دکتر عباس آخوندی

این یادداشت استدلال می‌کند که نظم امنیتی کلاسیک مبتنی بر بازدارندگی و موازنه قوا، در عصر ژئواکونومی و رقابت زنجیره‌های تامین، توان مدیریت مخاطرات خلیج فارس را ندارد. سه سناریو برای آینده منطقه ترسیم می‌شود: (۱) گرایش کشورهای جنوب خلیج‌فارس به پیمان‌های دفاعی رسمی با آمریکا و عادی‌سازی روابط با اسرائیل؛ (۲) تشدید منازعات و جنگ همه‌علیه‌همه؛ و (۳) شکل‌گیری نظام «امنیت شبکه‌ای» مبتنی بر بی‌طرفی فعال و مدیریت مشترک ریسک میان شمال و جنوب خلیج فارس. این قلم با استناد به داده‌های تجاری امارات-اسرائیل و شاخص‌های آسیب‌پذیری کشورهای منطقه، نشان می‌دهد که سناریوی دوم محتمل‌ترین وضعیت کنونی است، اما بر ضرورت و امکان‌پذیری سناریوی سوم به‌عنوان راه‌حل پایدار تاکید می‌کند.

آقای رئیس‌جمهور بر اساس سوگندی که در جهت حفظ منافع ملی، حفظ حقوق شهروندان، تامین رفاه ملت و اعتلای کشور یاد کرده‌است، اقدام به پذیرش توقف درگیری‌ها و آغاز فرآیند مذاکره با امضای تفاهم‌نامه با رئیس‌جمهور آمریکا برای حل‌وفصل پاره‌ای از امور کرده است. در این ارتباط چند نکته را متذکر می‌شوم:

سه واژه «شهر»، «شهروندی» و «زن»، کلیدواژه‌‌‌‌هایی حیاتی در جهان مدرن هستند که در ایران نیز اهمیت فزاینده‌‌‌‌ای یافته‌‌‌‌اند. جامعه ایران در چند دهه اخیر تحولات شگرفی را در فرآیند شهری‌‌‌‌شدن و انتقال از زندگی اقتصاد مبتنی بر کشاورزی و دامداری به اقتصاد مدرن و شهری تجربه کرده‌‌‌‌ است. هرچند این تغییر جهانی بوده ‌‌‌‌است، اما سرعت این تحولات در ایران آن‌‌‌‌چنان بوده که ساختارهای حکمرانی و اجتماعی از توان کافی برای تطبیق با آن برخوردار نبوده‌‌‌‌اند.