کلاف سردرگم نساجی
دنیای اقتصاد - محمدصادق صفا : صنعت نساجی را با قدمتی در حدود ۶هزار سال، می‌‌‌توان از صنایع قدیمی جهان دانست.
با وجود ماهیت سرمایه‌‌‌بر صنعت نساجی، زیرشاخه‌های آن اعم از تولیدکنندگان لباس و دیگر منسوجات، جزو صنایع مولد محسوب می‌شوند و سرمایه‌گذاری در صنعت نساجی می‌تواند به اشتغال بیشتر در صنایع پایین‌دستی این صنعت نیز منجر شود و موتور محرک اقتصاد کشور باشد. اما این صنعت این روزها به دلایل گوناگون در بحران است و از سوی سیاستگذاران و سرمایه‌گذاران به فراموشی سپرده شده است؛ بازاری که در خارج از مرز‌ها پرسود و مورد توجه است، اما فعالان آن در ایران به‌سختی روزگار می‌گذرانند. با وجود فعالیت هزاران شرکت در زمینه نساجی به دلایل مختلف، تنها هشت‌شرکت در تالار شیشه‌ای پذیرش شده‌‌‌اند. در ادامه به بررسی سه‌متغیر تولید، درآمد و حاشیه سود این صنعت در سالی که گذشت می‌‌‌پردازیم.
وضعیت تولید شرکت عطرین نخ قم با نماد معاملاتی «نطرین» در سال ۱۴۰۲ نسبت به دیگر فعالان صنعت نساجی بهتر بوده است. این شرکت در سال ۱۴۰۱ بیش از ۳هزار و ۶۲۰تن انواع نخ را تولید کرده است. همچنین در انتهای سال گذشته بیش از ۴هزار تن نخ تولید کرده است که نسبت به سال ۱۴۰۱ رشد ۱۱درصدی را نشان می‌دهد. در رتبه بعدی شرکت ایران‌مرینوس قرار دارد که نماد معاملاتی آن «نمرینو» است. این شرکت تولیدکننده انواع پارچه (فاستونی و عبایی است) که بیش از ۱۰درصد رشد در متغیر تولید را در سال گذشته به ثبت رساند و به ۹۲۱هزار و ۸۸۵متر انواع پارچه در انتهای بازه مورد بررسی رسید. آمار‌ها حاکی از روند رو به رشد تولیدات این شرکت با شیب کمتر است. شرکت فوق در اولین ماه از سال‌جاری نیز نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۳درصد رشد تولید را به ثبت رسانده است. این در حالی است که رشد همین متغیر در سال ۱۴۰۲ نسبت به سال ۱۴۰۱ بیش از ۸۰درصد است که نشان‌دهنده کاهش شیب رشد تولید است. شرکت نخریسی و نساجی خسروی خراسان که در تابلوی معاملاتی بورس با نام «نخریس» به ثبت رسیده است، تولیدکننده مهم‌ترین محصول صنعت نساجی (نخ) است. میزان تولید این نماد در سال ۱۴۰۲ حداقل تغییر را نسبت به سال ۱۴۰۱ داشته و در پایان اسفندماه سال گذشته، ۶هزار و ۳۶۸تن انواع نخ را تولید کرده است. مشاهده آمار‌های منتشرشده نشان می‌دهد که شرکت نساجی بروجرد با نماد معاملاتی «نبروج»، بدترین عملکرد را در میان فعالان این صنعت در بازه سالانه به ثبت رسانده و با کاهش ۳۵درصدی در تولید پارچه، در سال گذشته روند بسیار ضعیفی داشته است، به طوری که تنها ۲۲ میلیون متر پارچه را در بازه سالانه تولید کرده است. این در حالی است که این شرکت به طور میانگین در ۲۰سال گذشته، سالانه بیش از ۲۸میلیون متر پارچه تولید کرده است. در بازه ماهانه نیز آمار‌های منتشرشده، از عملکرد ضعیف شرکتی حکایت دارد که بیش از ۴۱سال از تاریخ تاسیس آن می‌گذرد.
۸.۲ همت درآمد نساجی
از آنجا که در فصل‌‌‌‌‌‌‌‌‌های مختلف، فروش محصولات مرتبط با صنعت نساجی دچار تغییر می‌‌‌شود، ارزیابی عملکرد فروش بنگاه‌های این صنعت در فصل‌‌‌‌‌‌‌‌‌های مختلف، در کنار آمار‌های سالانه دید ملموس‌‌‌‌‌‌‌‌‌تری از عملکرد این صنعت ارائه خواهد کرد. درآمد‌های فروش صنعت نساجی طی سال ۱۴۰۲ در بازه سالانه و نقطه به نقطه فصلی در فصل زمستان، افزایش پیدا کرده است. بیشترین افزایش درآمد متعلق به نماد «نطرین» با ۷۱درصد افزایش در بازه سالانه و در سال ۱۴۰۲ و در قیاس با سال ۱۴۰۱ است. این نماد توانست در پایان اسفندماه، به بیش از ۵هزار و ۱۲۰میلیارد ریال درآمد مستقیم از فروش در بازه سالانه برسد. هرچند این نماد در فروردین‌ماه سال‌جاری با کاهش ۲درصدی در درآمد نسبت به مدت مشابه سال قبل روبه‌رو شد، اما در مقایسه با فروردین سال ۱۴۰۱ بیش از ۱۰۰درصد رشد را تجربه کرده است. در درآمد‌های فروش نیز مشابه با متغیر تولید، در پله دوم نماد معاملاتی «نمرینو» قرار دارد که در بازه سالانه ۶۶درصد و در بازه نقطه به نقطه زمستان، در زمستان ۱۴۰۲، در مقایسه با سه‌ماه منتهی به اسفند سال ۱۴۰۱، ۷۸درصد رشد داشته است. این شرکت در پایان زمستان ۱۴۰۲، حدود ۱۳۰همت درآمد را در دفاتر خود به ثبت رسانده است. به عقیده کارشناسان و فعالان بازار، سهم عمده این جهش درآمدی را می‌‌‌توان به افزایش ۶۶درصدی نرخ فروش این شرکت در بازه مشخص‌شده نسبت داد. با وجود عملکرد ضعیف در تولید نماد معاملاتی «نبروج» در بخش درآمد‌های فروش سال نسبتا موفقی را پایان رسانده و در پایان سال قله ۱۱هزار و ۲۱۹میلیارد ریالی را فتح کرده است. روند حاشیه سود صنعت نساجی طی سال‌های گذشته پرنوسان بوده است. در این میان دو نماد «نخریس» و «نطرین» هرچند از قله تاریخی خود در سال ۹۲ فاصله چشمگیری دارند، اما حاشیه سود خالص آنها طی سال‌های اخیر روند رو به رشدی را طی کرده است. بررسی آمار‌های منتشرشده شرکت‌ها، بیانگر کاهش حاشیه سود خالص در سال ۱۴۰۱، نسبت به میانگین ۱۲ساله صنعت نساجی است. در یک‌سال اخیر منتهی به فروردین‌ماه ۱۴۰۳ بازده صنعت نساجی منفی ۹.۱۰درصد بوده است. این در حالی است که بازده بورس ایران عدد منفی ۲.۳۷درصد را نشان می‌دهد که از عملکرد ضعیف صنعت نساجی در سال گذشته حکایت دارد. در سه‌ماه گذشته عملکرد ضعیف این صنعت بیش از پیش قابل مشاهده است، به طوری که با بازده منفی ۱۷.۶۸درصدی، فاصله چشمگیری با ۷.۲۶درصد به عنوان بازده سه‌ماه اخیر بورس ایران دارد.
قاچاق؛ بزرگ‌ترین تهدید
با جست‌وجو در تاریخ درمی‌یابیم از دیرباز کشور ما دارای مزیت نسبی در تولید و صادرات منسوجات بوده است. اما این نقش سال‌هاست تحت‌تاثیر عوامل مختلف بسیار کمرنگ شده است. مثلث قاچاق، تحریم و کمبود نقدینگی، صنعت نساجی ایران را با بحران روبه‌رو کرده است. هرچند بسیاری از بازیگران این بازار، بزرگ‌ترین چالش این صنعت از گذشته تاکنون را مساله قاچاق می‌‌‌دانند و معتقدند قاچاق، پایه‌های این صنعت را بسیار سست کرده است. رشد هزینه‌ها که به‌واسطه تحریم اتفاق افتاده است، دومین عامل بحران صنعت نساجی طی سال‌های اخیر است.
