پاتک معدنی پکن به قلب صنایع اروپا
به گزارش گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد-کسری غفوری: چین در حال استفاده از اهرم فشار خود در بازار عناصر خاکی کمیاب علیه اروپاست. پکن ارسال مواد اولیه حیاتی به چهارده شرکت پیشرو اروپایی در صنایع شیمیایی، الکتروموتور و دفاعی را ممنوع کرد. این اقدام درست یک ماه پس از آن صورت میگیرد که چین دو شرکت کلیدی آمریکایی فعال در زنجیره تامین آهنرباهای قدرتمند عناصر خاکی را در لیست سیاه قرار داده بود.
وزارت بازرگانی چین روز جمعه اعلام کرد صادرات مواد و محصولات دوگانه به این شرکتهای اتحادیه اروپا متوقف میشود. منظور از اقلام دوگانه موادی است که پکن ادعا میکند کاربرد همزمان نظامی و غیرنظامی دارند. با این تصمیم شرکتهای هدف برای تامین مواد معدنی حیاتی خود با بحرانی جدی مواجه میشوند. این مواد برای تولید محصولاتی مانند آهنرباهای خاص و نیمهرساناها ضروری هستند و در صنایع پیشرفتهای مانند تولید خودروسازی ، توربینهای بادی، رباتیک و پهپادها کاربرد حیاتی دارند.
به گزارش نیویورک تایمز، طی شانزده ماه گذشته چین بارها از سلطه خود بر استخراج و فرآوری عناصر خاکی کمیاب به عنوان سلاحی در مناقشات تجاری استفاده کرده است. تصمیم اخیر پکن در واقع یک اقدام تلافیجویانه بود. درست یک روز قبل از این اعلامیه اتحادیه اروپا چهارده شرکت مستقر در چین و هنگکنگ را به اتهام حمایت از ماشین جنگی روسیه و دور زدن تحریمها در لیست تحریمهای خود قرار داده بود.
بسیاری از شرکتهای اروپایی که اکنون هدف قرار گرفتهاند نقش کلیدی در تبدیل فلزات خاکی کمیاب و مواد مهمی مانند آنتیموان و تنگستن به آلیاژها و مواد شیمیایی خاص دارند. یکی از نامهای برجسته در این فهرست راینمتال بزرگترین پیمانکار دفاعی آلمان است. این شرکت نقش محوری در برنامه تسلیحاتی آلمان ایفا میکند و برای تولید تجهیزات نظامی به شدت به تنگستن و عناصر خاکی کمیاب وابسته است.
بحران مواد معدنی حیاتی در غرب زمانی بالا گرفت که چین در اواخر سال ۲۰۲۴ صادرات چهار ماده کلیدی را محدود کرد و قصد دارد این محدودیتها را به فلزات بیشتری تعمیم دهد. در مقابل کشورهای غربی در تلاش هستند تا با احداث معادن و پالایشگاههای جدید زنجیره تامین مستقلی بسازند. با این حال فرآیند تبدیل سنگ معدن به آلیاژهای خالص بسیار پیچیده و آلاینده است و در حال حاضر تقریبا تمام ظرفیت جهانی این صنعت در اختیار چین قرار دارد.
تحریمهای جدید ضربه سختی به شرکتهای کوچک و متوسط اروپایی میزند که معدود بازماندگان دانش فرآوری پیشرفته این مواد در خارج از چین محسوب میشوند. برای مثال شرکت آلمانی سیندلهاوزر که تولیدکننده آلیاژهای تخصصی برای صنعت نیمهرسانا است یا گروه ایتالیایی لافرت که از تولیدکنندگان برتر الکتروموتورهای صنعتی در اروپاست اکنون با چالش تامین مواد اولیه روبهرو هستند.
استراتژی پکن کاملا حسابشده است. چین با محدود کردن صادرات مواد خام شرکتهای چندملیتی را تحت فشار قرار میدهد تا زنجیره تامین خود را به داخل مرزهای این کشور منتقل کنند. در این استراتژی صادرات مواد خام به اروپا ممنوع است اما فروش محصولات نهایی مونتاژشده توسط چین هیچ محدودیتی ندارد؛ تعریف گسترده «اقلام دوگانه» برای مواد معدنی حیاتی و استفاده از آن به عنوان ابزار محدودیت صادرات، یکی از محورهای اصلی اعتراض اتاق بازرگانی اتحادیه اروپا بوده است. رویهای که در کنار ممنوعیت مواد خام و اجازه صادرات محصولات نهایی، تصویر روشنی از «پاتک معدنی» پکن علیه صنایع اروپا ارائه میدهد.
