عیار دلاری صنایع بورسی
عباس بیات - علی قاسمی
گزارش‌‌‌های ۹ماهه شرکت‌ها روانه سامانه کدال شدند. تحلیل گزارش‌‌‌های سومین فصل سال نشان می‌دهد که به‌طور میانگین طی ۹ماهه سال‌جاری، مجموع سود خالص بازار، ۴۰۵هزار میلیارد تومان بوده است که صنایع تنها رشد ۳درصدی را نسبت به مدت مشابه سال قبل تجربه کردهاند. به دلیل تفاوت سال مالی برخی از شرکت‌ها، گزارش بیش از ۴۰نماد تا لحظه تنظیم این گزارش، هنوز منتشر نشده است. بررسی‌‌‌ها نشان می‌دهد عامل اصلی عملکرد ضعیف سودآوری مجموع نمادهای بازار، ناشی از کاهش سودآوری یا رشد اندک سود برخی از شرکت‌های بزرگ بوده است. بیشترین رشد سودآوری طی مدت مذکور نصیب صنعت نساجی و لاستیک و پلاستیک شده است. نمادهای «پیزد»، «نیان» و «فجر» که به ترتیب در صنایع لاستیک و پلاستیک، سختافزار و تجهیزات و فولاد قرار دارند، در میان ۳۴۰نماد مورد بررسی، بهترین عملکرد را به لحاظ رشد سود خالص دلاری از آن خود کردند. حاشیه سود اغلب صنایع نسبت به ۹ماهه سال گذشته بهبود یافته، اما حاشیه سود کل بازار از ۱۷درصد به ۱۵درصد رسیده است. مجموع سود بازار در پاییز سال‌جاری نسبت به تابستان، ۳۸درصد با کاهش همراه شده است. اگر عملکرد بازار با سود دلاری مورد سنجش قرار گیرد، رشد سود دلاری عمده صنایع تعریف چندانی ندارد.
صنعت لاستیک و پلاستیک همچنان بیشترین رشد سود دلاری را طی سه‌فصل جاری نسبت به سه فصل مشابه سال گذشته تجربه کرده است. در مجموع فشار هزینه‌‌‌ای بر برخی از صنایع موجب شده است تا در نهایت نبود تناسب بین رشد دلاری بهای تمام‌شده با درآمد دلاری فروش، سود خالص دلاری کل بازار را نسبت به ۹ماه گذشته ۲۹درصد کاهش دهد که این موضوع در قیمت نمادهای بازار نیز مشهود است.
چرا دلاری‌‌‌ها طرد شدند؟
صنایع دلاری به‌واسطه رشد دلار عملکرد خوبی را طی ۹ماهه سال‌جاری نسبت به مدت مشابه سال قبل تجربه کردند، اما به‌واسطه کاهش انتظارات تورمی طی سال‌جاری عملکرد فصل به فصل خوبی از خود برجا نگذاشتند. بررسی‌‌‌ها از روند سودآوری شرکت‌ها نشان می‌دهد که سود خالص پاییز نسبت به تابستان کاهشی بوده و نسبت به پاییز سال گذشته رشد اندکی را تجربه کرده است. همچنین مهم‌ترین نکته بررسی سود خالص دلاری صنایع است که سیگنال خوبی را در صنایع دلاری نشان نمی‌‌‌دهد. از این‌رو، می‌‌‌توان دلیل کاهش بازدهی صنایع دلاری طی سال‌جاری را به عوامل فوق نسبت داد. صنعت فولاد، طی ۹ماهه سال‌جاری ۱۰۸هزار میلیارد تومان یا ۲میلیارد و ۸۰۰میلیون تومان سود خالص را به ثبت رسانده است.
سود ریالی صنعت نسبت به مدت مشابه سال قبل، ۸۶درصد و سود دلاری صنعت ۲۷درصد بهبود یافته است. با پتانسیل بالایی که در این صنعت به‌واسطه طرح‌‌‌های توسعه‌‌‌ای وجود دارد، به نظر می‌رسد طی سال آینده برخی از نمادهای این صنعت، پتانسیل جبران عقب‌ماندگی‌‌‌های خود و رشد سودآوری را خواهند داشت. «فخوز»، «فجر»، «فسبزوار» و «فرود» نمادهایی هستند که هم به لحاظ گزارشی و هم به لحاظ پتانسیل سودآوری در آینده می‌توانند عملکردی درخشان داشته باشند. در سایر فلزات اساسی نظیر سرب و روی و مس نیز شرایط این‌گونه نیست، به طوری که برخی از نمادها متاسفانه رشد سود دلاری قابل‌توجهی نداشتند. نماد «فرآور» موفق شد سود ۹میلیون دلاری را طی سال‌جاری ثبت کند که نسبت به سال گذشته ۳۵۷درصد افزایش یافته است. این در حالی است که نرخ دلار بیش از ۴۰درصد افزایش یافته است.
سیمانی‌‌‌ها، طی سال‌جاری عملکرد خوبی را به ثبت رساندند، به طوری که نمادهایی نظیر «سدور»، موفق شدند سود خالص دلاری خود را طی ۹ماهه سال‌جاری نسبت به مدت مشابه سال قبل، ۱۶۶درصد افزایش دهند. سایر سیمانی‌‌‌ها نیز اوضاع خوبی دارند و سود دلاری آنها بهبود یافته است. با این حال، «سآبیک»، «سغرب» و «سهرمز» پتانسیل خوبی خواهند داشت. «صنعت کانی‌‌‌های فلزی» طی سال‌جاری به دلیل فشارهای دولت بر بخش هزینه‌‌‌ها، شرایط مناسبی را تجربه نمی‌‌‌کند و سودآوری این صنعت به دلیل هزینه‌‌‌های گزاف حقوق دولتی و هزینه‌‌‌های مربوط به بهره مالکانه دستخوش تغییر شده است. با این حال، «کنور» موفق شده است سود خالص دلاری خود را ۵۲درصد افزایش دهد. سودآوری دلاری سایر نمادها کاهشی بوده است.
«صنعت اوره»، با توجه به رشد قیمت جهانی در میانه سال‌جاری و محرک‌‌‌های ارزی پیشرو می‌‌‌تواند سودآوری خوبی به همراه داشته باشد. با این حال، سود دلاری این صنعت نیز کاهش یافته است، به طوری که سود دلاری شرکت‌های تولیدکننده اوره، در ۹ماهه سال‌جاری، به طور متوسط ۵۵درصد کاهش یافته است. این درحالی است که پتروشیمی ارومیه که خوراک اوره‌‌‌ای دریافت می‌کند سود دلاری خود را ۴۵درصد طی این مدت افزایش داده است.
«صنعت پالایشی»، مطابق با انتظارات گزارش ۹ماهه خوبی را منتشر نکرد؛ چرا که کرک‌اسپرد پالایشی‌‌‌ها با وجود رشد نرخ دلار، به لحاظ ریالی به سقف بهار ۱۴۰۱ نرسیده است و رقم این شاخص همچنان میان تابستان و بهار سال‌جاری است. با این حال، به دلیل رشد نرخ دلار و انباشت موجودی‌‌‌های ارزان‌قیمت در شرکت‌های پالایشی انتظارات از این صنعت بسیار بالاتر بود. خبرهایی در خصوص نرخ بنزین در کاهش سود این صنعت موثر بوده است، اما سود خالص پاییز نسبت به تابستان افت شدیدی را تجربه کرد و گزارش‌‌‌های صنعت ضعیف‌‌‌تر از انتظارات بود. نماد «شبندر» صرفا موفق شده است با رشد ۴۹درصدی سود پاییز نسبت به تابستان مواجه شود.
عمده صنایع بزرگ بازار مانند پتروشیمی‌‌‌ها به دلیل رشد نرخ دلار نسبت به سال گذشته بهبود یافته‌اند، اما عملکرد سال‌جاری آنها چندان جذاب نیست، به طوری که عمده شرکت‌های پتروشیمی نسبت به تابستان عملکرد ضعیفی داشتند. سود دلاری «شفارس»، «شلعاب» و «شتوکا» بیشترین رشد را تجربه کرده است. همچنین حاشیه سود کل صنعت پتروشیمی در محدوده ۱۹درصد مانند ۹ماهه سال قبل باقی مانده است. در میان دوده‌‌‌ای‌‌‌ها «شدوص» همچنان عملکرد بهتری دارد. همچنین در میان متانول‌‌‌سازان، «شخارک»، سود خالص خود را نسبت به تابستان، ۱۸۲درصد افزایش داده که نسبت به زاگرس و فن‌آوران بهتر بوده است.
سبقت تایرسازان در سودآوری
شرکت‌های «خودروساز» بازار سرمایه در سال‌جاری عملکرد بسیار ضعیفی از خود به ثبت رساندند. مجموع زیان خالص این صنعت طی ۹ماه امسال ۳۰هزار و ۹۹۱میلیارد تومان به ثبت رسیده و با این میزان حاشیه زیان ۱۱درصدی داشته است. این در حالی است که در ۹ماه آغازین سال گذشته حاشیه سود خالص این صنعت یک‌درصد به ثبت رسید که به معنای افت ۱۲درصدی است. در ۹ماهه امسال میزان زیان دلاری این صنعت بیش از ۸۲۱میلیون دلار به ثبت رسیده است. در میان شش‌نماد خودروساز بورسی، ایران‌خودرو با ثبت زیان ۳۰هزار میلیارد تومانی طی سال‌جاری بیشترین میزان زیان را در بین خودرویی‌‌‌ها داشته است.
عملکرد ضعیف دو خودروساز ایران یعنی سایپا و ایران‌خودرو موجب شده است تا وضعیت خوب دیگر خودروسازان نیز مشهود نباشد. «خدیزل» طی سال‌جاری با ثبت سود خالص یک‌هزار و ۹۸۸میلیارد تومان و رشد ۱۲۶درصدی سود خالص خود نسبت به ۹ماه سال گذشته بیشترین میزان رشد سودآوری را در میان خودروسازان به ثبت رسانده است. سود دلاری این شرکت طی امسال ۵۲میلیون و ۵۶۵هزار دلار به ثبت رسیده که در قیاس با مدت مشابه سال قبل ۵۹درصد افزایش را تجربه کرده است. یکی از صنایعی که در حال حاضر وضعیت خوبی ندارد «صنعت ارتباطات» با لیدری «اخابر» است. صنایع تکنولوژی‌محوری همچون مخابرات، همیشه نیازمند هزینه بالا برای بهبود زیرساخت خود هستند (استهلاک بالا) و این موجب می‌شود در صورت شناسایی سود، آن را خرج زیرساخت خود کنند تا بتوانند خدمات خود را همچون گذشته ارائه دهند.
از این‌رو با توجه به قیمت دستوری و اشباع سیم‌‌‌کارت بزرگ‌ترین زیرمجموعه «اخابر» یعنی همراه اول نمی‌‌‌توان چشم‌‌‌انداز مثبتی برای این صنعت متصور بود. «صنعت مخابرات» طی سال‌جاری ۳هزار و ۱۹۵میلیارد تومان سود خالص به ثبت رسانده که به معنای رشد ۱۱درصدی سود خالص ریالی این صنعت نسبت به ۹ماهه سال گذشته است. با این حال بررسی سودآوری دلاری مخابرات زمین بازی را عوض می‌کند. بر این اساس مجموع سود خالص دلاری این صنعت ۸۴میلیون و ۵۳۴هزار دلار به ثبت رسیده که در قیاس با ۹ماهه سال گذشته افت ۲۳درصدی را تجربه کرده است. در بین ۵شرکت فعال این صنعت «آسیاتک» با ثبت سود خالص ۳۳۰میلیارد تومانی، سود خالص خود را ۱۶۰درصد نسبت به ۹ماهه سال قبل افزایش داده است. وضعیت دلاری این شرکت نیز با بهبود همراه بوده و درمجموع رشد ۸۱درصدی سود خالص طی سال‌جاری را تجربه کرده است.
«صنعت لاستیک‌‌‌وپلاستیک» در سال‌جاری عملکرد بسیار خوبی از خود به نمایش گذاشته و یکی از صنایع برتر سال‌جاری بوده است. مجموع سود خالص این صنعت طی ۹ماهه امسال ۲هزار و ۸۴۱میلیارد تومان به ثبت رسیده که در قیاس با مدت مشابه سال قبل رشد ۴۵۵درصدی را تجربه کرده است. متوسط حاشیه سود خالص این صنعت ۱۵درصد به ثبت رسیده که در قیاس با حاشیه سود ۳درصدی ۹ماهه سال گذشته ۱۲واحد درصد رشد حاشیه سود را تجربه کرده است.
سودآوری دلاری این صنعت نیز همچون سود ریالی بهبود چشمگیری را تجربه کرده است. مجموع سود خالص دلاری تایرسازان طی سال‌جاری ۷۵میلیون و ۲۲۶هزار دلار به ثبت رسیده که در قیاس با ۹ماهه سال گذشته رشد ۳۰۷درصدی را تجربه کرده است. عامل اصلی افزایش چشمگیر سود دلاری این صنعت به رشد بالای نرخ فروش آن بازمی‌گردد. در میان نمادهای تایرساز بورسی، «پیزد» سود خالص ۳۷۸میلیارد تومانی را به ثبت رسانده که در قیاس با ۹ماهه سال گذشته بیش از ۲هزار و ۱۸۰درصد رشد داشته است. این شرکت از لحاظ دلاری نیز وضعیت بسیار خوبی را طی سال‌جاری تجربه کرده و مجموع سود دلاری خالص آن یک‌هزار و ۸۵۰درصد افزایش یافته است. شرکت‌های «شوینده» بازار سهام طی ۹ماهه سال‌جاری موفق به ثبت سود خالص ۲هزار و ۵۸۰میلیارد تومانی شده و افزایش ۱۰۷درصدی را نسبت به ۹ماهه سال قبل تجربه کردهاند. حاشیه سود خالص شوینده‌‌‌ها در سال‌جاری به ۱۴درصد افزایش یافته که با این حساب نسبت به سال قبل جهش ۵درصدی را تجربه کرده است.
وضعیت دلاری شوینده‌‌‌ها بهبود یافته و طی امسال ۶۸میلیون و ۳۲۳هزار دلار به ثبت رسیده که در قیاس با ۹ماه آغازین سال گذشته ۴۷درصد جهش داشته است. بهترین عملکرد در میان شرکت‌های شوینده بازار سهام به «پاکشو» تعلق دارد که با ثبت سود خالص یک‌هزار و ۹۷میلیارد تومانی توانسته است سود خود را ۱۰۷درصد افزایش دهد. حاشیه سود خالص این شرکت ۱۶درصد به ثبت رسیده و سود خالص دلاری آن ۴۷درصد نسبت به ۹ماهه سال قبل جهش یافته است. شرکت‌های «قطعه‌‌‌ساز خودرو» طی سال‌جاری موفق به ثبت سود خالص ۲هزار و ۲۶۵میلیارد تومانی شده‌‌‌اند که در قیاس با ۹ماه آغازین سال گذشته جهش ۳۶درصدی را تجربه کردهاند. حاشیه سود خالص این صنعت تغییر خاصی نکرده و طی سال‌جاری همچون ۹ماهه سال گذشته ۶درصد به ثبت رسیده است. با این حال بررسی سودآوری دلاری قطعه‌‌‌سازان از افت ۵درصدی طی سال‌جاری نسبت به ۹ماهه سال گذشته خبر می‌دهد.
در میان شرکت‌های قطعه‌‌‌ساز بورسی، «خلنت» و «خنصیر» طی ۹ماهه امسال نسبت به سایر هم‌‌‌گروهی‌‌‌های خود عملکرد بسیار خوبی داشته‌اند. بر این اساس مجموع سود خالص ریالی امسال این دو شرکت بهترتیب ۷۹میلیارد و ۹۱میلیارد تومان به ثبت رسیده که در قیاس با ۹ماهه سال گذشته بهترتیب رشد ۲۰۰ و ۲۸۸درصدی به ثبت رسیده است. سود دلاری دو شرکت «خلنت» و «خنصیر» نیز طی امسال بهترتیب رشد ۱۰۸ و ۱۷۷درصدی را به ثبت رسانده است. ارزیابی میزان سود خالص «صنعت کاشی‌‌‌وسرامیک» نشان می‌دهد که در سال‌جاری با ثبت سود خالص ریالی ۹۸۹میلیارد تومان توانسته است جهش ۲۶درصدی را تجربه کند. حاشیه سود خالص این صنعت در سال‌جاری ۲واحد درصد رشد یافته و به ۲۶درصد رسیده است. سود خالص دلاری کاشی‌‌‌سازان با کاهش ۱۲درصدی طی سال‌جاری به ۲۶میلیون و ۱۹۲هزار دلار کاهش یافته است.
بررسی عملکرد شرکت‌های کاشی‌‌‌ساز بورسی نشان می‌دهد که تنها «کسعدی» نسبت به سایر رقبای خود عملکرد بهتری را به ثبت رسانده است. مجموع سود خالص این شرکت طی ۹ماه امسال ۵۸میلیارد تومان به ثبت رسیده که در قیاس با مدت مشابه رشد ۵۲درصدی را تجربه کرده است. وضعیت دلاری سودآوری این کاشی‌‌‌ساز نیز طی سال‌جاری بهبود یافته و با رشد ۷درصدی به یک‌میلیون و ۵۳۸هزار دلار رسیده است. «صنعت سختافزار و تجهیزات» طی ۹ماهه سال‌جاری موفق به ثبت سود خالص ۴۳۳میلیارد تومانی شده که با این حساب سود خالص آنها در قیاس با مدت مشابه سال قبل ۳۰۶درصد افزایش یافته است. حاشیه سود خالص این صنعت طی سال‌جاری ۲۶درصد به ثبت رسیده که در قیاس با سال گذشته به میزان ۱۱واحد درصد رشد یافته است. این صنعت به لحاظ دلاری نیز عملکرد خوبی در سال‌جاری داشته است. سود خالص دلاری این صنعت در سال‌جاری ۱۱میلیون و ۴۸۰هزار دلار به ثبت رسیده که در قیاس با مدت مشابه سال قبل بیش از ۱۹۰درصد جهش یافته است.
بهترین عملکرد در این صنعت به شرکت «نیان» تعلق دارد که با ثبت سود ۳۲۳میلیارد تومانی سال‌جاری خود در حدود یک‌هزار و ۶۸۰درصد جهش سودآوری را تجربه کرده است. سود دلاری این شرکت در ۹ماهه امسال ۸میلیون و ۵۷۱هزار دلار به ثبت رسیده که در مقایسه با سال گذشته یک‌هزار و ۲۳۰درصد رشد داشته است. «شرکت‌های قندوشکری» بازار سرمایه طی سال‌جاری موفق به کسب سود خالص یک‌هزار و ۵۸۱میلیارد تومانی شدند که با این حساب نسبت به سال قبل رشد ۹۵درصدی را به ثبت رساندند. حاشیه سود خالص این صنعت در سال‌جاری ۱۸درصد بوده که در مقایسه با ۹ماهه سال گذشته ۵ واحد درصد بهبود یافته است. سود دلاری این صنعت در سال‌جاری ۴۱میلیون و ۸۶۳هزار دلار بوده که نسبت به ۹ماه آغازین سال قبل نزدیک به ۴۰درصد رشد یافته است. در خلال ۱۲شرکت قندوشکری بازار سرمایه، «قلرست» با ثبت رشد سود خالص ۲۱۵درصدی طی سال‌جاری و جهش ۱۰۹درصدی سود دلاری، بهترین عملکرد را طی ۹ماهه امسال نسبت به سایر قندوشکری‌‌‌ها به ثبت رسانده است.
چهار گروه از «محصولات غذایی» که شامل «نوشیدنی»، «شیرینی‌‌‌جات»، «لبنیات» و «سایر محصولات غذایی» است در سال‌جاری عملکرد بسیار ضعیفی از خود نشان داده‌اند. سود خالص این چهار گروه از محصولات غذایی متوسط ۱۱درصد کاهش را تجربه کرده و میانگین حاشیه سود خالص آنها ۱۳درصد به ثبت رسیده که در مقایسه با ۹ماه آغازین سال گذشته یک واحد درصد کاهش یافته است. مجموع سود خالص دلاری این صنعت در سال‌جاری با متوسط افت ۹درصدی همراه بوده است. در میان ۲۸شرکت فعال این صنعت، «غگرجی» که زیرمجموعه‌‌‌ای از گروه شیرینی‌‌‌جات محسوب می‌شود، طی سال‌جاری با رشد سود خالص ریالی ۶۸۵درصد و سود دلاری ۳۰۵درصدی بهترین عملکرد را از لحاظ سودآوری نسبت به دیگر شرکت‌ها به ثبت رسانده است.
«شرکت‌های دارویی» در سال‌جاری برخلاف انتظارات عملکرد چندان جالبی نداشتند. مجموع سود خالص ریالی این صنعت طی ۹ماه ۸هزار و ۴۹۰میلیارد تومان به ثبت رسیده که در مقایسه با مدت مشابه افت ۱۱درصدی تجربه کرده است. متوسط حاشیه سود خالص این صنعت ۱۵درصد به ثبت رسیده که در مقایسه با ۹ماه ابتدایی سال گذشته ۳واحد درصد کاهش یافته است. سود دلاری این صنعت ۲۲۴میلیون و ۹۱۴هزار دلار در سال‌جاری به ثبت رسیده که در قیاس با سال گذشته ۳۷درصد تقلیل یافته است. بهترین عملکرد طی امسال به شرکت «دتولید» تعلق دارد که با ثبت سود ۲میلیون و ۷۹هزار دلاری توانسته است سود دلاری خود را ۲۱۱درصد افزایش دهد.
