ایران، نفتکش‌هایی را در نزدیکی جزیره خارک و همچنین جاسک را هدف قرار داده است.در پاسخ فوری به این آتش‌افروزی؛ سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در یکی از بزرگ‌ترین موج‌های موشکی ۵ ماه اخیر اعلام کرد پایگاه آمریکایی الازرق اردن را زیر ضربات سهمگین موشک‌های خوشه‌ای قرار داده است.
چگونه آمریکا فرصت‌های تعامل با ایران را از دست داد؟
روزنامه شماره ۶۶۵۲

۱۱ سپتامبر؛ از القاعده تا ترامپ

۲۵ سال پس از ۱۱سپتامبر؛ ایالات متحده از جورج بوش گرفته تا ترامپ، چند فرصت مهم برای تعامل با ایران را از دست داد. همکاری تهران در افغانستان و پیشنهاد مذاکره جامع در سال۲۰۰۳ نادیده گرفته شد. بعدها برجام نیز با خروج ترامپ از بین رفت. نتیجه، تضعیف نیروهای میانه‌رو، تقویت رویکردهای ضدآمریکایی، پیچیدگی‌های مسیر دیپلماسی و دشوارتر شدن پایان جنگی دیگر در خاورمیانه است. منطقه‌ای که امروز اگرچه سایه القاعده در آن کمرنگ است، اما با تنش‌های گسترده و ریسک‌های ژئوپلیتیک مواجه است.
واکنش تهرانی‌ها به قیمت بنزین روایت شد؛
روزنامه شماره ۶۶۵۲

سناریوی بنزینی تاکسی‌های آنلاین

تهرانی‌ها بیش‌ از آنچه بابت قیمت بنزین خودروی‌ شخصی‌شان دغدغه داشته باشند، درباره آینده قیمت‌ها در سبد مصرف نگران هستند. گزارش میدانی «دنیای‌اقتصاد» از برداشت شهروندان و واکنش آنها نسبت به افزایش قیمت بنزین آزاد حاکی است، این تصمیم احتمالا مسافرکشی پاره‌وقت با تاکسی‌آنلاین را که شغل‌دوم گروه قابل‌توجهی از افراد برای ترمیم درآمد ماهانه است، به ایستگاه پایانی خود می‌رساند. از طرفی، نسل‌جوان نیز استفاده از خودروی‌شخصی را برای تفریحات‌شبانه در پایتخت کنار خواهد گذاشت؛ نه صرفا به‌خاطر بنزین بلکه ترکیب هزینه‌های بنزین و نگهداری‌خودرو از توان مالی این نسل تقریبا خارج است.
«دنیای اقتصاد» روند درآمدهای نفتی و مالیاتی را بررسی می‌کند
روزنامه شماره ۶۶۵۲

افزایش میزان نااطمینانی بودجه

همزمان با کند شدن روند تحقق درآمدهای مالیاتی، چشم‌انداز درآمدهای نفتی نیز با ابهام‌های جدی روبه‌رو شده است؛ موضوعی که می‌تواند فشار بر منابع بودجه دولت را در ماه‌های آینده افزایش دهد. تازه‌ترین گزارش پژوهشکده امور مالیاتی نشان می‌دهد در پنج‌ماه نخست سال۱۴۰۵ حدود ۷۹۸هزار‌میلیارد تومان مالیات وصول شده که معادل ۲۸.۳درصد درآمد مالیاتی پیش‌بینی‌شده در قانون بودجه است؛ نسبتی کمتر از عملکرد سال‌های ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۳؛ هر چند احتمال افزایش نرخ تحقق مالیات در ماه‌های آینده وجود دارد. از سوی دیگر، گزارش‌های منتشرشده درباره کاهش صادرات نفت و افت ذخایر شناور نفت، از محدود شدن ظرفیت درآمدزایی نفتی حکایت دارد. کاهش همزمان سرعت تحقق دو منبع اصلی درآمد دولت، یعنی مالیات و نفت، می‌تواند دامنه نااطمینانی بودجه را افزایش دهد و دولت را برای تامین منابع مالی با چالش بیشتری روبه‌رو کند. در چنین شرایطی، نحوه مدیریت کسری بودجه و انتخاب ابزارهای تامین مالی، به یکی از مهم‌ترین متغیرهای تعیین‌کننده ثبات اقتصاد کلان تبدیل خواهد شد.

چهارشنبه، ۱۸ شهریور ۱۴۰۵

چالش‌های جدید مدیریت بحران؛
روزنامه شماره ۶۶۵۱

بارش‌های سیل‌آسا در انتظار ایران

پاییز در شمال ایران از راه رسیده است، نیمه شب گذشته بارش مداوم باران در این خطه منجر به وقوع سیل در برخی مناطق و بالا آمدن سطح آب رودخانه‌ها و طغیان آنها در مازندران شد. پاییز پیش رو احتمالا یک چالش جدی، نخست برای اقلیم ایران و سپس مدیریت بحران در ایران خواهد داشت؛ چراکه ال‌نینو با هشدارهای گسترده جهانی در راه است.
«دنیای اقتصاد» هزینه سوخت خودروها با بنزین ۱۰ هزار تومانی را بررسی می‌کند
روزنامه شماره ۶۶۵۱

صورت‌حساب جدید پیمایش خودرو

با اجرای نرخ سوم بنزین و افزایش قیمت سوخت عرضه‌شده با کارت جایگاه به لیتری ۱۰هزار تومان، هزینه استفاده از خودرو وارد مرحله تازه‌ای شده است. محاسبات «دنیای‌اقتصاد» از بررسی تعدادی خودروی داخلی، مونتاژی و وارداتی نشان می‌دهد هزینه ۱۰۰کیلومتر رانندگی برای خودروهای بررسی‌شده بین ۶۴ تا ۸۳هزار تومان و هزینه پر کردن کامل باک بین ۴۱۰ تا ۶۶۰هزار تومان است. آنچه مشخص است افزایش قیمت بنزین بیش از همه مصرف‌کنندگان پرپیمایش را تحت‌تاثیر قرار می‌دهد و می‌تواند مصرف سوخت را به یکی از معیارهای مهم در انتخاب خودرو تبدیل کند.
چگونه تورم بر ارزش خرید خانوار اثرگذار بوده است؟
روزنامه شماره ۶۶۵۱

تقاضای واقعی در سراشیبی

گزارشی که به تازگی از تراکنش‌های شاپرک منتشر شده است، نشان‌دهنده تداوم رشد حقیقی مصرف برای چهارمین ماه متوالی بود. این آمار که عمدتا شامل حجم و تعداد تراکنش‌های صورت‌گرفته از پایانه‌های فروشگاهی است، حاکی از رشد ۲.۵درصدی ارزش حقیقی تراکنش‌ها در مرداد ماه بود. با این حال، بررسی روند بلندمدت داده‌ها نشان می‌دهد که متوسط ارزش حقیقی هر تراکنش طی سال‌های اخیر روندی کاهشی را تجربه کرده است. این وضعیت می‌تواند نشان‌دهنده اثر تورم بر مصرف خانوارها و حرکت مصرف‌کنندگان به سمت خریدهای کوچک‌تر و ضروری‌تر باشد.
آیا بازار سهام وارد فاز حبابی شده است؟
روزنامه شماره ۶۶۵۱

بورس در ابرکانال ۷ میلیونی

شاخص بورس تهران دیروز با بازدهی ۲.۴۲درصدی، برای نخستین‌بار از مرز ۷‌میلیون واحد عبور کرد؛ محدوده‌ای که دستیابی به آن تا چندی پیش دور از واقعیت به نظر می‌رسید. شاخص کل در حالی رکوردهای تازه‌ای ثبت می‌کند که یک پرسش مهم بیش از همیشه در کانون توجه فعالان بازار قرار گرفته است؛ آیا بورس ۷‌میلیونی وارد محدوده حباب شده است؟ بررسی روند تاریخی شاخص و مقایسه آن با ارزش واقعی بازار نشان می‌دهد که هنوز بازار سهام با وجود رشد قیمت‌ها جذاب است. افزایش قیمت دلار، تداوم نرخ بهره حقیقی منفی و بهبود چشم‌انداز سودآوری شرکت‌ها موجب شده است ارزش منصفانه سهام نیز همزمان با رشد نماگر اصلی افزایش یابد. برآوردها نشان می‌دهد شاخص کل در کوتاه‌مدت، تا محدوده ۷.۶‌میلیون واحد همچنان از پشتوانه ارزندگی برخوردار است و در صورت تداوم شرایط فعلی و معامله بازار در P/E مناسب، رسیدن نماگر اصلی به محدوده ۹‌میلیون واحد در زمستان دور از دسترس نخواهد بود. با این حال، ریسک‌های سیاسی و نرخ بهره همچنان می‌توانند این مسیر را تغییر دهند.

سه‌شنبه، ۱۷ شهریور ۱۴۰۵

بهار۱۴۰۵بدترین فضای سرمایه‌گذاری ساختمانی در مقایسه با ۱۳فصل گذشته شکل گرفت؛ اولین تصویر از «نبض ساخت‌وساز» در فصل جنگ
روزنامه شماره ۶۶۵۰

بزرگ‌ترین مانع تولید مسکن

نماگر «موانع تولید» در بخش ساختمان، بهار امسال در بالاترین سطح از پاییز ۱۴۰۱ قرار گرفت. شاخص محیط کسب‌وکار ویژه فعالیت‌های ساختمانی نشان می‌دهد، ۵عامل دست به دست هم دادند تا نامساعدترین فضای تولید در مقایسه با سه سال گذشته، برای سازنده‌ها در ۱۴۰۵ شکل بگیرد. بزرگ‌ترین مانع از نگاه فعالان ساختمانی، «ناپایداری هزینه ساخت» و آخرین آن، «رکود تقاضای خرید» است. رکورد تشدید فضای ضدتولید در بازار ساخت‌وساز ارتباط معناداری با جنگ ۴۰روزه دارد؛ این فرضیه را رده‌بندی ۱۷فعالیت اقتصادی با شاخص «آثار منفی حملات نظامی» تایید می‌کند.
افزایش نرخ بنزین به ۱۰ هزار تومان کدام مشکل را حل خواهد کرد؟
روزنامه شماره ۶۶۵۰

سردرگمی سیاست‌های بنزینی

افزایش نرخ سوم بنزین به ۱۰ هزار تومان، در ظاهر یک جهش ۱۰۰درصدی در قیمت سوخت است، اما در عمل تصویری متفاوت از سیاستگذاری بنزین ارائه می‌دهد. قیمت واقعی بنزین آزاد، با وجود افزایش‌های اسمی، همچنان در سطوحی نزدیک به دهه‌های گذشته قرار دارد و فاصله آن با تورم عمومی اقتصاد نیز نشان می‌دهد که این افزایش لزوما به معنای اصلاح جدی قیمت سوخت نیست. از سوی دیگر، حفظ سهمیه ۱۱۰ لیتری و باقی ماندن نرخ‌های یارانه‌ای، ساختار چندنرخی را پابرجا نگه داشته و شکاف میان قیمت‌ها را بیشتر کرده است.
مشارکت خانم‌ها در بازار کار چگونه افزایش می‌یابد؟
روزنامه شماره ۶۶۵۰

خسارات خانه‌نشینی زنان

در بسیاری از کشورهای خاورمیانه، شمال آفریقا و جنوب آسیا، تبعیض‌های فرهنگی، قانونی و خانوادگی زنان را از بازار کار دور نگه داشته و مانع افزایش ثروت جامعه شده است. رفع این موانع می‌تواند درآمد سرانه را تا حدود یک‌پنجم افزایش دهد. چهار عامل اصلاح قوانین، تغییر هنجارهای اجتماعی، آموزش و فناوری دیجیتال و ایجاد انگیزه‌های اقتصادی، می‌توانند در رفع این موانع موثر باشند. تجربه عربستان نشان می‌دهد اصلاحات قانونی و الگوگیری اجتماعی می‌تواند مشارکت زنان را افزایش دهند. فارغ از این، شناخت منافع مالی کار کردن زنان می‌تواند موانع را برطرف کند.
جنگ اقتصادی علیه ایران مسیرهای مبادله کالا را تحت‌تاثیر قرار داده است
روزنامه شماره ۶۶۵۰

هزینه تجارت روی دور تند

جنگ اقتصادی آمریکا علیه ایران، اکنون از کانال‌های مالی و تحریمی فراتر رفته و به مسیرهای زمینی مبادله کالا رسیده است. پیش‌تر محدودیت‌های دریایی، بخشی از جریان تجارت را به مرزهای زمینی و خطوط ریلی سوق داده بود؛ اما گزارش‌ها نشان می‌دهد، ظرفیت مسیرهای جایگزین محدودتر شده است. ازدحام کامیون‌ها در مرز پاکستان، رسوب کانتینرها، افزایش زمان حمل، هزینه‌های انبارداری، دموراژ و محدودیت مرزها، هزینه تجارت را بالا برده است. همزمان، تحریم یک بانک ترکیه‌ای، ریسک همکاری موسسات مالی منطقه با ایران را افزایش داده است. فعالان اقتصادی معتقدند همچنان امکان تداوم مبادلات از طریق مسیرهای جایگزین وجود دارد؛ اما ظرفیت این مسیرها متناسب با نیاز اقتصاد ایران نیست. به گفته کارشناسان، مساله صرفا بسته‌شدن مسیرها نیست، بلکه افزایش هزینه مبادله است. تداوم این روند، قیمت تمام‌شده کالا، تولید وابسته به واردات و در نهایت هزینه تامین نیازهای بازار داخلی را تحت فشار قرار می‌دهد و ضرورت دیپلماسی اقتصادی برای حفظ تجارت را آشکار می‌کند.

دوشنبه، ۱۶ شهریور ۱۴۰۵

چگونه «کسری بودجه دولت»، «ناترازی نظام بانکی» و «تورم مزمن» به بخش صنعتی آسیب می‌زند؟
روزنامه شماره ۶۶۴۹

مثلث تنگنای مالی تولید

بنگاه‌های صنعتی برای دسترسی به منابع مالی با چالش‌های جدی مواجه هستند. این در حالی است که اقتصاددانان به‌طور مداوم درباره رشد نقدینگی به عنوان عامل اصلی تورم، هشدار می‌دهند. کارشناسان «کسری بودجه دولت»، «ناترازی نظام بانکی» و «تورم مزمن» را عوامل اصلی نشت تسهیلات پیش از رسیدن به کارخانه‌های صنعتی می‌دانند. همچنین سهم ۸۰درصدی بانک‌ها در تامین مالی، اهمیت غربالگری دقیق گیرندگان اعتبارات برای گشودن گره سرمایه در گردش بنگاه‌ها را برجسته کرده است. فعالان اقتصادی معتقدند بهینه‌سازی نحوه توزیع اعتبارات و جلوگیری از تخصیص رانتی منابع به بنگاه‌های برخوردار، می‌تواند امکان دسترسی بخش واقعی تولید به تسهیلات بانکی را فراهم کند. همزمان، بازار سرمایه نیز زیر فشار استقراض دولت قرار دارد و توان محدودی برای ایفای نقشی موثر در تامین مالی تولید دارد. در چنین شرایطی، تولیدکنندگان که هم‌اکنون با فشارهای ارزی و کمبود نقدینگی مواجهند، نمی‌توانند در انتظار راه‌حل‌های بلندمدت برای اصلاح ساختار بودجه و نظام بانکی باقی بمانند.
تکرار حادثه تانکرهای سوخت در سنندج؛
روزنامه شماره ۶۶۴۹

عزای عمومی در کردستان

عصر روز دوشنبه ورودی شهر سنندج شاهد انفجار یک تانکر سوخت بود. انفجاری که بر اثر تصادف یک تانکر حامل سوخت با چند خودرو رخ داد و تا لحظه انتشار این گزارش ۱۱کشته و ۷مصدوم برجای گذاشته است. درپی این حادثه مسعود پزشکیان رئیس‌جمهوری در پیامی با تسلیت به خانواده‌های داغدار و مردم کردستان در حادثه انفجار تانکر سوخت دستور رسیدگی فوری به مصدومان، حمایت از خانواده‌ها و بررسی دقیق علل حادثه را صادر کرد و محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهوری، نیز در تماس تلفنی با استاندار کردستان دستور داد ابعاد حادثه به‌صورت فوری، دقیق و همه‌جانبه بررسی و روند درمان مصدومان، حمایت از خانواده‌های جان‌باختگان و پیگیری امور بیمه‌ای آنان با جدیت دنبال شود.
کشورها به سمت ارزهای جایگزین می‌روند؟
روزنامه شماره ۶۶۴۹

تحریم‌ها علیه سلطه دلار

دلار بیش از هشت دهه ستون اصلی نظام پولی جهان بوده، اما جنگ‌ها، تحریم‌ها و تحولات ژئوپلیتیک به تدریج انحصار آن را کاهش داده‌اند. به‌رغم افت نسبی سهم دلار از ذخایر ارزی جهان از سال۱۹۹۹، شواهدی از خروج گسترده و سیستماتیک کشورها از دلار به سوی ارزی جایگزین وجود ندارد. با این حال، استفاده سیاسی از دلار و تحریم‌ها می‌تواند کشورها را به سمت ارزهای جایگزین سوق دهد. آنچه اکنون رخ می‌دهد پایان سلطه دلار نیست، بلکه نشانه کاهش نسبی انحصار آن است.
خانوارها به اندازه بودجه تکمیل جاده تهران-شمال، هزینه دور زدن فیلترینگ می‌کنند
روزنامه شماره ۶۶۴۹

بازار ۱۰۵ همتی فیلترشکن‌ها

بعد از سه دوره قطعی اینترنت و افزایش فیلترینگ در ایران، بازار وی‌پی‌ان در ایران بزرگ‌تر شده است. در سخت‌گیرانه‌ترین حالت، اندازه این بازار ۳۰همت است؛ اما سقف احتمالی آن تا ۱۶۴همت گمانه‌زنی شده است. اما نزدیک‌ترین رقم برای یک سال چیزی حول و حوش ۱۰۵همت است. اگر بخواهیم تصویری واضح‌تر از هزینه خانوارها برای فیلترشکن‌ها داشته باشیم، این رقم با بودجه شش‌ماهه اول بازار دارویی ایران برابری می‌کند. با آرامش نسبی، قیمت هر گیگ فیلترشکن به ۸هزار تومان رسیده است.

یکشنبه، ۱۵ شهریور ۱۴۰۵

دو اقتصاددان برجسته بررسی کردند؛
روزنامه شماره ۶۶۴۸

مسیر ترمیم اقتصاد ایران

«هاشم پسران» و «ران اسمیت»، چشم‌انداز اقتصاد ایران در سایه تحریم‌ها، جنگ و شوک‌های ژئوپلیتیک را در دو سناریو ترسیم کردند. در سناریوی نخست، تداوم درگیری و محدودیت دسترسی به ارز، همراه با تشدید تورم، کمبود کالا و احتمال سهمیه‌بندی، می‌تواند نارسایی‌های موجود را عمیق‌تر کند و اقتصاد را به سمت ابرتورم سوق دهد. در سناریوی دوم، پایان درگیری و آغاز اصلاحات اقتصادی می‌تواند زمینه ثبات ارزی، کاهش تورم و بازگشت رشد را فراهم کند؛ هرچند تحقق این مسیر مستلزم اصلاح نظام ارزی و یارانه‌ای، سامان‌دهی نظام بانکی و کاهش رانت و ناکارآمدی‌های ساختاری است.
آیا ترامپ از مذاکره بی‌نیاز شده است؛
روزنامه شماره ۶۶۴۸

معادله نفتی جدید در تنگه هرمز؟

یکی از مهم‌ترین گزاره‌هایی که طی هفته‌های اخیر در تحلیل تحولات ایران و آمریکا ادعا شده، کاهش یا حتی از بین رفتن برگ برنده تنگه هرمز برای تهران است. استدلال این است که آمریکا با تضعیف ظرفیت‌های نظامی ایران، ایجاد سازوکار اسکورت دریایی و استفاده از توان نظامی و اطلاعاتی خود برای هدف قرار دادن نفتکش‌های ایرانی توانسته بخشی از جریان انرژی را دوباره از بخش جنوبی تنگه عبور دهد و در نتیجه، قابلیت ایران برای استفاده از هرمز به‌عنوان اهرم فشار علیه آمریکا و بازار جهانی انرژی کاهش یافته است. اما آیا کاهش اثرگذاری یک اهرم، به معنای از بین رفتن آن است؟ و مهم‌تر از آن، آیا حتی در صورت پذیرش این گزاره، ترامپ از مذاکره با ایران بی‌نیاز شده است؟
«دنیای‌اقتصاد» از نتیجه معکوس «واگذاری زمین برای جوانی جمعیت» گزارش می‌دهد؛ ریزش فاکتورهای جمعیتی طی ۴ سال حمایت ملکی
روزنامه شماره ۶۶۴۸

سراب فرزندآوری با زمین رانتی

حراج زمین با هدف «فرزندآوری» نتوانست «روند کاهنده آمار ولادت، بُعد خانوار و میزان ازدواج‌ها» را متوقف کند. بررسی‌های «دنیای‌اقتصاد» از کارنامه ۴ ساله «توزیع زمین برای جوانی جمعیت» نشان می‌دهد، تاکنون بیش‌از ۱۰۰ هزار قطعه ۲۰۰ مترمربعی با امتیاز ویژه در قیمت و امتیاز ویژه‌تر در پرداخت بهای زمین، برای «فرزند سوم و بیشتر» واگذار شده؛ اما در مقابل، «فرزندنیاوری» به دو دلیل که مهم‌ترین آن «معیشت» بوده، تشدید شده است. هشت ایراد به سیاست «حراج زمین برای بهبود معادله جمعیت» وارد است؛ از جمله اینکه «استعداد سکونتی» این قطعات ۴ برابر «تعریف قانون‌گذار» است.
بورس به رالی بازدهی دارایی‌ها برگشت؛
روزنامه شماره ۶۶۴۸

رقابت داغ بازارها

روز گذشته بازارهای دارایی، با ارائه نمایشی چشم‌گیر از رشد قیمت‌ها، وارد فاز تازه‌ای از رقابت شدند؛ به‌‌طوری‌که بورس، دلار و طلا همزمان در مسیر صعودی حرکت کردند. پس از آنکه بازار سهام در معاملات روز چهارشنبه، بعد از ۲۰ صعود متوالی، متوقف شد؛ دیروز در چرخشی فوری بار دیگر به رالی بازارها بازگشت. یکی از عوامل رشد بورس، بازگشایی یکی از نمادهای بزرگ بازار پس از حدود ۶ماه توقف بود. همسو با بازار سهام، دلار در نخستین روز هفته با رشد ۲.۲درصدی به محدوده ۲۲۶هزار تومان رسید و هشتمین صعود متوالی خود را ثبت کرد. همزمان، سکه تمام و طلای ۱۸عیار بیش از یک درصد افزایش یافتند؛ اما نیم‌سکه و ربع‌سکه کاهش قیمت داشتند. انتشار خبر عرضه اوراق سلف موازی استاندارد تمام سکه با سررسید سه‌ماهه و حداقل بازدهی ۷درصدی، تا حدودی بر بازار سکه اثر گذاشت. در بازار ارز نیز آمادگی بانک مرکزی برای مداخله مورد توجه معامله‌گران قرار گرفت؛ هر چند باعث کاهش شاخص ارزی نشد.

شنبه، ۱۴ شهریور ۱۴۰۵

چرا برای اصلاحات سوخت باید شرایط مصرف داخل دهک‌ها را بررسی کرد؟
روزنامه شماره ۶۶۴۷

آسیب‌پذیری بنزینی کم‌درآمدها

در سال‌های گذشته، تاکید کارشناسان و مسوولان بر منتفع شدن کم‌درآمدها از افزایش قیمت بنزین بوده است. بررسی آمارها اما نشان‌دهنده الگوی پیچیده‌تری از مصرف بنزین است. در داخل هریک از دهک‌‌های کم‌درآمد جامعه، دو دسته خانوار قابل شناسایی است؛ خانوارهایی که مصرف بنزین آنها نزدیک به صفر است و خانوارهایی که مصرف نسبتا بالایی دارند. کمتر بودن مصرف بنزین در دهک‌های پایین، عمدتا به‌دلیل تعداد بیشتر خانوارهای دسته اول است، نه مصرف کمتر خانوارهای دسته دوم. حدود ۷۴درصد خانوارهای دهک اول در سال۱۴۰۳، بنزین مصرف نکرده‌اند. این آمار برای دهک دهم حدود ۲۹درصد است. در همین حال، ۱۰درصد پر مصرف دهک اول در سال۱۴۰۳، مصرفی بیش از ۱۵۰لیتر در هر ماه داشته است. «ساختار دوگانه» مصرف در هر دهک، به‌خصوص دهک‌های پایین، موجب ناکارآمدی سیاست‌هایی می‌شود که تنها بر تفاوت‌های «بین‌دهکی» تاکید دارند. پیچیدگی الگوی مصرف بنزین، ضرورت بحث‌های کارشناسی بیشتری را از آنچه درحال وقوع است، در پی دارد.
«دنیای‌ اقتصاد» با استفاده از نظرات ۸ اقتصاددان، بررسی می‌کند
روزنامه شماره ۶۶۴۷

هزارتوی سیاستگذاری پولی

کمتر دوره‌ای در سال‌های اخیر می‌توان یافت که سیاستگذار پولی همزمان با این حجم از متغیرهای متعارض روبه‌رو بوده باشد؛ متغیرهایی که هر تصمیم را به معادله‌ای چندمجهولی تبدیل کرده‌اند. در میانه بحران‌های مختلفی که کشور با آنها دست‌وپنجه نرم می‌کند، سیاستگذاری پولی نیز سخت‌تر شده است. از یک‌سو، برخورد بانک مرکزی با برخی بانک‌ها به‌دلیل رعایت نکردن مقررات کارسازی تراکنش‌ها و اعمال جریمه و احکام انضباطی، نشانه‌ای از تلاش برای تثبیت اقتدار نظارتی بر شبکه بانکی است. از سوی دیگر، پرونده به‌مراتب دشوارتری روی میز قرار دارد: تصمیم درباره نرخ بهره.
«تجارت فردا» بررسی کرد؛
روزنامه شماره ۶۶۴۷

سهم تورم از آتش جنگ

جنگ علاوه بر تخریب زیرساخت‌ها و کاهش تولید، با اختلال در تجارت، کاهش عرضه ارز و تشدید انتظارات تورمی، به افزایش قیمت‌ها دامن می‌زند. تجربه اقتصاد ایران در جنگ نشان می‌دهد شدت تورم به وضعیت اقتصاد پیش از جنگ نیز وابسته است. اقتصاد امروز با تورم مزمن، کسری بودجه، رشد نقدینگی، کاهش ارزش ریال و ناترازی‌های گسترده روبه‌رو است؛ بنابراین جنگ می‌تواند این مشکلات را تشدید کند. حال آنکه ریشه تورم در ایران، در ناترازی‌های انباشته و اصلاحات به‌تعویق‌افتاده نیز نهفته است. هفته‌نامه «تجارت فردا» سهم تورم از آتش جنگ را بررسی کرده است.
چگونه انویدیا موتور انقلاب هوش مصنوعی شده است؟
روزنامه شماره ۶۶۴۷

جادوگر انقلاب هوش مصنوعی

نام انویدیا در سال ۱۹۹۳ از واژه لاتین «حسادت» گرفته شد و امروز این غول آمریکایی به معنای واقعی کلمه حسادت بسیاری را برانگیخته است. تقاضای سیری‌ناپذیر جهانی برای پردازنده‌های گرافیکی این شرکت که موتور محرک هوش مصنوعی محسوب می‌شوند، انویدیا را با ارزش ۵.۴تریلیون دلار به ارزشمندترین شرکت جهان تبدیل کرده است. احتمال می‌رود انویدیا سال آینده با ثبت ۳۷۰‌میلیارد دلار سود خالص، عنوان سودآورترین شرکت جهان را نیز از آن خود کند و پیش‌بینی می‌شود فروش آن تا سال ۲۰۲۹ به مرز یک تریلیون دلار برسد.