قطعی اینترنت چگونه تجارت اجتماعی را فلج کرد؟
کسبوکارهای اینترنتی روزانه تا ۶۰۰میلیاردتومان زیان ثبت میکنند
به گزارش گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد، در مدلهای بازاریابی سنتی، برندها از شبکههای اجتماعی برای هدایت کاربران به وبسایت فروشگاهی خود استفاده میکنند. اما در تجارت اجتماعی، پلتفرمهای اجتماعی خود به فروشگاه تبدیل میشوند. این تغییر، اصطکاک را در فرآیند خرید به حداقل میرساند و به خریدهای آنی و تکانشی دامن میزند. تصور کنید در حال گشتوگذار در یک مرکز خرید هستید و با دوستانتان در حال بحث و بررسی محصولات مختلف هستید؛ تجارت اجتماعی، این تجربه را به صورت دیجیتال بازسازی میکند و حس اعتماد، تعامل و مشورت را به فرآیند خرید اضافه میکند.
تجارت اجتماعی با تکیه بر چهار ستون اصلی، خود را از تجارت الکترونیک سنتی متمایز میسازد: اثبات اجتماعی ، محتوای تولیدی کاربر، تعامل مستقیم و جامعهسازی و کاهش اصطکاک در خرید. این عناصر، تجربهای فراتر از خرید صرف را برای مشتریان فراهم میکنند. لایکها و کامنتهای کاربران، به مراتب از تبلیغات مستقیم برندها مؤثرتر هستند و محتوای تولیدی کاربران، معتبرترین شکل تبلیغات را تشکیل میدهند. تعامل مستقیم با مشتریان، حس تعلق و وفاداری را تقویت میکند و در نهایت، حذف مراحل اضافی در فرآیند خرید، احتمال منصرف شدن مشتری را به شدت کاهش میدهد.
تجارت اجتماعی برای کسبوکارها و مشتریان، مزایای متعددی به همراه دارد. افزایش نرخ تبدیل و فروش، دسترسی به دادههای ارزشمند، ایجاد وفاداری و اعتماد و کاهش هزینههای بازاریابی، از جمله مزایای کلیدی برای کسبوکارها هستند. برای مشتریان نیز، تجربهی خرید آسان و سریع، دسترسی به نظرات و تجربیات واقعی سایر خریداران، کشف محصولات جدید و حس تعلق به یک جامعه، از جمله مزایای قابل توجهی محسوب میشوند. با این حال، تجارت اجتماعی با چالشهایی نیز روبرو است. مدیریت نظرات منفی، وابستگی به پلتفرم، سنجش بازگشت سرمایه و نیاز به تولید محتوای مداوم، از جمله این چالشها هستند که نیازمند برنامهریزی و مدیریت دقیق هستند.
بستر تجاری شبکههای اجتماعی
حال که اهمیت تجارت اجتماعی را در اقتصاد دیجیتال جهان امروز بررسی کردیم؛ میتوان فهمید که قطعی و اختلالات گسترده اینترنت تاثیرات قابل توجهی بر تجارت اجتماعی در ایران، که به شدت متکی به پلتفرمهای بینالمللی مانند اینستاگرام است؛ وارد میکند. این اختلالات، ستونهای اصلی این نوع تجارت را هدف قرار میدهند و منجر به چالشهای جدی میشوند.
مرکز پژوهشها با استناد به گزارش ایسپا در سال 1403 اعلام کرده است که در حال حاضر اینستاگرام با ۳۱ میلیون کاربر فعال و سهم ۴۷ درصدی از کاربران فضای مجازی، پربازدیدترین رسانه اجتماعی در ایران محسوب میشود، تلگرام با ۲۴ میلیون کاربر فعال و سهم ۳۵ درصدی در رتبه دوم قرار دارد و واتساپ نیز با سهم ۳۵ درصدی جایگاه سوم را به خود اختصاص داده است. همین موضوع نشان میدهد که تجارت آنلاین در ایران تا چه میزان به این شبکههای اجتماعی وابسته است.
یکی از مهمترین اثرات، نابودی تجربه خرید بدون اصطکاک است. در تجارت اجتماعی، سهولت فرآیند خرید از اهمیت ویژهای برخوردار است. اما قطعی اینترنت، دسترسی به استوریها، کلیک روی تگهای خرید و انجام پرداخت را با مشکل مواجه کرده و مسیر خرید را طولانی و پر از موانع میکند، که این امر به کاهش چشمگیری در نرخ تبدیل منجر میشود.
علاوه بر این، این اختلالات، اثبات اجتماعی و محتوای زنده را نیز از بین میبرند. روشهای نوین مانند فروش زنده، به اتصال پایدار و باکیفیت وابسته هستند و قطعی اینترنت، این امکان را از بین میبرد. همچنین، عدم دسترسی به بازخورد آنی و پاسخگویی سریع به پیامهای خریداران، اعتماد و تعامل کاربران را کاهش میدهد.
در زمان قطعی، کسبوکارها مجبور به انتقال به پلتفرمهای داخلی میشوند. با این حال، تجربه این روزها نشان داد که این پلتفرمها فاقد زیرساختهای کامل تجارت اجتماعی مورد نیاز کاربران هستند و این امر باعث کاهش فروش میشود.
ضرر چندصد میلیاردی
بر اساس برآوردهای کارشناسی، اختلالات و قطعیهای اینترنت به اقتصاد دیجیتال ایران آسیب جدی وارد کرده و روزانه بین ۴۰۰ تا ۶۰۰ میلیارد تومان خسارت اقتصادی به همراه دارد. این ضرر بیشتر در حوزههای تبلیغات دیجیتال و گردشگری آنلاین مشهود است.
معاون وزیر ارتباطات خبر داده است که اختلال اینترنت باعث کاهش فروش پلتفرمها، افت درآمد تبلیغات، آسیب به آموزش آنلاین و برهم خوردن زنجیره خدمات دیجیتال شده است. علاوه بر خسارات مستقیم، اختلالات اینترنت باعث بیاعتمادی عمومی، کاهش سرمایهگذاری و کند شدن نوآوری در کشور شده است. این موضوع به ویژه بر صادرات خدمات دیجیتال، گردشگری و آموزش مجازی تاثیر منفی گذاشته و شرکتها و فعالان این حوزهها را با چالشهای جدی روبرو کرده است.
