دکتر هاشم اورعی

در پایان دولت دوازدهم، هیات‌رئیسه مجلس از کمیسیون اقتصادی خواست گزارشی در مورد عملکرد وزارت نیرو طی ۸ سال دولت یازدهم و دوازدهم ارائه کند. گزارش ۱۶صفحه‌ای ارائه‌شده، به صورت صحیح و صریح به این نتیجه رسید که چالش‌های موجود درباره آب و برق عمدتا ناشی از رقابت منفی مستقیم وزارت نیرو با بخش خصوصی است. واقعیتی که متاسفانه دولت‌های بعد در راستای اصرار بر حفظ قدرت اقتصادی به آن توجه نکرده‌اند و کماکان به بنگاه‌داری در این حوزه ادامه می‌دهند.

انقلاب صنعتی که از نیمه دوم قرن هجدهم در اروپای غربی آغاز شد، یکی از مهم‌ترین نقاط عطف تاریخ توسعه اقتصادی جهان به شمار می‌رود. موتور محرک این تحول، اتکای گسترده به سوخت‌های فسیلی بود؛ اگر زغال‌سنگ، نفت و در ادامه گاز طبیعی در دسترس قرار نمی‌گرفتند، توسعه شتابان ناشی از انقلاب صنعتی نیز هرگز به وقوع نمی‌پیوست. افزایش چشم‌گیر تولید، رشد اقتصادی، ارتقای سطح رفاه و بهبود شاخص‌های توسعه انسانی، از مهم‌ترین دستاوردهای این دوره بودند. ماهیت انقلاب صنعتی در انتقال کار از انسان به ماشین خلاصه می‌شود.

برای پیش‌بینی شرایط اقتصادی ایران در زمان آتش‌بس، باید عوامل تاثیرگذار را به دو قسمت خارجی و داخلی تقسیم کرد؛ در بعد خارجی ابتدا دونالد ترامپ با تصمیمی خلق‌الساعه به ایران چراغ سبز نشان داد.

انقلاب صنعتی از نیمه دوم قرن هجدهم میلادی در بریتانیا آغاز شد و در پی آن تولید از انسان به ماشین سپرده شد. نتیجه این فرآیند توسعه سریع اقتصادی و رفاه جهانیان بود. در اوایل قرن ۱۹ میلادی متوسط عمر مردم بریتانیا تنها ۳۶ سال بود و طی دو قرن به ۸۱.۶سال افزایش یافت! بدون تردید موتور محرک انقلاب صنعتی دسترسی به انرژی فسیلی، در ابتدا زغال سنگ و سپس نفت و گاز بود.

بر همگان آشکار است که آغاز مذاکرات بین ایران و ایالات‌متحده اقدام مثبتی بود و احتمال رسیدن به توافق پس از نزدیک به نیم‌قرن خصومت، امید دوباره‌ای بر دل جامعه تابید و حاصل آن در افزایش نسبی ارزش پول ملی نمایان شد.

تابستان سال گذشته را با ۱۷‌هزار مگاوات کسری برق پشت سر گذاشتیم. مطابق معمول بیشترین بار خاموشی بر دوش صنعت یعنی بخش مولد اقتصاد نهاده شد به‌طوری که طبق اعلام اتاق بازرگانی تهران در سال گذشته ظرفیت بخش تولید کشور به دلیل عدم‌امکان تامین برق ۳۰ تا ۴۰‌درصد کاهش یافت. برای اولین بار در سال‌های اخیر میزان ناترازی به جایی رسید که لاجرم سر ریز خاموشی‌‌ها به بخش خانگی اعمال شد و در پی آن جامعه به عمق فاجعه پی برد. در تابستان سال گذشته در روزهای اوج مصرف تولید شبکه برق کشور به ۶۲.۵‌هزار مگاوات رسید که مطابق معمول بیش از ۹۰‌درصد آن با استفاده از سوخت‌های فسیلی یعنی گاز، گازوئیل و مازوت تامین شد.