تغییر مسیر تایرسازان

بررسی صورت‌های مالی این صنعت نشان می‌دهد که طی سال‌جاری مجموع مقدار تولید و فروش به‌‌‌ترتیب با ۲۰ و ۱۸درصد افزایش نسبت به هفت‌ماه سال گذشته همراه بوده است. علت این امر به رفع موانع ارزی بازمی‌گردد که موجب شده است شرکت‌ها بتوانند ماده‌‌‌اولیه موردنیاز خود را تامین کنند و تولیدشان را افزایش دهند. آخرین مجوز افزایش نرخ این صنعت به ۲۲مهر امسال بازمی‌گردد که تایرهای رادیال مجوز افزایش نرخ ۲۰درصدی را دریافت کردند. در مقیاس نقطه به نقطه مجموع درآمد فروش تایرسازان طی سال‌جاری و مهرماه به‌‌‌ترتیب رشد ۴۱ و ۵۵درصدی را نسبت به مدت مشابه تجربه کرده است. ارزیابی حاشیه سود فصلی این صنعت نشان می‌دهد که در زمستان ۱۴۰۱ برخلاف دوره‌‌‌های گذشته وضعیت مطلوبی را تجربه کردند. متوسط سه‌حاشیه سود تایرسازان در تابستان امسال ۲۰درصد به ثبت رسیده که در قیاس با میانگین ۱۲ساله رشد ۵درصدی را تجربه کرده است.

 اقبال به تایرهای رادیال

با توجه به تولید انبوه تایر، به‌‌‌عنوان یکی از قطعات ضروری در وسایل نقلیه، در سطح جهان و نقش مهمی که در زندگی روزمره مردم ایفا می‌کند، جایگاه مهمی در اقتصاد جهانی دارد و جزو صنایع پایین‌دستی پتروشیمی نیز به حساب می‌‌‌آید. بیشتر تایرها با هوا پر می‌‌‌شوند و از لاستیک یا پلاستیک‌های مصنوعی که عملکردی مشابه لاستیک‌های عمومی دارند ساخته می‌‌‌شوند که آنها را با سیم یا نخ تقویت می‌کنند. به‌‌‌طور کلی تایرها از نظر روش تولید لاستیک‌ها به دو گروه «رادیال» و «بایاس» تقسیم می‌‌‌شوند. از آنجا که تایرهای رادیال از ویژگی‌‌‌هایی همچون مصرف سوخت کم، پایداری حرکتی و دوام و شتاب بالایی برخوردارند، طی سال‌های اخیر جایگزین تایرهای بایاس شده‌‌‌اند. تایرهای بایاس عمدتا در خودروهای سنگین‌‌‌تر همچون تراکتور که سرعت بالایی ندارند و از روی سطوح ناهموار عبور می‌کنند مورد استفاده قرار می‌گیرند.

 صنعت ۳۱ هزار میلیاردی بازار سهام

شرکت‌های بورسی صنعت لاستیک و پلاستیک شامل ۱۲شرکت با ارزش بازار بیش از ۳۱هزار و ۵۰۰میلیارد تومان هستند. بااهمیت‌‌‌ترین و بزرگ‌ترین شرکت این صنعت «پکرمان» است که در حال حاضر با ارزش بازار ۷هزار و ۸۵۰میلیارد تومان در بازار معامله می‌شود. نسبت قیمت به سود هر سهم صنعت لاستیک و پلاستیک در محدوده ۹.۱واحد قرار دارد که با توجه به متوسط این نسبت در کلیت بازار سهام می‌‌‌توان گفت بخشی از شرکت‌های زیرمجموعه این صنعت از دسته شرکت‌های ارزشی و بخشی نیز جزو شرکت‌های رشدی محسوب می‌‌‌شوند. کمترین میزان نسبت قیمت به سود در لحظه نگارش این گزارش، به شرکت «پلاست» با ۵.۲واحد تعلق دارد. این امر به آن معناست که در صورت ورود پول به این صنعت می‌‌‌توان انتظار داشت سرمایه‌گذاران از شرکت‌هایی همچون «پلاست» که نسبت قیمت به سود کمتری دارند استقبال بیشتری کنند.

 عدم‌پوشش نیاز داخلی تایر

بررسی میزان تولید تایر و لاستیک کشور نشان می‌دهد که در این صنعت همواره مازاد تقاضا وجود دارد. بر این اساس مجموع تولید واقعی کشور حدود ۳۰۰هزار تن و میران نیاز داخلی ۴۰۰هزار تن است. چشم‌انداز تدوین‌شده برای سال ۱۴۰۴ رسیدن به ظرفیت ۷۰۰هزار تنی است. در حال حاضر مازاد تقاضای داخل از طریق واردات تامین می‌شود که البته عمده واردات برای خودروهای سنگین است. با توجه به وجود مازاد تقاضا در داخل، دپوپذیری تایرسازان بسیار پایین است و به همین خاطر ارزیابی تولیدات این صنعت به‌تنهایی می‌‌‌تواند گویای ارزیابی مقدار تولید و فروش آنها باشد. بررسی تولیدات شرکت‌های تایرساز بورسی نشان می‌دهد که در بازه سالانه به‌طور متوسط ۷۷۹هزار تن و رشد ۷درصدی در مجموع تولیدات تایرسازان از سال ۹۰ به وقوع پیوسته است. با توجه به اینکه حدود ۶۰درصد از مواداولیه تایرسازان از طریق واردات تامین می‌شود، شرکت‌های تایرساز در بحران‌های ارزی با هزینه گزاف همراه می‌‌‌شوند. با توجه به وجود سایه قیمت‌گذاری دستوری در تایرسازان، افزایش هزینه ارزی تامین ماده‌‌‌اولیه این صنعت با رشد نرخ فروش آنها همراه نمی‌شود و سبب تحمیل زیان به تایرسازان می‌شود. ارزیابی روند تولیدات سالانه بر این موضوع صحه می‌‌‌گذارد و در سال‌هایی همچون ۹۹ که بحران ارزی رقم خورده، مجموع تولیدات تایرسازان با کاهش ۳درصدی همراه بوده است. با این حال، روند تولیدات از سال ۱۴۰۰ بهبود نسبی یافته و طی ۱۲ماه اخیر مجموع تولیدات با رشد ۱۱درصدی همراه بوده که نسبت به میانگین ۱۲ساله رشد ۴درصدی را تجربه کرده است. این افزایش طی سال‌جاری نیز ادامه یافته و مجموع تولید تایرسازان ۴۹۷هزار تن به ثبت رسیده که در قیاس با هفت‌ماه سال گذشته افزایش ۲۰درصدی را به ثبت رسانده است. طی هفت‌ماه امسال بیشترین میزان رشد تولید توسط شرکت «پلاسک» به ثبت رسیده و این شرکت با ثبت مجموع تولید ۳۶۸هزار و رشد ۳۱درصدی توانسته نسبت به هم‌‌‌گروهی‌‌‌های خود رشد بیشتری را به ثبت برساند. طی هفتمین ماه امسال روند روبه‌‌‌رشد تولیدات تایرسازان تداوم داشته و در این ماه مجموع تولیدات آنها ۷۴هزار تن بوده است که در مقایسه با مهر سال گذشته افزایش ۱۲درصدی را تجربه کرده‌‌‌اند.

 افزایش نرخ ۲۰درصدی رادیال در مهرماه

قیمت‌گذاری در تایرسازان به‌طور دستوری صورت می‌گیرد و این موضوع همواره جزو معضلات اصلی این صنعت بوده است. این معضل تا جایی ادامه یافت که شرکت‌های تایرساز چندی پیش از عرضه تایر دولتی خودداری کردند و کشمکش فراوانی با دولت داشتند. آخرین افزایش نرخ این صنعت به ۲۲مهرماه امسال بازمی‌گردد که تایرهای رادیال مجوز افزایش ۲۰درصدی نرخ محصول را دریافت کردند. با توجه به وارداتی بودن بخش عمده‌‌‌ای از ماده‌‌‌اولیه تایرسازان، قیمت دستوری می‌‌‌تواند در مواقع چالش‌‌‌های ارزی شرکت‌های تولیدکننده را با مشکل مواجه کند؛ چرا که تایرسازان دیگر نمی‌‌‌توانند همگام با افزایش هزینه تامین ماده‌‌‌اولیه خود نرخ فروش را تعدیل کنند. با توجه به تنوع تولید تایرسازان به تفکیک خودروهای سبک و سنگین، به جهت سنجش میزان رشد نرخ فروش این شرکت‌ها، محصول اصلی آنها که بیشترین سهم از درآمد فروش شرکت را تشکیل داده، در نظر گرفته شده است. بر این اساس طی هفت‌ماه سال‌جاری متوسط افزایش نرخ محصول اصلی تایرسازان در مقایسه با مدت مشابه سال قبل، ۴۴درصد بوده است. در این مقیاس بیشترین میزان رشد نرخ فروش به شرکت «پکویر» تعلق دارد که محصول اصلی خود یعنی تایر را با افزایش نرخ ۷۵درصدی به فروش رساند. در مهرماه امسال شرکت‌های تایرساز نرخ فروش محصول اصلی خود را با متوسط رشد ۴۰درصدی نسبت به میانگین ۱۲ماه ۱۴۰۱ به فروش رساندند. در این ماه بیشترین میزان افزایش نرخ فروش مربوط به شرکت «پلاسک» بوده که توانسته است محصول اصلی خود یعنی مجموعه داشبورد SP۱۰۰ را با ۱۱۱درصد جهش نرخ نسبت به میانگین ۱۴۰۱ به فروش رساند. با توجه به دریافت مجوز افزایش نرخ تایرسازان در مهرماه می‌‌‌توان انتظار داشت در گزارش‌های آبان‌ماه فروش و سودآوری این صنعت بهبود یافته باشد.

 «پلاسک» سردمدار جهش درآمد

روند میزان فروش تایرسازان در ۱۲سال اخیر نشان می‌دهد که در هر سال به‌طور متوسط درآمد فروش این صنعت ۳۴درصد افزایش یافته است. بیشترین جهش درآمد تایرسازان طی سال ۹۹ رقم خورده که مجموع فروش آنها با رشد ۹۳درصدی همراه بوده است. عامل اصلی رشد درآمد این صنعت به جهش ارزی بازمی‌گردد که موجب شد شرکت‌های تایرساز درخواست افزایش نرخ‌های بالاتر را بدهند و به دنبال آن درآمد خوبی را تجربه کردند. طی ۱۲ماه ۱۴۰۱ مجموع فروش تایرسازان رشد ۴۵درصدی و در قیاس با میانگین رشد ۱۲ساله افزایش ۱۱درصدی را تجربه کرده است. رشد درآمد در سال‌جاری ادامه یافت و تایرسازان با ثبت درآمد هفت‌ماهه ۱۵هزار و ۹۳۹میلیارد تومانی موفق به تحقق رشد ۴۱درصدی درآمد خود شدند. در بازه ماهانه طی مهرماه افزایش ۵۵درصدی درآمد فروش به وقوع پیوسته و پیش‌بینی می‌شود در آبان‌ماه با مجوز افزایش نرخی که صادر شده است درآمد فروش آنها افزایش یابد. بیشترین میزان افزایش درآمد فروش در هفت‌ماه نخست امسال به شرکت «پلاسک» تعلق دارد که ظرف این مدت با ثبت فروش ۲هزار و ۳۵میلیارد تومانی موفق به ثبت رشد ۱۰۱درصدی درآمد خود نسبت به مدت مشابه شده است. با توجه به مازاد تقاضای تایر که در داخل کشور برقرار است، شرکت‌های تایرساز عمدتا بخش کمی از محصولات خود را صادر می‌کنند. بر این اساس طی سال‌جاری بیشترین سهم صادرات به شرکت «پدرخش» تعلق دارد که صادرات سهم بیش از ۴۶درصدی در سبد درآمدی این شرکت دارد. پس از آن شرکت «پاسا» با سهم ۱۸درصدی صادرات طی سال‌جاری رتبه دوم را دارد.

 افزایش ۵ درصدی حاشیه سود در تابستان

سودآوری تایرسازان به دنبال سایه قیمت‌گذاری دستوری بر محصولات این صنعت، وضعیت ناخوشایندی را طی دوره‌‌‌های اخیر تجربه کرده است. بر این اساس متوسط سه‌حاشیه سود ناخالص، عملیاتی و خالص این صنعت در ۱۲سال گذشته به‌‌‌ترتیب ۲۰، ۱۵ و ۱۱درصد به ثبت رسیده که همواره روند کاهشی داشته است. بر این اساس طی سال ۱۴۰۱ متوسط سه حاشیه سود تایرسازان ۱۰درصد به ثبت رسیده که در مقایسه با میانگین ۱۲ساله افت ۵درصدی را تجربه کرده است. با این حال از زمستان ۱۴۰۱، روند حاشیه سود این صنعت بهبود یافته و با افزایش همراه شده است. در تابستان امسال متوسط سه حاشیه سود تایرسازان ۲۰درصد ثبت شده که این عدد در مقایسه با میانگین ۱۳دوره اخیر، رشد ۵درصدی را تجربه کرده است. در میان ۱۲شرکت بورسی تایرساز، «پسهند» که تمامی درآمد خود را از محل فروش تسمه نقاله به دست آورده، چه در بازه فصلی و چه در بازه سالانه توانسته است سردمدار بیشترین سودآوری شود. بر این اساس متوسط سه حاشیه سود این شرکت طی سال ۱۴۰۱ و تابستان امسال به‌‌‌ترتیب ۳۹ و ۴۵درصد به ثبت رسیده است.