اثرات جنگ تحمیلی بر صنعت متانول بررسی شد؛
شوک یوتیلیتی به صنعت متانول
شرکتها برای عمل به تعهدات صادراتی و جلوگیری از توقف کامل عرضه، بخشی از نیاز بازار را از محل موجودی انبارهای خود تامین کردند. در نتیجه، اگرچه درآمد صنعت همچنان در سطوح قابلتوجهی قرار دارد، اما افت تولید، کاهش فروش و فاصله گرفتن حاشیه سود از میانگین تاریخی، نشان میدهد متانولیها یکی از صنایعی بودهاند که بیشترین اثرپذیری را از اختلالات زیرساختی هفتههای اخیر تجربه کردهاند.
متانولیها زیر فشار محدودیتهای یوتیلیتی
بررسی آمارهای تولید صنعت متانول نشان میدهد سه شرکت بورسی این گروه بهطور متوسط سالانه ۱۰میلیون و ۴۹۱ هزار تن متانول تولید کردهاند. با این حال، نوسانات شدید تولید در سالهای اخیر موجب شده میانگین رشد تولید این صنعت طی ۱۵ سال گذشته به منفی ۲درصد برسد. در سال ۱۴۰۴ مجموع تولید متانول کشور به ۹میلیون و ۷۸ هزار تن رسید که نسبت به سال ۱۴۰۳ رشد ۱۶درصدی را نشان میدهد، هرچند این رقم همچنان حدود ۱۳.۵درصد پایینتر از متوسط تولید سالانه صنعت قرار دارد. در مقیاس فصلی نیز وضعیت تولید نسبت به سال ۱۴۰۳ بهبود یافته است. مجموع تولید متانول در زمستان ۱۴۰۴ به یکمیلیون و ۳۸ هزار تن رسید که در مقایسه با زمستان سال قبل از آن رشد ۱۹درصدی را تجربه کرده است.
با این حال، دادههای دو ماه ابتدایی سال جاری از چرخش شرایط عملیاتی متانولیها حکایت دارد. پتروشیمی «خراسان» هنوز گزارش عملکرد دو ماه نخست سال را منتشر نکرده، اما مجموع تولید دو شرکت «زاگرس» و «شفن» در فروردین به ۳۲۴ هزار تن محدود شده که نسبت به مدت مشابه سال قبل افت سنگین ۷۱درصدی را نشان میدهد. اگرچه واحدهای تولید متانول بهطور مستقیم آسیبی ندیدهاند، اما اختلال در زیرساختها و آسیبدیدگی برخی واحدهای یوتیلیتی، تامین خوراک و انرژی مورد نیاز این مجتمعها را تحتتاثیر قرار داده و افت محسوس تولید را رقم زده است. در نتیجه، هر دو شرکت زاگرس و شفن در فروردینماه با کاهش بیش از ۶۰درصدی تولید مواجه شدند. علاوه بر این، آمارهای اردیبهشتماه نشان میدهد پتروشیمی زاگرس در این ماه هیچگونه تولیدی را به ثبت نرسانده که بیانگر تداوم چالشهای عملیاتی در بزرگترین متانولساز بورسی کشور است.
افت فروش متانولیها در بهار
آمارهای فروش صنعت متانول نیز تصویری مشابه بخش تولید ارائه میدهد. بررسی عملکرد بلندمدت این صنعت نشان میدهد از ابتدای دهه ۹۰ تاکنون، شرکتهای متانولی بهطور متوسط سالانه ۵میلیون و ۷۳۵ هزار تن محصول به فروش رساندهاند، با این حال روند تاریخی این صنعت از کاهش متوسط سالانه یکدرصدی مقادیر فروش حکایت دارد. در سال ۱۴۰۴ مجموع فروش متانولیها به ۴میلیون و ۸۳۷ هزار تن رسید که نسبت به سال قبل رشد ۱۱درصدی را نشان میدهد. همچنین در نیمه دوم سال گذشته شرایط فروش بهبود یافت، بهطوری که در پاییز و زمستان افزایش مقادیر فروش رقم خورد. در زمستان ۱۴۰۴ نیز حجم فروش صنعت با رشد ۳درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل از آن به ۶۵۳ هزار و ۱۳۳ تن رسید.
با این حال، روند ماهانه صنعت در سال جاری تصویر متفاوتی را ترسیم میکند. در دو ماه نخست سال، مجموع فروش شرکتهای متانولی بورسی به ۱۷۳ هزار و ۱۲۹ تن محدود شد که در مقایسه با مدت مشابه سال قبل افت سنگین ۸۳درصدی را نشان میدهد. این کاهش چشمگیر در فروش، همسو با افت تولید شرکتها و محدودیتهای ناشی از اختلال در زیرساختهای یوتیلیتی رخ داده است.
در میان شرکتهای صنعت، «شخارک» هنوز گزارش عملکرد ماهانه خود را منتشر نکرده است، اما آمارهای موجود نشان میدهد هر دو شرکت «شفن» و «زاگرس» با افت محسوس فروش مواجه شدهاند. در این میان، شفن با کاهش ۷۳درصدی فروش عملکرد بهتری نسبت به زاگرس داشته و افت کمتری را تجربه کرده است، موضوعی که نشان میدهد فشار عملیاتی بر بزرگترین تولیدکنندگان متانول کشور همچنان ادامه دارد.
ترمز درآمدی متانولیها در بهار
بررسی روند درآمدی صنعت متانول نشان میدهد این گروه طی ۱۵ سال گذشته بهطور متوسط رشد سالانه ۳۱درصدی درآمد را تجربه کرده است. در سال ۱۴۰۴ نیز متانولیها عملکرد مطلوبی از منظر درآمدی به ثبت رساندند و مجموع درآمد صنعت با رشد ۵۶درصدی نسبت به سال قبل به ۸۷ هزار و ۶۲۳میلیارد تومان رسید. این موضوع نشان میدهد شتاب رشد درآمد صنعت در سال گذشته حدود ۲۵ واحد درصد بالاتر از میانگین بلندمدت قرار گرفته است. در مقیاس فصلی نیز روند درآمدی متانولیها صعودی بود. مجموع درآمد این صنعت در زمستان ۱۴۰۴ با جهش ۷۳درصدی نسبت به زمستان سال قبل از آن به ۲۲ هزار و ۹۴میلیارد تومان افزایش یافت، رشدی که عمدتا تحتتاثیر بهبود نرخهای فروش و افزایش مقادیر عرضه در نیمه دوم سال رقم خورد.
با این حال، شرایط در سال جاری تغییر کرده است. همزمان با افت تولید و کاهش محسوس مقادیر فروش، درآمد متانولیها نیز وارد مسیر نزولی شده است. طی دو ماه نخست سال جاری، مجموع درآمد شرکتهای این صنعت با کاهش ۳۴درصدی نسبت به مدت مشابه سال گذشته به حدود ۱۱ هزارمیلیارد تومان رسید. این افت درآمدی در شرایطی رقم خورده که محدودیتهای عملیاتی و توقف بخشی از تولیدات، عملکرد شرکتها را تحت فشار قرار داده است. در میان شرکتهای صنعت، «شخارک» هنوز گزارش عملکرد دو ماهه خود را منتشر نکرده است.
با این حال، بررسی آمار دو شرکت دیگر نشان میدهد هر دو با افت درآمد مواجه شدهاند. در این میان، «شفن» با کاهش ۲۰درصدی درآمد طی دو ماه ابتدایی سال، عملکرد بهتری نسبت به «زاگرس» داشته و افت کمتری را در درآمدهای عملیاتی خود تجربه کرده است.
فاصله معنادار سودآوری با روزهای اوج
بررسی روند سودآوری صنعت متانول نشان میدهد این صنعت طی سالهای اخیر با کاهش تدریجی حاشیه سود مواجه بوده است. اگرچه متانولسازان همچنان در زمره سودآورترین صنایع بازار سرمایه قرار دارند، اما افزایش هزینههای تولید، محدودیتهای عملیاتی و نوسانات بازارهای جهانی موجب شده فاصله محسوسی میان سودآوری فعلی و میانگین تاریخی این صنعت ایجاد شود.
آمارها نشان میدهد میانگین حاشیه سود خالص صنعت متانول طی ۱۵ سال گذشته حدود ۴۳درصد بوده است. با این حال، حاشیه سود این صنعت در سال ۱۴۰۴ به ۱۹درصد کاهش یافته که بیانگر افت ۲۴ واحد درصدی نسبت به میانگین بلندمدت است. این موضوع نشان میدهد رشد درآمدها در سال گذشته نتوانسته به همان نسبت به افزایش سودآوری شرکتها منجر شود.
در مقیاس فصلی اما شرایط تا حدودی متفاوت بوده است. حاشیه سود صنعت متانول در زمستان ۱۴۰۴ به ۳۳درصد رسید که در مقایسه با میانگین تاریخی فصلی، حدود ۶ واحد درصد بهبود را نشان میدهد. این افزایش حاکی از آن است که متانولیها در نیمه دوم سال گذشته از محل بهبود نرخهای فروش و شرایط عملیاتی، بخشی از افت سودآوری سالهای اخیر را جبران کردهاند.
در میان شرکتهای این صنعت، «شفن» هنوز گزارش عملکرد فصلی خود را منتشر نکرده است. با این حال، از میان دو شرکت «خارک» و «زاگرس»، پتروشیمی خارک بالاترین سطح سودآوری را به ثبت رسانده است. این شرکت در زمستان ۱۴۰۴ موفق به ثبت حاشیه سود ۶۸درصدی شد که نهتنها بهمراتب بالاتر از میانگین صنعت است، بلکه جایگاه خارک را بهعنوان سودآورترین متانولساز بورسی در این فصل تثبیت کرده است.
