راز تراژدی کاغذسازان

طی شش‌ماه امسال فروش صنعت کاغذ  ۱۰۵میلیارد تومان بوده که در قیاس با مدت مشابه سال قبل ۲۸درصد کاهش یافته است. نرخ‌‌‌گذاری در این صنعت به‌طور آزاد بوده و سایه نرخ‌گذاری دستوری بر آن حاکم نیست. با این حال زخم ناشی از تامین ماده‌‌‌اولیه تا جایی عمیق است که روی سودآوری این صنعت نیز تاثیر گذاشته است. در بازه سالانه طی سال ۱۴۰۲ متوسط حاشیه سود این صنعت ۱۰درصد به ثبت رسید که در قیاس با متوسط فصلی ۹درصد کاهش را تجربه کرده است. در مقیاس فصلی طی بهار امسال کاغذسازان زیان‌ده شده‌‌‌ و میانگین حاشیه سود منفی ۲۰درصدی را به ثبت رسانده‌‌‌اند.

 پاشنه‌‌‌آشیل کاغذسازان

ارزیابی روند تولیدات شرکت‌های محصولات کاغذی بازار سرمایه نشان می‌دهد که در مقیاس سالانه، به‌طور متوسط هر سال ۱۰۷هزار تن انواع کاغذ توسط شرکت‌های بورسی تولید و هر سال ۶درصد به این میزان تولید افزوده شده است. با این حال روند تولیدات طی سال‌های اخیر تا جایی نزولی شده که طی ۱۲ماه ۱۴۰۲ مجموع تولیدات این صنعت با ۱۱درصد کاهش نسبت به سال ماقبل به ۱۱۷هزار تن تنزل یافته است. در مقیاس فصلی، اوضاع تولیدات صنعت کاغذ بحرانی‌‌‌تر است. طی تابستان امسال مجموع تولیدات صنعت کاغذ به میزان ۱۸هزار و ۱۸۶تن به ثبت رسید که در قیاس با تابستان سال گذشته ۳۶درصد نزول را تجربه کرده است.

در نیمه نخست سال‌جاری نیز این افت تولیدات تکرار شده است. طی شش‌ماه آغازین ۱۴۰۳ میزان تولیدات صنعت کاغذ ۳۹هزار و ۹۸۲تن به ثبت رسید که در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته ۳۴درصد افت داشته است. اصلی‌‌‌ترین عاملی که می‌‌‌توان برای وضعیت بحرانی تولیدات این صنعت در نظر گرفت، بحث مواداولیه است. کاغذ باطله یا آخال اصلی‌‌‌ترین ماده اولیه صنعت کاغذ است. فزونی تقاضا بر عرضه آخال (کاغذ باطله) موجب شده است تا همواره به‌‌‌رغم تخصیص ارز ترجیحی، شرکت‌های کاغذی و کارتنی با کمبود آخال مواجه شوند. تمامی چهار شرکت کاغذساز بورسی در نیمه نخست امسال با کاهش تناژ تولید همراه شده‌‌‌اند. از میان این چهار شرکت «لطیف» با ثبت ۶۴۰تن تولید و نزول ۱۵درصدی مقدار تولید خود، کمترین میزان افت تناژ را تجربه کرده است.  با توجه به خاصیت دپوپذیری کاغذ، ارزیابی مقدار فروش در کنار تولید می‌‌‌تواند عملکرد مالی این شرکت را بهتر نمایان کند.

میزان تناژ فروش شرکت‌های کاغذی در ۱۳سال گذشته به‌طور متوسط ۱۰۷هزار تن بوده و هر سال ۶درصد به این میزان فروش افزوده شده است. همان‌طور که عنوان شد کمبود آخال تا جایی بحرانی شده است که اثر خود را بر درآمد و مقدار فروش این صنعت نیز نمایان کرده است. در دو سال اخیر مقدار فروش این صنعت نزولی بوده است. طی سال ۱۴۰۲ مجموع مقدار فروش شرکت‌های تولیدکننده کاغذ بورسی، ۱۱۵هزار و ۶۳۸تن به ثبت رسید که در قیاس با سال ماقبل کاهش ۱۰درصدی را تجربه کرده است. در بازه فصلی طی تابستان امسال و در مجموع شش‌ماه نخست ۱۴۰۳ به‌‌‌ترتیب نزول ۳۴ و ۳۱درصدی در تناژ فروش صنعت کاغذ رقم خورده است. تمامی چهار شرکت بورسی صنعت کاغذ در شش‌ماهه امسال با افت مقدار تولید مواجه شده‌‌‌اند. در این میان شرکت «چکاپا» با ثبت تولید ۲۲هزار و ۹۷۱تن نزول ۲۵درصدی را تجربه کرد که کمترین میزان افت در میان شرکت‌های کاغذساز بورسی بوده است.

 طعم خوش قیمت آزاد

برخلاف عمده صنایع تولیدی کشور که در حصار قیمت‌گذاری دستوری قرار دارند، نرخ‌‌‌گذاری در کاغذسازان مرجع خاصی ندارد و به‌‌‌صورت آزاد تعیین می‌شود. با این حال نبود آخال به‌‌‌حدی وضعیت این صنعت را بحرانی کرده که حتی قیمت آزاد هم مرهمی بر زخم عمیق کاغذسازان نبوده است. در بازه شش‌ماهه متوسط نرخ فروش محصول اصلی شرکت‌های کاغذساز بورسی ۹درصد نسبت به نیمه نخست ۱۴۰۲ افزایش یافته است. در این مقیاس بیشترین رشد نرخ فروش به شرکت «لطیف» تعلق دارد. شرکت نام‌برده موفق شد محصول اصلی خود یعنی تیشو (دستمال کاغذی) را در شش‌ماه آغازین امسال با ۱۶درصد افزایش نسبت به مدت مشابه سال قبل به فروش برساند.

در ششمین ماه از سال‌جاری، شرکت‌های تولیدکننده کاغذ بورسی محصول اصلی خود را به‌طور متوسط با رشد ۵درصدی نسبت به میانگین امسال به فروش رسانده‌‌‌اند. در این بازه زمانی بیشترین میزان رشد نرخ فروش مربوط به شرکت «چکاپا» بوده که خمیر ویرچین خود را با ۱۱درصد افزایش نسبت به متوسط امسال به فروش رسانده است. در مقیاس نقطه به نقطه طی شهریورماه متوسط رشد نرخ فروش کاغذسازان ۱۳درصد بوده است. در این مدت شرکت «لطیف» دستمال کاغذی تولیدی خود را با افزایش ۱۵درصدی نسبت به شهریور سال قبل به فروش رسانده و با این اوصاف بیشترین میزان جهش نرخ فروش در میان هم‌‌‌گروهی‌‌‌های خود را تجربه کرده است.

 فوران درآمدی «لطیف»

روند سالانه درآمد فروش شرکت‌های کاغذساز بورسی نشان می‌دهد که در ۱۳سال اخیر به‌طور متوسط هر سال ۴۱درصد به فروش این صنعت افزوده شده است. با این حال طی دوره‌‌‌های اخیر روند رشد درآمدی این صنعت متوقف شده است. در سال ۱۴۰۲ فروش کاغذسازان ۲هزار و ۹۷۷میلیارد تومان بوده که در قیاس با سال ماقبل تنها یک‌درصد بهبود یافته است. این موضوع نشان‌دهنده کاهش شتاب ۴۰درصدی فروش این صنعت است. وضعیت رکودی درآمد این صنعت تا جایی ادامه یافته که در مقیاس فصلی درآمد این صنعت با کاهش همراه شده است. در تابستان امسال فروش این صنعت ۵۰۶میلیارد تومان به ثبت رسید که در مقایسه با مدت مشابه سال قبل ۲۹درصد کاهش یافته است. تجمیع شش‌ماهه فروش این صنعت ۱۰۵میلیارد تومان بوده که در قیاس با نیمه نخست ۱۴۰۲ نزول ۲۸درصدی را تجربه کرده است. در میان چهار شرکت تولیدکننده کاغذ بورسی، تمامی تولیدکنندگان این صنعت با نزول درآمد در نیمه نخست امسال همراه بوده‌‌‌اند. در این بین «لطیف» با ثبت فروش ۳۰۵میلیارد تومان و نزول ۱۹درصدی درآمد شش‌ماهه خود کمترین میزان نزول درآمدی را تجربه کرده است.

 از سود به زیان

همان‌طور که عنوان شد، مواداولیه شرکت‌های کاغذساز یعنی آخال عمدتا از طریق واردات تامین می‌شود. همین موضوع موجب تحمیل هزینه‌ بر شرکت‌های تولیدی و درنتیجه کاهش درآمد و سودآوری کاغذسازان شده است. متوسط حاشیه سود ناخالص، عملیاتی و خالص شرکت‌های کاغذساز بورسی طی ۱۳سال اخیر به‌‌‌ترتیب ۲۳، ۱۸ و ۱۵درصد بوده است. در سال ۱۴۰۲ متوسط سه‌حاشیه سود این صنعت ۱۰درصد به ثبت رسید که در قیاس با متوسط سالانه ۹درصد کاهش یافته است. در بازه فصلی نیز نزول حاشیه سود کاملا مشهود است. میانگین حاشیه سود ناخالص، عملیاتی و خالص شرکت‌های کاغذی بورس از بهار ۹۹ به میزان ۱۶درصد بوده است. با این حال کاهش حاشیه سود این صنعت تا جایی ادامه یافته که طی بهار امسال شرکت‌های کاغذساز به زیان رسیدند. در بهار سال‌جاری متوسط حاشیه سود شرکت‌های کاغذساز به میزان منفی ۲۰درصد به ثبت رسیده است.