«دنیای‌اقتصاد» کارنامه درآمدهای مالیاتی را بررسی کرد؛

بررسی عملکرد درآمدهای مالیاتی در ۷ماه نخست سال۱۴۰۵ نشان می‌دهد که پس از کندی روند وصول مالیات در نیمه نخست سال، عملکرد مهرماه بهبود یافته است. نرخ تحقق درآمدهای مالیاتی که در پایان شهریورماه ۳۸.۲درصد بود، در پایان مهرماه به ۴۷درصد رسید. با این حال، این رقم همچنان با عملکرد مدت مشابه سال گذشته…

اقتصاد، چگونه بر جهت‌گیری سیاست داخلی و سرنوشت سیاست خارجی آمریکا اثر می‌گذارد؟

پیروزی احتمالی دموکرات‌ها در هر دو مجلس کنگره، الزاما به معنای مهار دونالد ترامپ نیست. آنها می‌توانند با کنترل کمیته‌ها، احضار مقام‌های دولتی، فشار بر بودجه و توقف انتصابات در سنا، هزینه تصمیم‌های کاخ سفید را افزایش دهند؛ اما حق وتوی رئیس‌جمهور، موانع رأی‌گیری در سنا و اختیارات گسترده قوه مجریه،…

اخبار آرشیو روزنامه

  • پنجشنبه، ۱۴ آبان ۱۴۰۵
  • محدودیت‌های انرژی، اینترنت و شرایط جنگی، استمرار فعالیت بنگاه‌ها را مختل کرده است

    روزنامه شماره ۶۷۰۰

    روزهای از دست‌ رفته تولید

    ۳۴‌ میلیارد دلار؛ برآورد خسارتی است که تعطیلات اجباری و اختلال‌های فعالیت اقتصادی در سال۱۴۰۴ به اقتصاد ایران تحمیل کرده است. بر اساس گزارش اتاق بازرگانی ایران، حدود ۲۲درصد از ظرفیت بالقوه فعالیت اقتصادی در این سال به‌دلیل مجموعه‌ای از محدودیت‌ها از دست رفته است. ناترازی برق و گاز، اختلال اینترنت، آلودگی هوا، ناآرامی‌ها و شرایط جنگی، دامنه موانع فعالیت بنگاه‌ها را از توقف خطوط تولید فراتر برده و زنجیره تامین، فروش و ایفای تعهدات تجاری را نیز تحت‌تاثیر قرار داده است. کارشناسان معتقدند تکرار این وقفه‌ها، علاوه بر تحمیل هزینه‌های مستقیم، امکان برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری را برای بنگاه‌ها دشوارتر می‌کند. در همین راستا، بخش خصوصی اصلاح مقررات تعطیلات، شناور شدن روزهای کاری و فراهم کردن امکان جبران بخشی از تولید ازدست‌رفته را پیشنهاد کرده است. با این حال، این تدابیر بدون حل چالش‌های اقتصاد کلان، رفع ناترازی انرژی و بازسازی زیرساخت‌های آسیب‌دیده نمی‌توانند استمرار فعالیت صنایع را تضمین کنند.
  • «دنیای‌اقتصاد» کارنامه درآمدهای مالیاتی را بررسی کرد؛

    روزنامه شماره ۶۷۰۰

    مالیات ۷‌ ماهه در ترازوی تورم

    بررسی عملکرد درآمدهای مالیاتی در ۷ماه نخست سال۱۴۰۵ نشان می‌دهد که پس از کندی روند وصول مالیات در نیمه نخست سال، عملکرد مهرماه بهبود یافته است. نرخ تحقق درآمدهای مالیاتی که در پایان شهریورماه ۳۸.۲درصد بود، در پایان مهرماه به ۴۷درصد رسید. با این حال، این رقم همچنان با عملکرد مدت مشابه سال گذشته برابری می‌کند و از نرخ تحقق ۵۸درصدی سال۱۴۰۲ پایین‌تر است. همچنین، با فرض توزیع یکنواخت اهداف مالیاتی در طول سال، انتظار می‌رفت تا پایان مهرماه حدود ۵۸.۳درصد از درآمدهای پیش‌بینی‌شده محقق شده باشد. بررسی ارزش حقیقی درآمدهای مالیاتی نیز تصویر متفاوتی از عملکرد دولت ارائه می‌دهد. درآمدهای مالیاتی تعدیل‌شده بر اساس قیمت‌های سال۱۴۰۰، از ۱۸۳همت در سال۱۴۰۱ به ۲۲۳همت در سال۱۴۰۳ افزایش یافت؛ اما در سال۱۴۰۴ به ۲۱۲همت رسید. این رقم در هفت ماه نخست سال جاری نیز ۱۷۴همت بوده است. به این ترتیب، درآمد حقیقی مالیاتی نسبت به دوره مشابه سال گذشته ۱۸درصد کاهش یافته است. این روند نشان می‌دهد که رشد اسمی وصولی‌ها نتوانسته قدرت خرید منابع مالیاتی دولت را حفظ کند. بهبود وصول مالیات‌ها در مهرماه عمدتا ناشی از پایان مهلت‌های تمدیدشده مالیاتی و تسویه بخشی از تعهدات معوق بنگاه‌ها بوده است. همزمانی این ماه با موعد پرداخت مالیات ارزش افزوده معاملات فصل تابستان نیز در افزایش درآمدها نقش داشته است. تمدید مهلت ارائه اظهارنامه‌ها، استمهال بدهی‌ها و بسته حمایتی بیش از ۱۸۰هزار‌میلیارد تومانی دولت نیز از جمله عواملی بودند که وصول بخشی از درآمدهای مالیاتی را به تعویق انداختند. کاهش درآمدهای حقیقی مالیاتی در شرایطی رخ داده که محدودیت صادرات نفت و افت درآمدهای ارزی، اهمیت منابع پایدار مالیاتی را برای تامین هزینه‌های دولت افزایش داده است. در این میان، برخی کارشناسان معتقدند کاهش درآمدهای حقیقی مالیاتی در شرایط جنگی و رکود اقتصادی قابل پیش‌بینی است؛ هرچند بهبود شرایط سیاسی و بازگشت فعالیت بنگاه‌ها به وضعیت عادی می‌تواند به تغییر این روند کمک کند.
  • رهبر معظم انقلاب اسلامی در پیامی به مناسبت ۱۳ آبان تاکید کردند

    روزنامه شماره ۶۷۰۰

    ایرانِ هرچه قوی‌تر در مسیر پیشرفت

    رهبر معظم انقلاب اسلامی در پیامی به مناسبت روز ملی مبارزه با استکبار جهانی، این روز را نماد صف‌آرایی جبهه حق در مقابل جبهه باطل خواندند و بر شفاف‌تر شدن تکلیف ملت ایران با آمریکای جنایتکار تاکید کردند. حضرت آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای با بازخوانی دهه‌ها خصومت آشکار آمریکا با مردم ایران در برهه‌های مختلف، به دائمی و هرروزه شدن ایام ایستادگی و مبارزه مردم ایران با شیطان بزرگ اشاره  و تصریح کردند: تنها راه رسیدن به نقطه بازدارندگی مطلق، استمرار راهبرد «ایران هرچه قوی‌تر» در مسیر پیشرفت همه‌جانبه است.
  • آیا دموکرات‌ها می‌توانند ترمز رئیس‌جمهور را بکشند؟

    روزنامه شماره ۶۷۰۰

    آینده «جنگ ترامپ» با کنگره جدید

    برگزاری انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا با پیروزی چشم‌گیر دموکرات‌ها و کسب کرسی‌هایی فراتر از پیش‌بینی‌ها، موازنه قدرت در واشنگتن را دستخوش تغییر کرده و موقعیت سیاسی دونالد ترامپ را با چالش تازه‌ای مواجه ساخته است. اکنون این پرسش مطرح است که چه عواملی زمینه‌ساز شکست جمهوری‌خواهان و از دست رفتن اکثریت آنان شد و آیا کنگره‌ای با اکثریت دموکرات می‌تواند به مانعی در برابر سیاست‌های جنگ‌طلبانه ترامپ، به‌ویژه در قبال ایران، تبدیل شود؟
  • ورود ۲هزار میلیارد تومان پول به گردونه معاملات سهام در روز پایانی هفته

    روزنامه شماره ۶۷۰۰

    صعود همزمان شاخص‌های بورس

    بورس تهران در ۲ روز گذشته از فضای محتاطانه معاملات فاصله گرفته و با تقویت تقاضا و ورود پول، سیگنال‌هایی از بازگشت رونق را به نمایش گذاشته است. دیروز نیز همه شاخص‌های سهامی صعودی شدند و شاخص کل تا آستانه ورود به کانال ۸‌میلیون واحدی پیش رفت. این وضعیت در شرایطی رقم خورد که نرخ دلار آزاد در مسیر نزولی قرار گرفت. با این حال، کارشناسان بر این باورند که تداوم رشد بورس به پایداری جریان ورود پول در روزهای آینده و تحولات سیاسی و اقتصادی وابسته است.
  • چهارشنبه، ۱۳ آبان ۱۴۰۵
  • «دنیای‌اقتصاد» به ۵ پرسش درباره درخت‌کشی سریالی در تهران پاسخ می‌دهد؛ استتار عاملان پشت «آفت چوب‌خوار»؟

    روزنامه شماره ۶۶۹۹

    ۶ متهم خشک‌شدن پارک چیتگر

    ۳۵هزار اصله درخت در پارک جنگلی چیتگر خشک شده است؛ روند خشک شدن درختان چیتگر از تقریبا ۱۵سال پیش آغاز شده و تا امروز نیز ادامه یافته است؛ بررسی‌های «دنیای‌اقتصاد» نشان از آن دارد که حداقل ۶عامل در خشکی درختان چیتگر طی این زمان دخیل بوده که عبارتند از: «احداث دریاچه چیتگر و انتقال بخشی از آب خام پارک برای آب‌گیری دریاچه»، «ساخت‌وسازهای گسترده در منطقه۲۲ که به افزایش تصاعدی مصرف آب از چاه‌های منطقه۲۲ انجامید»، «عدم پرداخت هزینه حق‌آبه و قطع آب چیتگر از سوی آبفا»، «کم‌بارشی تهران و اولویت‌دهی منابع آبی به بخش خانگی»، «عدم مدیریت و مالکیت واحد در پارک‌های جنگلی و رهاشدگی این پارک‌ها در برهه‌هایی از زمان» و «کاهش و ضعف نیروی انسانی مسوول رسیدگی به آبیاری پارک». البته تایید آغاز کم‌آبی چیتگر از ۱۵سال قبل به این مفهوم نیست که در ۵سال اخیر کوتاهی انجام نشده و آن‌گونه که مدیریت شهری می‌گوید، مسبب خشک شدن ۳۵هزار اصله درخت چیتگر قبلی‌ها هستند.
  • روند تشکیل سرمایه در سال‌های اخیر بررسی شد؛

    روزنامه شماره ۶۶۹۹

    خزان سرمایه‌گذاری در فصل بهار

    بررسی‌ها نشان می‌دهد میانگین رشد سالانه تشکیل سرمایه ثابت ناخالص در سال ۱۳۹۱ تا ۱۳۹۹ برابر با ۱.۲درصد و در سال‌های ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۴ معادل ۱.۵درصد بوده است. این شاخص در بهار۱۴۰۵ با رسیدن به منفی ۸.۴درصد، بدترین عملکرد بهاری ۶سال اخیر را ثبت کرده است. ضعف سرمایه‌گذاری، ظرفیت رشد بلندمدت اقتصاد را محدود می‌کند؛ زیرا رشد در اقتصاد ایران سرمایه‌محور است. تحریم‌ها و محدودیت‌های ارزی ناشی از محاصره، از عوامل اصلی بروز این وضعیت هستند. احیای سرمایه‌گذاری به اصلاحات داخلی و گشایش خارجی نیاز دارد.
  • ظرفیت‌های تجاری و موانع زیرساختی بررسی شد؛

    روزنامه شماره ۶۶۹۹

    سد لجستیک تجارت از خزر

    دریای خزر در معادلات تجاری فراتر از مسیری جایگزین برای انتقال کالا، ظرفیتی مغفول برای توسعه مبادلات با بازارهای شمالی به شمار می‌رود. با این حال، نزدیکی جغرافیایی و پیوندهای تجاری منطقه‌ای تاکنون به مزیت پایدار تبدیل نشده است. کارشناسان، فرسودگی ناوگان دریایی، ضعف زیرساخت‌های بندری، محدودیت اتصالات ریلی و هزینه بالای لجستیک را از موانع گسترش تجارت از این مسیر می‌دانند. در شرایط تشدید محدودیت‌ها در بنادر جنوبی، توسعه ظرفیت‌های خزر بیش از گذشته اهمیت یافته است؛ هرچند تحقق این هدف به اصلاح سیاست‌های تجاری و ارتقای زیرساخت‌های حمل‌ونقل وابسته است.
  • اقتصاد، چگونه بر جهت‌گیری سیاست داخلی و سرنوشت سیاست خارجی آمریکا اثر می‌گذارد؟

    روزنامه شماره ۶۶۹۹

    اولویت‌های رأی‌دهندگان آمریکایی

    پیروزی احتمالی دموکرات‌ها در هر دو مجلس کنگره، الزاما به معنای مهار دونالد ترامپ نیست. آنها می‌توانند با کنترل کمیته‌ها، احضار مقام‌های دولتی، فشار بر بودجه و توقف انتصابات در سنا، هزینه تصمیم‌های کاخ سفید را افزایش دهند؛ اما حق وتوی رئیس‌جمهور، موانع رأی‌گیری در سنا و اختیارات گسترده قوه مجریه، فاصله میان پیروزی انتخاباتی و تغییر واقعی سیاست‌های ترامپ را حفظ خواهد کرد. از سوی دیگر، نظرسنجی فایننشال‌تایمز نشان می‌دهد نزدیک به ۷۰درصد رأی‌دهندگان آمریکایی از عملکرد دونالد ترامپ در مهار تورم ناراضی هستند. کاهش قیمت‌ها و تقویت اقتصاد با فاصله‌ای چشم‌گیر در صدر مطالبات انتخاباتی قرار گرفته و افزایش هزینه‌های زندگی، موقعیت جمهوری‌خواهان را در انتخابات میان‌دوره‌ای تحت فشار قرار داده است. نتیجه این انتخابات می‌تواند معادلات جنگ با ایران را تحت تاثیر قرار دهد؛ هرچند پیروزی دموکرات‌ها نیز لزوما به معنای مهار رئیس جمهور نیست. ترامپ تا آغاز به کار کنگره جدید در ژانویه، حدود ۲ماه فرصت دارد؛ فرصتی که می‌تواند بر سرنوشت روابط خارجی و احتمال افزایش تنش با سایر کشورها تاثیر تعیین‌کننده‌ای بگذارد.
  • سه‌شنبه، ۱۲ آبان ۱۴۰۵
  • آخرین وضعیت رشد پول، نقدینگی و پایه پولی در شهریور سال جاری بررسی شد

    روزنامه شماره ۶۶۹۸

    متغیرهای پولی در نیمسال اول

    آمارها نشان می‌دهد رشد نقطه‌به‌نقطه پایه پولی در شهریورماه۱۴۰۵ به ۸۹.۹درصد رسیده است؛ این رقم، در صورت کمتر بودن رشد این متغیر در ماه‌های پیشین، بالاترین میزان تاریخی خواهد بود. همچنین رشد نقطه‌به‌نقطه پول به ۶۳.۳درصد رسیده که بالاترین سطح دست‌کم از سال ۱۳۹۰ تاکنون محسوب می‌شود. این تحولات در شرایطی رخ داده که بانک مرکزی بیش از ۷ماه است جزئیات آمارهای پولی را به‌صورت رسمی منتشر نکرده است. سه عامل اصلی می‌توانند در افزایش پایه پولی نقش داشته باشند: افزایش نرخ ذخیره قانونی و اضافه‌برداشت بانک‌ها از منابع بانک مرکزی، خرید ارز از سوی بانک مرکزی و افزایش احتمالی استقراض دولت برای تامین کسری بودجه. با این حال، به‌دلیل نبود اطلاعات تفصیلی ترازنامه بانک مرکزی، نمی‌توان سهم دقیق هر یک از این عوامل را مشخص کرد. براساس پژوهشی که صندوق بین‌المللی پول درباره اقتصاد ایران انجام داده است، یک‌درصد افزایش در پایه پولی می‌تواند به افزایش ۰.۵درصدی تورم منجر شود. از سوی دیگر، رشد نقدینگی در شهریورماه به ۵۱.۶درصد رسیده، درحالی‌که تورم نقطه‌به‌نقطه براساس آمار بانک مرکزی ۸۳.۸درصد بوده است. همچنین سهم پول از کل نقدینگی به ۲۶.۸درصد رسیده که می‌تواند نشانه افزایش تمایل سپرده‌گذاران به نگهداری دارایی‌های نقدشونده باشد. این فاصله نشان می‌دهد افزایش سطح عمومی قیمت‌ها با سرعتی به‌مراتب بیشتر از رشد حجم نقدینگی اتفاق افتاده است. هنگامی که نرخ تورم و نرخ ارز با سرعتی بیشتر از رشد نقدینگی افزایش پیدا می‌کنند، می‌توان این وضعیت را نشانه‌ای از افزایش شدت تورم‌زایی نقدینگی دانست. در چنین شرایطی، انتشار منظم آمارهای پولی برای شناسایی منشأ رشد پایه پولی و ارزیابی سیاست‌ها ضروری است. شفافیت آماری به سیاستگذاران و البته تحلیلگران کمک می‌کند میان اصلاح ناترازی بانک‌ها، خنثی‌سازی آثار پولی خرید ارز و کاهش وابستگی دولت به منابع بانک مرکزی تمایز قائل شوند.
  • تداوم سیاست‌های محدودکننده ارزی، نااطمینانی و هزینه تامین کالا را افزایش می‌دهد

    روزنامه شماره ۶۶۹۸

    تغییر مسیر تامین ارز واردات

    محدودیت منابع ارزی، سیاستگذار را به سمت اولویت‌بندی دسترسی به ارز سوق داده است. بر اساس تصمیم وزارت صمت و بانک مرکزی، از مجموع ۴۵۹۹ ردیف تعرفه وارداتی، تنها ۶۶ ردیف امکان تامین ارز از مرکز مبادله را دارند؛ تصمیمی که در شرایط شکاف ۴۵درصدی نرخ رسمی و بازار آزاد، هزینه تامین ارز را افزایش می‌دهد. این محدودیت لزوما تقاضای کل ارز را کاهش نمی‌دهد، بلکه مسیر تامین آن را تغییر می‌دهد. در عین حال، تداوم شکاف نرخ‌ها، امتیاز دسترسی به ارز ارزان‌تر و زمینه توزیع رانت را حفظ می‌کند.
  • رئیس‌جمهور در نشست با استانداران و شهرداران کلان‌شهرها اعلام کرد

    روزنامه شماره ۶۶۹۸

    اختیارات رهبری به دولت برای گفت‌وگو

    مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور، روز گذشته در نشست با استانداران و شهرداران کلان‌شهرها، با اشاره به چالش‌هایی که دشمن برای کشورمان ایجاد کرده است، تاکید کرد: تلاش می‌کنیم با گفت‌وگو مشکل را حل کنیم. در این زمینه رهبر معظم انقلاب اختیاراتی نیز به دولت داده‌اند. رئیس‌جمهور با بیان اینکه در جنگ هیچ‌کس منفعت نمی‌برد، تصریح کرد: دشمنان نمی‌توانند با جنگ، ما را تسلیم کنند. ما در مقابل دروغگویی و زیاده‌خواهی آنها با قدرت می‌ایستیم و در این راه باید برای افزایش تاب‌آوری مردم تلاش کنیم و دغدغه‌ها و نگرانی‌هایشان را رفع کنیم.
  • آمریکایی‌ها امروز در سرنوشت‌سازترین انتخابات میان‌دوره‌ای دو دهه اخیر پای صندوق‌های رأی می‌روند

    روزنامه شماره ۶۶۹۸

    سونامی «آبی» در دژهای «قرمز»

    ‌انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا امروز سه‌شنبه از مین تا آلاسکا در حالی برگزار می‌شود که شاید بتوان آن را سرنوشت‌سازترین رقابت میان‌دوره‌ای این کشور در دو دهه اخیر دانست. تعیین تکلیف ۴۳۵کرسی مجلس نمایندگان و ۳۵کرسی مجلس سنا، سرنوشت کنترل کنگره را در ۲سال پایانی ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ مشخص خواهد کرد. داده‌ها بیانگر آن است که جمهوری‌خواهان به احتمال زیاد مجلس نمایندگان را واگذار خواهند کرد و در سنا نیز احتمالا متحمل شکست می‌شوند. امکان تغییر ترکیب قدرت در هر دو مجلس در حالی مطرح است که ۲سال پیش و همزمان با پیروزی قاطع جمهوری‌خواهان در واشنگتن، چنین احتمالی بسیار دور از ذهن به نظر می‌رسید. آنچه این انتخابات را متمایز می‌کند نه فقط ابعاد موج احتمالی دموکرات‌ها، بلکه گستره نفوذ آن است؛ رقابت سنا اکنون به تگزاس و کانزاس رسیده است، دژهای مستحکم جمهوری‌خواهان که دهه‌هاست هیچ سناتور دموکراتی را به خود ندیده‌اند. این انتخابات همچنین حول محور موضوعی می‌چرخد که آمریکایی‌ها معمولا آن را در صندوق‌های رأی دخالت نمی‌دهند و آن مساله جنگ است؛ جنگ ایالات‌متحده علیه ایران اکنون به آزمونی برای اعتبار ترامپ و به‌ویژه در حوزه معیشت و وعده او مبنی بر پرهیز از جنگ‌های جدید بدل شده است.
  • برنامه هفتم توسعه اصلاح می‌شود

    پیش‌نویس لایحه اصلاح برنامه هفتم توسعه قرار است در همین چند هفته آینده به مجلس تقدیم شود. به نظر می‌رسد که شرایط پساجنگ، سبب شده است تا دولت برخی از موارد را اصلاح و دوباره تدوین کند. در زمان تدوین برنامه بسیاری از اقتصاددانان درباره فاصله میان اهداف تعیین‌شده و ظرفیت‌های واقعی اقتصاد هشدار ‌دادند. اکنون، با گذشت زمان و تغییر شرایط اقتصادی و سیاسی کشور، محدودیت منابع مالی و دشواری تحقق بخش قابل‌توجهی از احکام برنامه، بیش از گذشته خود را نشان داده است؛ تا جایی که دولت نیز درصدد اصلاح این سند است. این تصمیم، پرسش مهمی را پیش روی سیاستگذاران و کارشناسان قرار می‌دهد: اصلاح برنامه توسعه باید بر چه مبنایی انجام شود؟ آیا مساله صرفا تعدیل اهدافی است که تحقق آنها دور از دسترس به نظر می‌رسد یا باید در منطق هدف‌گذاری، اولویت‌بندی و سازوکارهای اجرایی برنامه نیز بازنگری کرد؟ کدام اهداف و احکام همچنان باید حفظ شوند، کدام‌یک به تعدیل و بازتعریف نیاز دارند و چه بخش‌هایی از برنامه باید کنار گذاشته شوند؟
  • دوشنبه، ۱۱ آبان ۱۴۰۵
  • دلیل ورود سخت و خروج آسان زنان در بازار کار چیست؟

    روزنامه شماره ۶۶۹۷

    موانع زنان در بازار کار

    در دهه‌های اخیر، سهم زنان از بازار کار تا حد چشم‌گیری پایین بوده است؛ به گونه‌ای‌که در بهار ۱۴۰۵ نرخ مشارکت اقتصادی زنان در بازار کار تنها ۱۳.۷ درصد و نرخ بیکاری ۱۶.۷ درصد بوده است. این آمارها برای مردان، به ترتیب ارقام ۶۷.۸ درصد و ۷.۵ درصد را نشان می‌دهند. با این حال، شکاف جنسیتی بازار کار تنها به نرخ بیکاری و مشارکت ختم نمی‌شود؛ پژوهش‌ها نشان می‌دهند که شانس زنان بیکار برای یافتن شغل، بسیار پایین‌تر از مردان است. در مقابل، احتمال از دست‌دادن جایگاه شغلی زنان در مقایسه با مردان بسیار بالاست. همچنین بخش عمده فعالیت زنان در بازار کار، به بخش‌های مراقبتی، آموزشی و خدمات کم‌درآمد ختم شده است؛ حالتی که تفکیک افقی نامیده می‌شود. علاوه بر این، تفکیک عمودی نیز در بازار کار ایران وجود دارد؛ به گونه‌ای که تنها ۱۹ درصد از سمت‌های مدیریتی در ایران به زنان اختصاص دارد و مابقی کرسی‌ها در اختیار مردان قرار دارد. این نابرابری ساختاری در شرایطی رقم می‌خورد که طی سال‌های گذشته، سهم زنان از تحصیلات تکمیلی و خروجی دانشگاه‌ها همواره رو به افزایش بوده است؛ تناقضی آشکار که از یک‌سو به اتلاف منابع عظیم انسانی و سرمایه آموزشی کشور می‌انجامد و از سوی دیگر، بازتاب‌دهنده موانع نهادی و قانونی بر سر راه جذب این پتانسیل است. وجود «سقف شیشه‌ای» در لایه‌های تصمیم‌گیری، بازتولید کلیشه‌های سنتی درباره نقش نان‌آوری، غیبت سازوکارهای حمایتی مانند تسهیلات کارآمد مادری و بیمه‌های فراگیر، عملا زنان را در چرخه‌ای از ناامنی شغلی و دستمزدهای نامتعارف حبس کرده است. در غیاب اصلاحات سیاستی ریشه‌ای، انزوای اقتصادی نیمی از جامعه نه فقط عدالت اجتماعی را مخدوش ساخته، بلکه ظرفیت رشد پایدار اقتصاد ملی را نیز به گروگان گرفته است.
  • تهران و واشنگتن در فاصله یک توافق تا بازگشت به جنگ

    روزنامه شماره ۶۶۹۷

    آزمون اراده‌ها در دوحه

    در شرایطی که مذاکرات فشرده ایران و میانجی‌ قطری برای چندمین روز متوالی در دوحه ادامه دارد و نشانه‌هایی از تغییر لحن، از جمله ارزیابی مثبت عراقچی و ترامپ از روند گفت‌وگوها، بار دیگر احتمال توافق را در کانون توجه قرار داده، سایه جنگ همچنان بر معادلات منطقه سنگینی می‌کند. روایت دبیر شعام از ارسال و دریافت چند مرحله پیام میان تهران و واشنگتن، ارائه هفت شرط اصلی و انتظار ایران برای دریافت پاسخ نهایی آمریکا، نشان می‌دهد مسیر دیپلماسی به مرحله‌ای حساس رسیده است؛ مرحله‌ای که در آن تهران نه حاضر به عقب‌نشینی از مطالبات خود است و نه بازگشایی تنگه هرمز را پیش از تحقق شروطش می‌پذیرد. همزمان، تماس ترامپ و نتانیاهو تردیدها را درباره جدیت کاخ سفید در انتخاب مسیر توافق افزایش داده است. این تحولات در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای، اهمیت ویژه‌ای دارد. به نظر می‌رسد ساعات آینده نه فقط برای سرنوشت جنگ و مذاکره، بلکه برای آینده نظم امنیتی منطقه تعیین‌کننده باشد.
  • بورس پس از پنج سال جا‌ماندگی، بار دیگر در رقابت بازدهی از دلار جلو افتاد

    روزنامه شماره ۶۶۹۷

    کورس ۲۵ ساله بورس و دلار

    بورس تهران در سال جاری پس از پنج‌سال عقب‌ماندگی از دلار، بار دیگر توانسته است در رقابت بازدهی از بازار ارز پیشی بگیرد. شاخص کل بورس از ابتدای سال با رشد ۱۰۶درصدی، ۲۸واحد درصد بهتر از دلار عمل کرده است. این تغییر معادله در شرایطی رقم خورده که بررسی عملکرد ۲۵سال معاملاتی گذشته نشان می‌دهد بورس در ۱۲سال و دلار در ۱۳سال برنده رقابت بوده‌اند؛ آماری که از رقابتی نزدیک میان این دو بازار حکایت دارد. با این حال، تداوم برتری بورس در ماه‌های آینده به بهبود اعتماد سرمایه‌گذاران، ثبات سیاستگذاری و چشم‌انداز سودآوری شرکت‌ها وابسته خواهد بود.
  • در صورت پیروزی دموکرات‌ها، میدان درگیری به کمیته‌ها و دادگاه‌ها کشیده می‌شود

    روزنامه شماره ۶۶۹۷

    ترامپ و رویای حکمرانی بدون کنگره

     در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای ۳نوامبر (۱۲آبان)، جمهوری‌خواهان زیر بار پیامدهای اقتصادی جنگ آمریکا علیه ایران، افزایش تورم و بنزین ۴.۵دلاری در ایالت‌های کشاورزی با افت شدید محبوبیت ترامپ (۳۲درصد) مواجه شده‌اند. پیش‌بینی‌ها از شانس ۸۳درصدی دموکرات‌ها برای تصاحب مجلس نمایندگان خبر می‌دهند. در پاسخ، کاخ سفید ماه‌هاست با هدایت استیون میلر و راسل ووت در حال آماده‌سازی طرح‌هایی برای «حکمرانی در سایه» از طریق دستورات اجرایی، آموزش مقامات برای مواجهه با احضاریه‌ها و دور زدن کنگره در حوزه‌های مهاجرت، تعرفه‌ها و بودجه است.
  • ویلیام نوردهاوس، استاد اقتصاد دانشگاه ییل، درگذشت؛

    روزنامه شماره ۶۶۹۷

    درگذشت اقتصاددانی در خدمت زمین

    ویلیام نوردهاوس (۲۰۲۶–۱۹۴۱)، اقتصاددان برجسته آمریکایی و برنده جایزه نوبل اقتصاد در سال ۲۰۱۸، درگذشت. این نوبلیست از پیشگامان مطالعه اقتصادی تغییرات اقلیمی بود. او با پیوند دادن تحلیل‌های اقتصادی به دانش اقلیم‌شناسی، چارچوبی برای بررسی تعامل میان فعالیت‌های اقتصادی، انتشار گازهای گلخانه‌ای و گرمایش جهانی فراهم آورد. مدل مشهور DICE که از مهم‌ترین دستاوردهای پژوهشی او به شمار می‌رود، به ابزاری تاثیرگذار در تحلیل هزینه‌ها و منافع سیاست‌های اقلیمی تبدیل شد.
  • یکشنبه، ۱۰ آبان ۱۴۰۵
  • شمارش معکوس برای اقتصاد جهانی

    هفتمین شماره «دورنمای بازارها» منتشر شد. این هفته‌نامه که محصول همکاری «اکوایران» و «مرکز داده و تحلیل» گروه رسانه‌ای «دنیای‌اقتصاد» است، در شماره جدید خود به بررسی پیامدهای اقتصادی و مالی تداوم محاصره نفتی و محدودیت دسترسی ایران به بازارها پرداخته است. در پرونده ویژه این شماره نیز، ابعاد انتقال شوک نفتی به اقتصاد داخلی، آینده درآمدهای دولت، تامین کسری بودجه، عرضه ارز، تجارت خارجی و چشم‌انداز فعالیت بنگاه‌ها بررسی شده است. همچنین، در نظرسنجی اختصاصی دورنما، ۳۶نفر از خبرگان و تحلیلگران بازارهای مالی دیدگاه‌های خود را درباره سناریوهای پیش‌رو و راهبردهای مدیریت دارایی در شرایط تداوم محدودیت‌ها مطرح کرده‌اند. در کنار این بررسی‌ها، گزارش تحلیلی «شمارش معکوس برای اقتصاد جهانی» به ظرفیت ذخایر نفتی برای مقابله با اختلال عرضه و محدودیت زمانی این ابزار در مواجهه با بحران انرژی می‌پردازد. نسخه فیزیکی این هفته‌نامه یکشنبه هر هفته به صورت ضمیمه روزنامه «دنیای‌اقتصاد» در دسترس خواهد بود.
  • نامه ونس برای تفاهم گسترده‌تر، گامی مثبت است؛

    روزنامه شماره ۶۶۹۶

    روایت تازه عراقچی از مذاکرات

    دوحه بار دیگر به کانون تحرکات دیپلماتیک برای مهار بحران میان تهران و واشنگتن تبدیل شده است؛ تحرکاتی که شباهت‌های قابل‌توجهی با روزهای منتهی به آتش‌بس فروردین ۱۴۰۵ دارد. در آن مقطع، تهدیدهای دونالد ترامپ علیه زیرساخت‌های ایران، تشدید فشارهای نظامی و فعال شدن میانجی‌گری پاکستان سرانجام به اعلام آتش‌بس و آغاز مذاکرات اسلام‌آباد انجامید. اکنون نیز هم‌زمان با افزایش نگرانی‌ها از بازگشت درگیری که با هشدارهای جدی و فراگیر ایران همراه شده است، میانجی‌ها با محوریت قطر بار دیگر در حال فعال کردن کانال‌های دیپلماتیک هستند؛ با این تفاوت که این بار احتمال ورود مذاکرات به مرحله گفت‌وگوهای مستقیم نیز مطرح شده است.
  • دکتر حسین عبده‌تبریزی همزمان با اعلام کارنامه ۴‌میلیون مسکن سیاست‌های گره‌گشا از زندگی خانه‌اولی‌ها را معرفی کرد

    روزنامه شماره ۶۶۹۶

    آستانه تحمل بحران مسکن

    کارنامه ۵ ساله «۴‌میلیون مسکن طی چهار سال» روز گذشته منتشر شد و راندمان واقعی طرح «مسکن‌ملی» را مشخص کرد: احداث زیر ۸۰۰ هزار واحد مسکونی از شهریور سال۱۴۰۰ تاکنون و تحویل فقط ۱۰۷ هزار خانه که ۸۰درصد آنها طی ۲سال اخیر تکمیل شده است. در گزارش رسمی دولت، دست‌کم ۲ علت مردودی طرح مسکن‌سازی دولتی به شکل غیرمستقیم شرح داده شده است. مردم به جای بانک‌ها «تامین مالی» مسکن‌ملی را به دوش می‌کشند؛ به‌طوری‌که سهم غالب پرداختی به پیمانکاران از محل «آورده‌ نقدی» است نه «وام ساخت». نارسایی دوم طرح، نبود بودجه و عدم همکاری دستگاه‌ها و استانداری‌ها برای تامین زیرساخت‌های زمین‌های ۹۹ساله است. در حال حاضر به‌رغم «آشکار شدن» قطار مشکلات سیاست مسکن‌سازی دولتی به پشتوانه زمین‌های فاقد کمترین «امکانات زندگی»، برخی سیاستگذاران اصرار به پهن‌تر شدن دامنه «واگذاری زمین و ثبت‌نام مسکن دولتی ملکی از خانه‌اولی‌های کم‌درآمد» دارند. دکتر حسین‌ عبده‌تبریزی اما در مقاله جدیدی که تحت عنوان «۵ سال بحران مسکن بی‌سابقه طی ۵۰ سال گذشته» به «دنیای‌اقتصاد» ارائه کرده، خطاب به دولت پزشکیان خواستار پرهیز دولتمردان از «اعلام وعده‌های بزرگ ساختمانی» شده است. او در تحلیل خود با تاکید بر اینکه «افزایش آمار ثبت‌نام از متقاضیان مسکن و کلنگ‌زنی پروژه‌ها، موفقیت محسوب نمی‌شود» هشدار می‌دهد: آورده نقدی پیش‌خریداران مسکن‌مهر و مسکن‌ملی از برآوردهای روز اول دولت‌ها بیشتر شد. این مخاطره ناشی از ۴مساله در این طرح‌ها است که با گسترش دادن ابعاد طرح می‌تواند به فرسایش اعتماد عمومی منجر شود. در این بررسی، بحران عدم دسترسی حقوق‌بگیران و کم‌درآمدها به مسکن مناسب نه فقط به خاطر «رشد قیمت خانه» که عمدتا ناشی از «افت درآمد واقعی خانوارها توام با تورم مزمن» عنوان شده است؛ چالشی که «آستانه تحمل» مستاجرها را تا مرحله حذف هزینه درمان، کاهش کیفیت خوراکی،‌ فروش دارایی و مهاجرت به مسکن نامناسب تغییر داده است. او ضمن معرفی «راه گذار پایدار از این وضعیت»، در شرایط موجود ۴ سیاست فوری، محدود و ضروری به دولت پیشنهاد کرده است.
  • فرمانده معظم کل قوا بر پاسخ فوری به هرگونه تهدید دشمن تاکید کردند

    روزنامه شماره ۶۶۹۶

    دستور رهبری به فرماندهان ارشد

    فرمانده معظم کل قوا در دیدار فرماندهان ارشد نیروهای مسلح، بر آمادگی رزمی، به‌روزرسانی بانک اهداف و پاسخ فوری و اثرگذار به هرگونه تهدید دشمن تاکید کردند. رهبر انقلاب در این دیدار، با اشاره به تهدید دشمنان مقرر کردند هر سطح و نوعی از تهدید باید با پاسخ فوری و اثرگذار و بدون محدودیت جغرافیایی روبه‌رو شود. ایشان تصریح کردند: اگر دشمنان مجددا حملات نظامی یا تروریستی را شروع کنند، این نیروهای مسلح جمهوری اسلامی و ملت ایران هستند که زمان و شرایط پایان آن را تعیین می‌کنند.
  • محدودیت‌های معاملاتی، ظرفیت بازارمحور اوراق گواهی اعتبار مولد را تضعیف کرده است

    روزنامه شماره ۶۶۹۶

    «گام» ناتمام تامین مالی

    تنگنای تامین مالی تولید، در شرایطی که شبکه بانکی با محدودیت منابع و ناترازی روبه‌رو شده، ضرورت استفاده از ابزارهای مکمل را افزایش داده است. اوراق گواهی اعتبار مولد (گام) با هدف تسهیل مبادلات در زنجیره تولید و تامین مالی بنگاه‌ها از مسیر بازار سرمایه طراحی شد؛ اما محدودیت‌های معاملاتی، هزینه بالای تنزیل و ضعف انگیزه برای گردش اوراق، مانع تحقق کامل اهداف آن شده است. اکنون پرسش اصلی آن است که چگونه می‌توان ظرفیت بازارمحور گام را احیا کرد و اعتبار آن را به فعالیت واقعی تولید پیوند زد؟
  • شنبه، ۰۹ آبان ۱۴۰۵
  • اقتصاد در یک درس؛

    روزنامه شماره ۶۶۹۵

    زیان جامعه از سیاست‌های خیرخواهانه

    با نیت بهتر شدن زندگی مردم، دولت در اقتصاد دخالت می‌کند، به سرکوب قیمت‌ها می‌پردازد، به کارخانه‌های زیان‌ده وام می‌دهد و واردات را محدود می‌کند. اما حاصل این حمایت‌ها اغلب کمبود کالا، اتلاف منابع و تورم است. هنری هازلیت هشتاد سال پیش در «اقتصاد در یک درس» توضیح داد که چگونه سیاست‌گذار سود امروز یک گروه را می‌بیند اما هزینه امروز و فردای جامعه را نادیده می‌گیرد. چرا نیت خیر سیاستمداران به نتیجه مطلوب نمی‌رسد؟
  • در پنل تخصصی «زمستان پرریسک فولاد؛ راهبرد صنعت برای عبور از بحران انرژی چیست؟» مطرح شد

    روزنامه شماره ۶۶۹۵

    معادلات جدید فولاد در عصر نااطمینانی

    صنعت فولاد ایران در مقطعی حساس از مسیر توسعه خود قرار گرفته است؛ صنعتی که از یک‌سو با پیامدهای جنگ، نااطمینانی‌های ژئوپلیتیک و دشواری‌های تجارت خارجی مواجه است و از سوی دیگر، زیر فشار ناترازی انرژی، محدودیت منابع مالی و ناهماهنگی زیرساخت‌ها قرار دارد. در چنین شرایطی، فاصله میان ظرفیت اسمی و تولید واقعی، محدودیت‌های صادراتی و کاهش توان سرمایه‌گذاری، پرسش‌هایی جدی درباره آینده رقابت‌پذیری این صنعت ایجاد کرده است. همزمان، تحولات بازار جهانی و ضرورت بازسازی ظرفیت‌های آسیب‌دیده، بازنگری در الگوی توسعه و سازوکارهای سیاستگذاری را بیش از گذشته ضروری ساخته است. گروه رسانه‌ای «دنیای‌اقتصاد» در حاشیه سمپوزیوم فولاد اصفهان ۱۴۰۵، با برگزاری مجموعه‌ای از پنل‌های تخصصی، ابعاد مختلف این چالش‌ها را با حضور فعالان و کارشناسان صنعت بررسی کرد؛ نشست‌هایی که تصویری از مسائل ساختاری و اولویت‌های پیش‌روی یکی از صنایع راهبردی اقتصاد ایران را ترسیم کردند.
  • آزمون منطقه؛ از تماشاچی جنگ تا میانجی صلح؛

    روزنامه شماره ۶۶۹۵

    دیپلماسی بر لبه پرتگاه

    آیا توافق میان تهران و واشنگتن پیش از آنکه جنگ دوباره از راه برسد، ممکن خواهد شد؟ نامه ونس و تحرکات قطر برای نزدیک کردن مواضع دو طرف، از باز ماندن پنجره‌ دیپلماتیک حکایت دارد؛ پنجره‌ای که هر لحظه ممکن است بسته شود. کشورهای منطقه در پی افزایش نگرانی‌ها، تلاش‌های خود را برای مهار تنش افزایش داده‌اند، اما اختلاف تهران و واشنگتن بر سر تضمین‌ها همچنان پابرجاست و دیپلماسی بر لبه پرتگاه قرار دارد. یک صاحب‌نظر روابط بین‌الملل در گفت‌وگو با «دنیای‌اقتصاد» این مسیر شکننده را تشریح کرده است.
  • رشد نقدینگی به کمترین میزان ۸ ماه اخیر رسید؛

    روزنامه شماره ۶۶۹۵

    افت فشار پولی تورم

    رشد نقطه‌به‌نقطه نقدینگی در مهرماه۱۴۰۵ با کاهش ۰.۷واحد درصدی نسبت به شهریورماه به ۵۰.۹درصد رسید. این رقم کمترین میزان رشد نقدینگی در هشت ماه اخیر و چهارمین کاهش متوالی این شاخص پس از ثبت اوج ۵۶.۷درصدی در خردادماه است. به این ترتیب، نرخ رشد نقدینگی طی چهار ماه گذشته ۵.۸واحد درصد کاهش یافته و حجم نقدینگی به حدود ۱۹هزار و ۳۲۰همت رسیده است. با وجود کاهش رشد نقدینگی، تداوم نرخ رشد بالای آن در شرایط رشد اقتصادی منفی، همچنان از فشارهای تورمی در اقتصاد حکایت دارد؛ هرچند از شدت آن کاسته شده است. ناترازی برخی بانک‌ها، کسری بودجه و افزایش ریسک‌های سیاسی از جمله عواملی هستند که بر خلق پول اثر می‌گذارند و مهار نقدینگی را دشوار می‌کنند. از سوی دیگر، توقف انتشار آمارهای تفصیلی پولی و بانکی طی بیش از هفت ماه گذشته، امکان ارزیابی دقیق‌تر تحولات این بخش را محدود کرده است. پایداری روند نزولی رشد نقدینگی به اصلاحات پولی و مالی و کاهش نااطمینانی‌های غیراقتصادی وابسته است. از نگاه اقتصاددانان، تداوم این روند کاهشی بیش از هر چیز به پایداری سیاست‌های پولی و هماهنگی آن با سیاست‌های مالی دولت وابسته است. در این میان، انضباط بودجه‌ای و جلوگیری از تامین مالی کسری بودجه از مسیر منابع بانکی یا بانک مرکزی، نقش مهمی در جلوگیری از بازگشت فشارهای پولی دارد. همچنین، تحقق درآمدهای پیش‌بینی‌شده نفتی و دسترسی به منابع حاصل از صادرات آن می‌تواند از فشار بر منابع مالی دولت بکاهد و نیاز به استقراض از شبکه بانکی را محدود کند. در کنار این موارد، اصلاح ساختار بانک‌های ناتراز، کنترل اضافه‌برداشت آنها از منابع بانک مرکزی و بهبود کیفیت دارایی‌های بانکی برای مهار خلق پول ضروری است. در واقع، کاهش پایدار رشد نقدینگی تنها با محدود کردن تسهیلات بانکی محقق نمی‌شود، بلکه مستلزم رفع ریشه‌های مالی و ساختاری رشد پول در اقتصاد است. 
  • بازار رمزارزها به سرقت تاریخی از صرافی بایننس چه واکنشی نشان داد؟

    روزنامه شماره ۶۶۹۵

    شوک سرقت تاریخی به کریپتو

    بایننس هک شد و بزرگ‌ترین سرقت تاریخ رقم خورد. برآوردهای اولیه از ارزش دارایی‌های به‌سرقت رفته به ۶.۳میلیارد دلار رسید. طبق گزارش‌ها، لپ‌تاپ آلوده یکی از کارکنان منشأ نفوذ بوده است. برخی این عملیات را به گروه‌های هکری مرتبط با کره‌شمالی نسبت می‌دهند. به دنبال این اتفاق، ارزش کل بازار رمزارزها با افت ۳.۰۶درصدی، به ۲.۵۹تریلیون دلار کاهش یافت و بیت‌کوین نیز در عرض چند ساعت با افت سنگین ۶.۵۵درصدی مواجه شد. این تکانه نشان داد که تمرکز بیش از حد سرمایه در نهادهای متمرکز، در زمان بروز بحران‌های امنیتی می‌تواند بهای سنگینی برای استراتژی‌های معاملاتی به همراه داشته باشد.
  • پنجشنبه، ۰۷ آبان ۱۴۰۵
  • رئیس‌جمهور از تلاش تازه دولت برای تغییر شرایط موجود خبر داد

    روزنامه شماره ۶۶۹۴

    عبور از «نه‌ جنگ، نه صلح»

    سرنوشت انتخابات اسرائیل و انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در ۱۲ آبان، دو متغیر اثرگذار بر محاسبات آینده جنگ احتمالی به شمار می‌روند. اگر بن‌بست در تشکیل ائتلاف‌های انتخاباتی رژیم صهیونیستی ادامه یابد و نتانیاهو برای ماه‌ها در قدرت بماند یا گادی آیزنکوت با وعده رویکردی متفاوت زمام امور را به دست گیرد، پرسش اصلی همچنان پابرجاست: آیا تغییرات سیاسی می‌تواند مانع دور تازه درگیری با ایران شود یا تصمیم نهایی را ارزیابی‌های نظامی، توانمندی‌های تهران و میزان همراهی واشنگتن رقم خواهد زد؟ همزمان، نزدیک‌شدن انتخابات آمریکا می‌تواند هزینه‌های سیاسی هرگونه تشدید تنش را برای ترامپ افزایش دهد، بی‌آنکه لزوما گزینه نظامی را از محاسبات خارج کند. در تهران اما مسعود پزشکیان از تلاش دولت برای عبور از وضعیت «نه جنگ، نه صلح» و تقویت تاب‌آوری ملی در برابر فشارهای خارجی خبر داده است؛ موضعی که نشان می‌دهد ایران، در کنار آمادگی برای مواجهه با تهدیدهای پیش‌رو، به دنبال تغییر شرایط و مدیریت بهینه امور جاری کشور است.