تل‌آویو پس‌ از انتخابات

دیروز سه‌شنبه یهودیان سرزمین‌های اشغالی به پای صندوق‌های رأی رفتند تا تکلیف نخست‌وزیر آینده را روشن کنند. این انتخابات در حالی برگزار شد که به گفته عبدالقادر بداوی، محقق امور اسرائیل، رقابت انتخاباتی با شکاف در اردوگاه‌های سیاسی رقیب دارای «قطب‌بندی شدید» است.‌ هاآرتص در گزارش دیروز و حین برگزاری انتخابات نوشت که حدود ۳۰درصد از سربازان ارتش اسرائیل هم آرای خود را به صندوق‌های رأی انداختند که این بالاترین آمار در سال‌های اخیر است. از سوی دیگر، ۲۰هزار ناظر صندوق‌های رأی هم حضور داشتند که مواردی از تخلف نمایندگان برخی احزاب را مستند کردند.

در این انتخابات ۷.۳میلیون واجد شرایط وجود داشت؛ ۴۵۰‌میلیون برگه رأی چاپ شد؛ ۱۲۰۱۸ شعبه و ۱۸هزار صندوق رأی دایر شد و ۶۹۰‌میلیون «شکل» بودجه انتخابات بود. اگرچه دیروز در رسانه‌ها گزارش‌هایی از موارد مربوط به تقلب و دستکاری از سوی هر دو اردوگاه [آیزنکوت – نتانیاهو] منتشر شد، اما «ندا ابراهیم» در گزارشی برای الجزیره نوشت که «کمیته انتخابات مرکزی» در اسرائیل این مساله را رد کرد. با این حال، همین گزارشگر افزود که حداقل در ۳ساعت اولیه، تعداد آرای به صندوق ریخته شده از ۳۱درصد فراتر رفت و این از سال ۱۹۷۷ به این‌سو بی‌سابقه بود. همچنین میزان مشارکت‌رای دهندگان در انتخابات تا غروب دیروز سه‌شنبه [ و هنگام تنظیم این گزارش] به  بالای ۵۵درصد رسید که بالاترین سطح از سال ۱۹۶۹ تاکنون است. یک عامل مهم در این انتخابات، یهودیان خارج‌نشین هستند. اسرائیل به جز کارکنان دیپلماتیک، اجازه رأی دادن از خارج از سرزمین‌های اشغالی را نمی‌دهد و داده‌های رسمی نشان می‌دهند که بیش از ۱۱ درصد از ۷.۳میلیون رأی‌دهنده واجد شرایط، یعنی حدود ۸۱۰هزار نفر، در خارج زندگی می‌کنند.

  در انتخابات دیروز چه گذشت؟

برآیند گزارش رسانه‌هایی مانند گاردین، الجزیره، سی‌ان‌ان، رویترز و غیره [تا لحظه تنظیم این گزارش] حاکی از عدم قطعیت در مورد نتیجه انتخابات بود. برخی از «پیروزی» یا «پیشرو بودن» نتانیاهو سخن می‌گفتند. گاردین این انتخابات را «همه پرسی‌ای برای سرنوشت نتانیاهو» نامید. برخی رسانه‌ها هم از «عقب افتادن بی‌بی» و «پیشتازی آیزنکوت» سخن می‌راندند. برخی گزارش‌ها هم حاکی از این بود که طرفین به ابزار «تقلب» و «دستکاری» انتخاباتی روی آورده‌اند تا در صورت پیروزی رقیب، بتوانند بازی را بر هم بزنند. با این حال، از برآیند گزارش‌ها می‌شد به این باور رسید که هیچ‌یک از دو اردوگاه نخواهند توانست به اکثریت لازم (۶۱ کرسی) برای تشکیل کابینه دست یابند.

به گزارش رویترز، کرسی‌های کنست بر اساس نظام «تناسبی» به فهرست‌های حزبی اختصاص می‌یابد؛ به این معنا که احزاب برای کسب کرسی باید از حد نصاب ۳.۲۵درصد از کل آرای سراسری عبور کنند. با توجه به اینکه حدود ۱۲حزب شانس عبور از این حد نصاب را دارند، شمارش نهایی آرا و تخصیص کرسی‌ها زمان‌بر خواهد بود. پس از مشخص شدن شمارش نهایی آرا، اسحاق هرتزوگ، رئیس رژیم صهیونیستی، با رهبران احزاب مشورت خواهد کرد تا دریابد آنها چه کسی را برای تصدی مقام نخست‌وزیری ترجیح می‌دهند. سپس او نامزدی را که به نظرش بیشترین شانس را برای تشکیل کابینه دارد، مامور تشکیل کابینه خواهد کرد. فرد نامزدشده تا ۴۲روز فرصت دارد تا کابینه را تشکیل دهد. در اسرائیل، هیچ‌گاه یک حزب به‌تنهایی اکثریت مطلق را به‌دست نیاورده است؛ از این رو، کابینه‌ها از طریق ائتلاف احزاب شکل می‌گیرند و مذاکرات برای تشکیل کابینه اغلب هفته‌ها به طول می‌انجامد.

تک‌تک کرسی‌های کنست اهمیت دارند و احزاب کوچک می‌توانند با ایفای نقش «تعیین‌کننده» (kingmaker)، تاثیر بسزایی داشته باشند. اگر فرد نامزدشده در این امر ناکام بماند، دیگران نیز فرصت خواهند یافت تا شانس خود را بیازمایند. چنانچه تشکیل کابینه ممکن نشود، انتخابات دیگری برگزار خواهد شد و کابینه فعلی تا آن زمان به‌صورت موقت به کار خود ادامه می‌دهد. با این حال، هنگامی که انتخابات در جریان بود، برخی رسانه‌ها گزارش دادند که بنیامین نتانیاهو به‌طور غیررسمی پیشنهاد ایالات متحده را برای تشکیل یک کابینه ائتلافی با گادی آیزنکوت پذیرفته است. انتظار می‌رود شمارش نهایی تا ۳۰اکتبر تکمیل شود و نتایج رسمی انتخابات یک هفته پس از برگزاری، یعنی در ۴نوامبر، منتشر شود. با این حال، شبکه‌های تلویزیونی اسرائیل نتایج نظرسنجی‌های پای صندوق‌های رأی (Exit Polls) را به زودی پخش خواهند کرد که نخستین نشانه‌ها از نتیجه انتخابات را ارائه می‌دهد و می‌توان به تصویر روشنی [پیش از اعلام نتایج نهایی] دست یافت.

انتخابات سرنوشت‌ساز؟

در انتخابات دیروز بسیاری از اسرائیلی‌ها اعلام کردند که این انتخابات از همیشه سرنوشت‌سازتر است: اینکه چه کسی این رژیم را هدایت خواهد کرد و به کدام‌سو حرکت خواهد کرد. یهودیان ساکن سرزمین‌های اشغالی مقصر شکست امنیتی حمله ۷ را نتانیاهو می‌دانند و همین امر رأی‌دهندگان یهودی را برای رأی دادن به تکاپو انداخته است. نتانیاهو نخستین نخست‌وزیر مستقر اسرائیل است که به اتهام فساد محاکمه می‌شود. به گزارش سی‌ان‌ان، در هر دوره ده‌ها فهرست ثبت‌نام می‌کنند، اما تنها آن دسته از احزابی که از حد نصاب ۳.۲۵درصدی آرا عبور کنند، کرسی به‌دست آورده و وارد کنست (پارلمان اسرائیل) ۱۲۰کرسی می‌شوند. روز دوشنبه، ۳۶حزب در صحنه رقابت حضور داشتند. نظرسنجی‌ها نشان می‌دهند که ۱۱ تا ۱۳حزب از سد ۳.۲۵درصدی عبور خواهند کرد؛ کرسی‌ها از طریق سیستم نمایندگی تناسبی تخصیص می‌یابند.

دو حزب بزرگ عبارتند از: حزب راست‌گرای «لیکود» به رهبری نتانیاهو و «یاشار» به رهبری «گادی آیزنکوت»، رئیس پیشین ستاد مشترک ارتش که به‌عنوان رقیب اصلی نتانیاهو ظاهر شده است. حزب لیکود متشکل از احزاب زیر است «عوتسما یهودیت» (بن گویر)، صهیونیسم مذهبی (بزالل اسموتریچ) و «نوام» (آوی مائوز) که از احزاب راست افراطی هستند. احزاب «شاس» (آریه درعی)، «اتحاد یهودیت توراتی» (اسحاق گلدکنوپف) از احزاب حریدی یا ارتدوکس افراطی هستند و «امید جدید» (گدعون ساعر). در مقابل، حزب «یاشار» به رهبری گادی آیزنکوت متشکل از احزاب زیر است: «با هم» (بنت)، «ییش عتید» (لاپید)، اسرائیل بیتنو (لیبرمن) و «دموکرات‌ها (گولان). همچنین این حزب شامل فرماندهان و چهره‌های امنیتی سابق در کنار نیروهای ذخیره ارتش (ریزروئیست‌ها) می‌شود.

اما کسب عنوان بزرگ‌ترین حزب برای پیروزی کافی نیست. یک نخست‌وزیر برای تشکیل کابینه به ۶۱کرسی نیاز دارد. مسابقه اصلی، در محاسبات ائتلافی بعد از انتخابات است که می‌تواند روزها، هفته‌ها و حتی ماه‌ها طول بکشد. بیشتر نظرسنجی‌ها بلوک نتانیاهو را بین ۴۹ تا ۵۵کرسی برآورد می‌کنند که کمتر از اکثریت ۶۱کرسی است. اپوزیسیون به شدت متفرق است. بر اساس نظرسنجی‌ها، هر کابینه‌ای احتمالا به حمایت احزاب عربی نیاز خواهد داشت. میزان مشارکت اهمیت دارد؛ زیرا چند هزار رأی می‌تواند تعیین کند که آیا یک حزب به‌طور کامل محو می‌شود یا وارد پارلمان می‌شود یا حتی به عنصر سرنوشت‌سازی تبدیل می‌شود که بن‌بست میان بلوک‌ها را می‌شکند و نقشه سیاسی را از نو ترسیم می‌کند. میزان مشارکت رأی‌دهندگان عرب می‌تواند تعیین‌کننده باشد. شهروندان فلسطینی اسرائیل (که تقریبا ۲۰درصد جمعیت اسرائیل را تشکیل می‌دهند) به طور سنتی با نرخ‌های پایین‌تری نسبت به میانگین سراسری رأی داده‌اند. در انتخابات سال۲۰۲۲، مشارکت اعراب ۵۳.۲درصد بود؛ درحالی‌که مشارکت عمومی ۷۰.۶درصد بود. این بار، نظرسنجی‌کنندگان انتظار دارند این رقم فراتر برود.

بر اساس نظرسنجی کانال۱۲، ۲۱درصد از اسرائیلی‌ها اقتصاد و هزینه زندگی را به عنوان اولویت اصلی خود در انتخابات پیش رو رتبه‌بندی می‌کنند (بالاتر از خدمت سربازی حریدی‌ها با ۱۷ درصد، شکست ۷اکتبر با ۱۴درصد و جنگ علیه ایران با ۱۰درصد). این تصویر در بلوک‌های سیاسی به شدت متفاوت است: در میان رأی‌دهندگان ائتلاف نتانیاهو، جنگ با ایران با ۲۱درصد در رتبه اول قرار دارد؛ درحالی‌که در میان رأی‌دهندگان اپوزیسیون، شکست ۷ اکتبر با ۲۸ درصد پیشتاز است. یک نظرسنجی در ماه سپتامبر توسط مرکز پژوهشی «آچورد» در دانشگاه عبری نشان داد که ۵۸درصد از رأی‌دهندگان ۲۲ تا ۳۴ساله گفتند هزینه زندگی و قیمت مسکن رأی آنها را هدایت می‌کند؛ درحالی‌که ۳۶درصد مسائل امنیتی را ذکر کردند. این کابینه به‌دلیل حضور دو چهره راست افراطی، یکی از تندروترین کابینه‌ها در مسائل فلسطین در تاریخ اسرائیل بود. اگر نتانیاهو با شرکای فعلی‌اش به قدرت بازگردد، این رویکرد افراطی احتمالا ادامه می‌یابد و تشدید خواهد شد.

انتخابات اسرائیل و محاسبه دور تازه جنگ