دو عامل نزول متغیرهای بنیادی صنعت تایر بررسی شد؛
لاستیکسازان زیر تیغ قیمتگذاری دستوری
حاصل این شرایط، کاهش تولید، افت مقادیر فروش و تضعیف حاشیه سود شرکتها بوده؛ هرچند رشد نرخ فروش همچنان اجازه داده درآمد صنعت در مسیر صعودی باقی بماند. بررسی آمارهای تولید نشان میدهد صنعت لاستیک و پلاستیک طی ۱۵ سال گذشته بهطور متوسط سالانه ۲۰۶ هزار و ۳۳۴ تن محصول تولید و رشد متوسط ۳درصدی را تجربه کرده است.
با این حال، سال ۱۴۰۴ نقطه توقف این روند بود و مجموع تولید صنعت با افت ۸درصدی نسبت به سال قبل به ۲۳۳ هزار و ۱۴۷ تن رسید.
روند نزولی تولید در مقیاس فصلی نیز ادامه یافت. در زمستان ۱۴۰۴ تولید شرکتهای این صنعت به ۴۹ هزار و ۲۵۱ تن رسید که نسبت به زمستان سال قبل ۲۸درصد کاهش یافته است.
این افت در دو ماه نخست سال جاری شدت بیشتری پیدا کرد. مجموع تولید صنعت در این دوره به ۲۴ هزار و ۹۳۲ تن رسید که نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۳۸درصد کاهش نشان میدهد.
وابستگی بخشی از مواد اولیه صنعت به واردات را میتوان مهمترین عامل این افت دانست؛ موضوعی که تامین مواد اولیه را با دشواری بیشتری همراه کرده است. تمامی شرکتهای این گروه در دو ماه ابتدایی سال با کاهش تولید مواجه بودند و در این میان، «پلوله» با افت ۱۸درصدی و تولید ۳۰۷ تن، کمترین کاهش تولید را تجربه کرد.
کاهش تناژ فروش
همزمان با افت تولید، مقادیر فروش صنعت نیز وارد مسیر نزولی شد. بررسی روند بلندمدت نشان میدهد میانگین فروش سالانه صنعت لاستیک و پلاستیک از ابتدای دهه ۹۰ حدود ۲۰۲ هزار و ۹۲۰ تن بوده و در هر سال بهطور متوسط ۳درصد رشد کرده است. با این حال، در سال ۱۴۰۴ مجموع فروش صنعت به ۲۱۰ هزار و ۴۴۴ تن رسید که نسبت به سال قبل ۸درصد کاهش یافته است. در زمستان همان سال نیز مقدار فروش شرکتها با افت ۲۹درصدی به ۴۹ هزار و ۳۴۵ تن رسید. این روند در سال جاری نیز ادامه یافته است. طی دو ماه نخست سال، مجموع فروش صنعت به ۲۹ هزار و ۴۵۶ تن رسید که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۲۱درصد کاهش نشان میدهد. در میان شرکتهای صنعت، «پسهند» تنها عملکرد متفاوتی به ثبت رساند و توانست مقدار فروش خود را با رشد ۱۵درصدی به ۳۷۰تن برساند.
آهنگ ملایم رشد درآمدی
اگرچه تولید و فروش صنعت با کاهش همراه بوده، اما صورتهای مالی روایت متفاوتی از عملکرد لاستیکسازان ارائه میکنند. بررسی روند تاریخی نشان میدهد درآمد این صنعت طی ۱۵ سال گذشته بهطور متوسط سالانه ۳۵درصد رشد کرده است.
در سال ۱۴۰۴ مجموع درآمد صنعت به ۵۴هزار و ۲۴۹میلیارد تومان رسید که نسبت به سال قبل ۲۳درصد افزایش یافته است. البته این نرخ رشد، ۱۲ واحد درصد کمتر از میانگین تاریخی صنعت بوده و از کاهش شتاب درآمدی شرکتها حکایت دارد. در مقیاس فصلی نیز درآمد صنعت در زمستان ۱۴۰۴ با رشد محدود ۳ درصدی به ۱۴ هزار و ۵۵میلیارد تومان رسید. با این حال، در دو ماه نخست سال جاری، رشد نرخ فروش بار دیگر اثر خود را نشان داد و مجموع درآمد صنعت با افزایش ۳۶درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل به ۱۰ هزار و ۹۰۰میلیارد تومان رسید.
در میان شرکتهای این گروه، «پیزد» بهترین عملکرد درآمدی را ثبت کرد. درآمد این شرکت در دو ماه نخست سال با جهش ۱۱۹درصدی به ۲ هزار و ۴۵۲میلیارد تومان رسید و در صدر جدول رشد درآمد صنعت قرار گرفت.
رشد اسمی درآمد لاستیکیها
آنچه از کنار هم قرار دادن متغیرهای تولید، فروش، درآمد و سودآوری صنعت لاستیک و پلاستیک به دست میآید، شکاف فزاینده میان عملکرد اسمی و واقعی شرکتهاست. اگرچه افزایش نرخ فروش موجب شده درآمد صنعت همچنان در مسیر صعودی باقی بماند، اما افت مستمر تولید و فروش در کنار کاهش حاشیه سود نشان میدهد موتور اصلی رشد درآمد، افزایش حجم فعالیت نبوده است.
از سوی دیگر، وابستگی بخشی از مواد اولیه به واردات، هزینه تولید را بیش از گذشته در معرض نوسانات ارزی قرار داده و همزمان، محدودیتهای قیمتگذاری امکان انتقال کامل این هزینهها به مصرفکننده را از تولیدکنندگان سلب کرده است.
در چنین شرایطی، تداوم رشد درآمد به تنهایی نمیتواند نشانه بهبود بنیادین صنعت باشد؛ چرا که تا زمانی که دسترسی به مواد اولیه تسهیل نشود و فاصله میان هزینه تولید و نرخ فروش کاهش نیابد، سودآوری شرکتها همچنان زیر فشار باقی خواهد ماند.
چالش قیمتگذاری دستوری
در نگاه نخست، رشد درآمد میتواند نشانهای از بهبود عملکرد صنعت باشد، اما بررسی شاخصهای سودآوری تصویر متفاوتی ارائه میدهد.
رشد درآمد شرکتها عمدتا حاصل افزایش نرخ فروش بوده، درحالیکه محدودیتهای قیمتگذاری اجازه نداده این افزایش متناسب با رشد هزینههای تولید باشد. به همین دلیل، افزایش درآمد نتوانسته به همان نسبت در سودآوری شرکتها منعکس شود و بخشی از فشار هزینهها همچنان بر دوش تولیدکنندگان باقی مانده است.
ترمز سودسازی لاستیکسازان
بررسی شاخصهای سودآوری نشان میدهد میانگین حاشیه سود صنعت لاستیک و پلاستیک طی ۱۵ سال گذشته حدود ۱۶درصد بوده است.
این نسبت در سال ۱۴۰۴ به ۱۳درصد کاهش یافت و ۳ واحد درصد پایینتر از میانگین تاریخی قرار گرفت.
در مقیاس فصلی نیز وضعیت تفاوت چندانی ندارد. میانگین حاشیه سود شرکتهای این صنعت در زمستان ۱۴۰۴ به ۱۵درصد رسید که ۲ واحد درصد کمتر از میانگین بلندمدت فصلی است.
کاهش حاشیه سود در شرایطی رخ داده که درآمد صنعت همچنان رشد کرده است؛ موضوعی که نشان میدهد سیاستهای قیمتگذاری و افزایش هزینه تامین مواد اولیه، اجازه ندادهاند رشد درآمد به همان نسبت به سود خالص شرکتها تبدیل شود. در نتیجه، لاستیکسازان در شرایط کنونی بیش از هر زمان دیگری میان فشار هزینهها و محدودیتهای قیمتی گرفتار شدهاند.
