دکتر محمدحسین محمدی

در عصری که رقابت در بازارهای جهانی به‌شدت فشرده شده، بانک‌های صادرات و واردات به‌عنوان بازوی تسهیل‌کننده تجارت خارجی، جایگاهی راهبردی یافته‌اند. این نهادهای مالی تخصصی با طراحی محصولات نوآورانه، مدیریت ریسک‌های پیچیده و پیوند موثر با سیاست‌های ملی توسعه صادرات و تسهیل واردات، نقشی بی‌بدیل در تقویت جایگاه کشورها در زنجیره ارزش جهانی ایفا کرده‌اند.

در پیچیده‌ترین بازی اقتصاد جهانی، ایران با معمایی سخت روبه‌روست؛ از یک‌سو، از مواهب ژئوپلیتیک، ذخایر استراتژیک و ظرفیت‌های منطقه‌ای بی‌نظیری برخوردار است و از سوی دیگر، در جذب پایدار شرکای اقتصادی، توسعه روابط تجاری و تثبیت جایگاه در زنجیره‌های ارزش جهانی، با چالش‌‌های مکرر مواجه است. در تحلیل‌های متداول، اغلب تقصیر به گردن عوامل بیرونی می‌افتد. اما شاید باید نگاه را به درون دوخت؛ به کانونی که تعیین‌کننده اعتبار ایران در عرصه بین‌الملل است و آن کیفیت حکمرانی اقتصادی است. بر اساس چارچوب نظری تعهد معتبر در اقتصاد سیاسی، ریشه بسیاری از دشواری‌های تعاملات اقتصادی ایران را باید در ناتوانی در ایجاد محیطی قابل پیش‌بینی، قاعده‌مند و قابل اتکا جست‌وجو کرد.

فعال شدن مکانیسم ماشه و بازگشت تحریم‌های ثانویه علیه ایران، صرفا یک رخداد سیاسی در سطح بین‌المللی نیست؛ این اتفاق به‌سرعت به عرصه اقتصاد و زندگی روزمره ایرانیان نیز تسری خواهد یافت.

تحولات پرشتاب در نظم جهانی و بروز درگیری‌‌های ناگهانی اما پرهزینه، مانند جنگ ۱۲روزه اخیر میان ایران و رژیم صهیونیستی بار دیگر این واقعیت را آشکار ساخت که اتکا به ساختارهای سنتی سیاست خارجی و ائتلاف‌‌های فرسوده، نه‌تنها پاسخگوی نیازهای امروز نیست، بلکه می‌تواند هزینه‌‌های امنیتی و اقتصادی جدیدی برای ایران در پی داشته باشد.