خوش‌بینی به آینده یک صنعت بورسی
دنیای‌اقتصاد - محمد غفوری : صنعت موادغذایی در بازار سرمایه پنج زیرشاخه مهم دارد. بر این اساس محصولات لبنی، کشاورزی، شیرینیجات، نوشیدنی و سایر محصولات غذایی در بازار سهام به فعالیت می‌پردازند. بخش عمده صنعت غذایی کشور در بورس با محصولات کشاورزی با ارزش بازار ۵۸هزار میلیارد تومانی مرتبط است و پس آن صنعت شیرینیجات با ارزش بازار ۱۸هزار میلیارد تومان و صنعت لبنیات با ارزش بازار ۹هزار میلیارد تومان قرار دارند. سایر محصولات غذایی و نوشیدنی هم در جایگاه‌های بعدی قرار گرفته‌‌‌اند.
در این گزارش به بررسی چالش‌ها و فرصت‌های ۶زیرمجموعه مهم صنعت موادغذایی پرداخته شده است. گزارش حاضر از میان شرکت‌های فعال در این صنایع به بررسی شرکت‌های «غزر»، «غگل»، «غچین»، «غشهداب»، «غدام» و «غمهرا» که از نظر سودآوری عملکرد بهتر و نسبت P/ E قابل قبولی دارند، پرداخته است.
جایگاه صنعت موادغذایی در بازار سرمایه
صنعت موادغذایی بهعنوان صنعتی مهم و متوسط در بازار سرمایه با ارزش بازار حدود ۱۵هزار میلیارد تومان کمتر از یک‌درصد ارزش بازار سرمایه را تشکیل میدهد و ۹شرکت فعال در بازار بورس و فرابورس دارد. نسبت شناوری سهام این صنعت حدود ۲۰درصد، نسبت ارزش بازار به فروش آن حدود ۱۳/ ۲واحد و نسبت قیمت به سود صنعت حدود ۱۱واحد است.
کل درآمد هفت‌شرکت فعال صنعت غذایی در بورس و فرابورس طی ۶ماه سال ۱۴۰۱ حدود ۴هزار و ۱۰۰میلیارد تومان بوده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته، رشد ۵۸درصدی فروش را نشان میدهد. همچنین میانگین حاشیه سود ناخالص، عملیاتی و خالص به‌ترتیب ۲۷درصد، ۱۹درصد و ۱۷درصد بوده است. صنعت موادغذایی، یکی از صنایع قدیمی ایران است که به‌طور عمده توسط بخش خصوصی اداره می‌شود، به همین دلیل نسبت به صنایع دولتی کشور از درجه رقابت‌‌‌پذیری بالاتری برخوردار است. صنایع فعال این حوزه خود را به جدیدترین تکنولوژی‌‌‌های روز دنیا برای رقابت سخت‌‌‌تر با رقبا مجهز کردهاند.
اهمیت صنعت غذا در کشور
صنعت غذا دارای ویژگی‌‌‌های مهمی است. در درجه اول باید به تامین امنیت غذایی کشور خودمان اشاره کرد که از اهمیت زیادی برخوردار است. در درجه دوم کشورهای اطراف هستند که در زمینه تولید محصولات غذایی ضعیفند و ایران می‌‌‌تواند علاوه بر تامین نیاز داخل، در برابر تقاضای خارجی نیز جوابگو باشد. در درجه سوم، مساله ظرفیت‌‌‌های خاص کشورمان و مواداولیه و ارگانیک و طبیعی آن مطرح است. کشور ما در این حوزه دارای مواد اولیه خاص و کمیاب بوده که معمولا در کشورهای توسعه‌‌‌یافته نیز به‌ندرت یافت می‌شود. رویکرد جهانی نیز به سمت مصرف محصولات تغییر‌ژنتیک‌نیافته است که این موضوع نیز فرصتی برای صنعت غذایی کشور است. بنابراین صنعت غذا می‌‌‌تواند یکی از تکیه‌‌‌گاه‌‌‌های توسعه کشور باشد. سطح زندگی مردم هر کشور به توانایی آن کشور در تولید کالا و خدمات بستگی دارد و از آنجا که سهم قابلتوجهی از کالا و خدمات مربوط به صنعت غذایی است، دولت‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها همواره تامین امنیت غذایی جامعه را بهعنوان هدف استراتژیک در نظر می‌‌‌‌‌‌‌‌‌گیرند. از این رو شناخت عوامل موثر بر قیمت موادغذایی از منظر سیاستگذاری‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها حائزاهمیت خواهد بود.
«غگل» : شرکت گلوکوزان (سهامی‌عام)، بهعنوان اولین تولیدکننده محصولات متنوع از ذرت در ایران از سال ۱۳۴۹ در شهر صنعتی البرز قزوین آغاز به کار کرد. در طول این دوران، گلوکوزان همواره یکی از موفق‌‌‌ترین شرکت‌های فعال در این رشته‌فعالیت با سابقه‌‌‌ای درخشان در سازمان بورس اوراق بهادار بوده است. «غگل» از جمله شرکت‌های فعال صنعت غذایی در بازار سرمایه است که نسبت قیمت به سود پایین و در حال حاضر نسبت قیمت به سود حدود ۸واحدی دارد. هدف اصلی این شرکت تولید گلوکز و نشاسته از ذرت است.
پایان سال مالی شرکت گلوکوزان انتهای شهریور است. «غگل» در اطلاعات و صورت‌های مالی ۱۲ماه منتهی به ۳۱/ ۰۶/ ۱۴۰۱موفق به کسب درآمد عملیاتی یک‌هزار و ۲۰۰میلیارد تومانی شده که نسبت به مدت مشابه سال قبل با رشد ۳۵درصدی همراه بوده است.
میانگین نرخ فروش محصولات «غگل»، در هشتماه سال‌جاری حدود ۲۰میلیون تومان به ازای هرتن و حجم فروش آن حدود ۳۸هزار تن بوده است. سه‌محصول استراتژیک گلوکز، نشاسته و فروکتوز نزدیک به ۸۰درصد ارزش فروش این شرکت را تشکیل می‌دهند و نرخ محصولات ذکرشده به افزایش یا کاهش درآمد عملیاتی حساسیت زیادی نشان میدهد. بررسیهای آماری هشتماه سال‌جاری نشان میدهد که نرخ محصولات شرکت روند رشد مطلوبی را طی کردهاند که این مهم در افزایش درآمدهای شرکت تاثیرگذار خواهد بود. همچنین «غگل» براساس گزارش‌‌‌‌‌‌‌‌‌های ماهانه خود روند رو به رشدی را نشان میدهد، به‌‌‌‌‌‌‌‌‌گونه‌‌‌‌‌‌‌‌‌ای که طبق آخرین گزارش‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها این شرکت از ابتدای سال مالی تا آخرین گزارش ارائه‌‌‌شده ۲۳۳میلیارد تومان درآمد داشته است. درآمد حدود ۲۳۳میلیارد تومانی درحالی به‌‌‌‌‌‌‌‌‌دست آمده است که این شرکت در مدت مشابه سال گذشته ۱۸۹میلیارد تومان درآمد کسب کرده بود که نسبت به مدت مشابه سال گذشته رشد ۲۳درصدی درآمد را نشان میدهد. با ادامه روند فعلی میتوان فروش حدود ۶۰۰میلیارد تومانی محصولات را برای گزارش ۶ماه آتی شرکت پیش‌بینی کرد که از تداوم وضعیت مطلوب تا پایان سال مالی شرکت حکایت دارد.
«غشهداب»: کشت و صنعت شهداب ناب خراسان در سال ۱۳۶۹ به‌صورت سهامی خاص تاسیس شد. این شرکت در سال ۱۳۹۲ به سهامی عام تبدیل و در سال ۱۳۹۵در بورس اوراق بهادار عرضه شد. «غشهداب» با ارزش بازار حدود هزار و ۱۰۰میلیارد تومان در حال حاضر در بازار اول فرابورس مورد دادوستد معامله‌گران قرار می‌گیرد.
محصولات این شرکت به چهار گروه اصلی رب، سس، سرکه و محصولات بازرگانی تقسیم می‌شود که عمده آن را گروه سس تشکیل میدهد. «غشهداب» در سال گذشته موفق به کسب درآمد عملیاتی ۵۹۹میلیارد تومانی شده که نسبت به مدت مشابه سال قبل با رشد ۱۳۶درصدی همراه بوده است.
میانگین نرخ فروش محصولات «غشهداب»، در هشتماه سال‌جاری حدود ۳۴میلیون تومان به‌ازای هرتن و حجم فروش آن حدود ۱۶هزار تن بوده است. سه‌محصول استراتژیک رب‌فله، سس بستهبندی، رب بستهبندی، نزدیک به ۹۶درصد ارزش فروش شرکت را تشکیل میدهد و نرخ محصولات ذکرشده به افزایش یا کاهش درآمد عملیاتی حساسیت زیادی دارد.
بررسیهای آماری هشتماه سال‌جاری نشان میدهد، نرخ محصولات شرکت روند رشد مطلوبی را طی کرده است که این مهم بر افزایش درآمدهای شرکت تاثیرگذار خواهد بود. با ادامه روند فعلی میتوان فروش حدود ۸۵۰میلیارد تومانی محصولات تا انتهای سال مالی ۱۴۰۱ را پیش‌بینی کرد؛ این در حالی است که شرکت با فروش ۵۵۰میلیارد تومانی حدود ۶۵درصد از پیش‌بینی فروش را محقق کرده است که از تداوم وضعیت مطلوب تا پایان سال مالی شرکت حکایت دارد.
«غچین»: مجتمع کشت و صنعت چین‌چین در سال ۱۳۵۳ به صورت شرکت سهامی‌خاص در مشهد تاسیس شد و در سال ۱۳۵۶ کار خود را با تولید رب‌گوجه‌فرنگی، انواع کمپوت و آب گوجه‌فرنگی، آبمیوه و سس کچاپ آغاز کرد. این شرکت در سال ۱۳۸۰در بورس اوراق بهادار عرضه شد. «غچین» با ارزش بازار حدود ۹۰۰میلیارد تومان در حال حاضر در بازار دوم بورس مورد دادوستد معامله‌گران قرار می‌گیرد. پایان سال مالی این شرکت انتهای شهریور است. «غچین» در سال گذشته موفق به کسب درآمد عملیاتی ۳۴۳میلیارد تومانی شده که نسبت به مدت مشابه سال قبل با رشد ۲۳درصدی همراه بوده است.
میانگین نرخ فروش محصولات «غچین» در پنج‌ماه ابتدایی سال مالی حدود ۴۲میلیون تومان به ازای هرتن و حجم فروش آن حدود ۶هزار تن بوده است. سه‌محصول استراتژیک این شرکت انواع رب بستهبندی، آبلیمو و انواع کنسرو بسته‌بندی‌شده است که نزدیک به ۹۳درصد ارزش فروش شرکت را تشکیل می‌دهند. نرخ محصولات ذکرشده به افزایش یا کاهش درآمد عملیاتی حساسیت زیادی دارد. بررسیهای آماری پنج‌ماه سال مالی نشان میدهد، نرخ محصولات شرکت روند رشد مطلوبی را طی کرده است که این مهم بر افزایش درآمدهای شرکت تاثیرگذار خواهد بود.
با ادامه روند فعلی میتوان فروش حدود ۶۷۰میلیارد تومانی محصولات را تا انتهای سال مالی ۳۱/ ۰۳/ ۱۴۰۲ پیش‌بینی کرد؛ این در حالی است که شرکت با فروش ۲۵۵میلیارد تومانی حدود ۳۸درصد از پیش‌بینی فروش را محقق کرده که نشان‌‌‌دهنده تداوم وضعیت مطلوب تا پایان سال مالی شرکت است.
«غزر»: شرکت گروه صنعتی زرماکارون در سال ۱۳۸۰ در اداره ثبت شرکت‌ها به ثبت رسید و در سال ۱۳۹۹ در بازار بورس اوراق بهادار تهران پذیرفته شد. فعالیت شرکت تهیه و تولید، بستهبندی و خرید و فروش انواع ماکارونی‌های مختلف، اعم از ساده و فانتزی و محصولاتی از قبیل انواع رشته و لازانیا و... و اشتغال به امور بازرگانی اعم از بخش واردات و صادرات است. «غزر» با ارزش بازار حدود ۶هزار و ۵۰۰میلیارد تومان در حال حاضر در بازار دوم بورس مورد دادوستد معامله‌گران قرار می‌گیرد.
«غزر» در سال گذشته موفق به کسب درآمد عملیاتی ۲هزار و ۲۹۷میلیارد تومانی شد که نسبت به مدت مشابه سال قبل با رشد ۲۷درصدی همراه بوده است. از میزان کل فروش‌ها شرکت در سال گذشته حدود ۸۵درصد داخلی بوده و ۱۵درصد نیز به خارج از کشور صادر شده است.
میانگین نرخ فروش محصولات «غزر» در هشتماه سال مالی حدود ۲۶میلیون تومان به ازای هرتن و حجم فروش آن حدود ۱۰۴هزار تن بوده است. سه‌محصول استراتژیک ماکارونی رشته‌ای، ماکارونی فرمی و محصولات فرعی نزدیک به ۸۷درصد ارزش فروش شرکت را تشکیل می‌دهند و نرخ محصولات ذکرشده حساسیت زیادی نسبت به افزایش یا کاهش درآمد عملیاتی دارد. بررسیهای آماری هشتماه سال مالی نشان میدهد، نرخ محصولات شرکت روند رشد مطلوبی را طی کرده است که این مهم بر افزایش درآمدهای شرکت تاثیرگذار خواهد بود.
با ادامه روند فعلی میتوان فروش حدود ۴هزار میلیارد تومانی محصولات تا انتهای سال مالی را پیش‌بینی کرد؛ این در حالی است طبق آخرین گزارش مالی، شرکت با فروش ۲هزار و ۷۰۰میلیارد تومان حدود ۶۸درصد از پیش‌بینی فروش را محقق کرده است که از ادامه وضعیت مطلوب تا پایان سال مالی شرکت حکایت دارد.
«غمهرا»: گروه تولیدی مهرام در سال ۱۳۴۹ تاسیس شد و به بهره‌‌‌برداری رسید و در سال ۱۳۸۰در بورس اوراق بهادار عرضه شد. «غمهرا» با ارزش بازار حدود هزار و ۱۷۰میلیارد تومان در حال حاضر در بازار دوم بورس مورد دادوستد قرار می‌گیرد. محصولات شرکت به چهار گروه اصلی رب، سس، سرکه و محصولات بازرگانی تقسیم می‌شود که عمده آن را گروه سس تشکیل میدهد.
«غمهرا» در سال گذشته موفق به کسب درآمد عملیاتی هزار و ۱۰۰میلیارد تومانی شده که نسبت به مدت مشابه سال قبل با رشد ۴۵درصدی همراه بوده است. همچنین میزان کل فروش‌های صورت‌گرفته در سال گذشته به طور کامل داخلی بوده و شرکت درآمدی از صادرات نداشته است.
میانگین نرخ فروش محصولات «غمهرا» در هشتماه سال مالی حدود ۵۲میلیون تومان به ازای هرتن ثبت شده است که نسبت به ابتدای سال مالی رشد ۷۰درصدی را نشان میدهد. همچنین حجم فروش در دوره مذکور به حدود ۲۴هزار تن رسیده است. محصول استراتژیک سس و فروش محصولات بازرگانی ۹۷درصد ارزش فروش شرکت را تشکیل میدهد و نرخ محصولات ذکرشده، حساسیت زیادی به افزایش یا کاهش درآمد عملیاتی دارد. بررسیهای آماری هشتماه سال مالی نشان میدهد، نرخ محصولات شرکت روند مطلوبی را طی کرده است که این مهم بر افزایش درآمدهای شرکت تاثیرگذار خواهد بود.
با ادامه روند فعلی میتوان فروش حدود هزار و ۸۵۰میلیارد تومانی محصولات تا انتهای سال مالی را پیش‌بینی کرد. این در حالی است که طبق آخرین گزارش مالی شرکت با فروش هزار و ۲۵۰میلیارد تومانی حدود ۶۷درصد از پیش‌بینی فروش را محقق کرده که نمایانگر تداوم وضعیت مطلوب تا پایان سال مالی شرکت است.
«غدام» : شرکت خوراک‌دام پارس در سال ۱۳۴۵ تاسیس شد و به ثبت رسید و در سال ۱۳۸۰ در بازار بورس اوراق بهادار تهران پذیرفته شد. «غدام» با ارزش بازار حدود ۶۲۰میلیارد تومان در حال حاضر در بازار دوم بورس مورد دادوستد قرار می‌گیرد. موضوع فعالیت این شرکت تاسیس و سرمایه‌گذاری در کارخانه‌های تولیدی به‌منظور تهیه و تولید خوراک، داروی دام، طیور، آبزیان و سایر حیوانات، گوشت، تخم‌مرغ و فروش آن است. محصولات شرکت به سه گروه اصلی خوراک‌دام، دان‌مرغ و خوراک حیوانات آزمایشگاهی تقسیم می‌شود که عمده آن را گروه دان مرغ تشکیل میدهد.
پایان سال مالی شرکت خوراک‌دام پارس انتهای آذر است. «غدام» در سال گذشته موفق به کسب درآمد عملیاتی ۷۰میلیارد تومانی شده که نسبت به مدت مشابه سال پیش از آن با افت ۱۴درصدی همراه بوده است. همچنین کل فروش شرکت در سال گذشته داخلی بوده و شرکت درآمدی از صادرات نداشته است.
میانگین نرخ فروش محصولات «غدام» در فصل آخر سال مالی حدود ۱۵میلیون تومان به ازای هرتن ثبت شده است که نسبت به ابتدای سال‌جاری رشد ۱۸۷درصدی را نشان میدهد. همچنین حجم فروش در دوره مذکور به حدود هزار و ۸۴۶تن رسیده است. دو محصول استراتژیک دان‌مرغ و خوراک‌دام ۹۸درصد ارزش فروش شرکت را تشکیل میدهد و نرخ محصولات ذکرشده حساسیت زیادی به افزایش یا کاهش درآمد عملیاتی دارد. طبق بررسیهای آماری، عملکرد مالی ۱۱ماه سال مالی نشان میدهد، نرخ محصولات شرکت روند رشد مطلوبی را طی کرده است که این مهم بر افزایش درآمدهای شرکت تاثیرگذار خواهد بود.
با ادامه روند فعلی میتوان فروش حدود ۱۳۰میلیارد تومانی محصولات را تا انتهای سال مالی پیش‌بینی کرد؛ این در حالی است طبق آخرین گزارش مالی شرکت با فروش ۱۱۷میلیارد تومانی حدود ۹۰درصد از پیش‌بینی فروش را محقق کرده است که از تداوم وضعیت مطلوب تا پایان سال مالی شرکت حکایت دارد. انتهای سال مالی «غدام» آذرماه است و این شرکت در سال‌جاری نسبت به سال گذشته وضعیت درآمد قابلتوجهی داشته است؛ به طوری که طبق پیش‌بینی وضعیت درآمد شرکت در انتهای سال مالی نسبت به سال گذشته می‌‌‌تواند رشد حدود ۹۰درصدی را تجربه کند.
ارزیابی عملکرد کلی
عملکرد ۶شرکت بررسی‌شده نشان میدهد که این شرکت‌ها در سال‌جاری عملکرد قابلتوجهی را نسبت به مدت مشابه سال گذشته ثبت کردهاند. عمده افزایش درآمد این شرکت‌ها بیشتر مربوط به افزایش نرخ محصولات بوده است. مهم‌ترین دلایل افزایش نرخ محصولات شرکت‌های مورد بررسی را میتوان بحران موادغذایی جهانی، تورم و حذف ارز ترجیحی ارزیابی کرد. مجموع درآمد شرکت‌های بررسی‌شده در سال گذشته حدود ۵هزار و ۵۰۰میلیارد تومان گزارش شده است؛ این در حالی است که مجموع درآمد همین شرکت‌ها در گزارش ۶ماهه ۱۴۰۱ به ۴هزار و ۱۰۰میلیارد تومان رسیده است و رشد درآمد مناسبی را نشان میدهد. همچنین بررسیهای آماری نشان میدهد که این شرکت‌ها از نظر افزایش تولید وضعیت مطلوبی را تجربه کردهاند.
چالش‌‌‌های صنعت: یکی از ضعف‌‌‌های مهم صنعت غذا، مشکلات حمل‌ونقل و هزینه آن است. وجود اختلال در این بخش می‌‌‌تواند در تسریع فرآیند فاسد شدن محصولات غذایی تاثیرگذار باشد. ضعف در بستهبندی و عدم‌‌‌توجه به زیرساخت‌‌‌های تولیدی از دیگر چالش‌‌‌های این صنعت محسوب می‌شود؛ چرا که بخش قابلتوجهی از جذابیت اقلام تولیدشده (در کنار کیفیت مطلوب و قیمت مناسب)، به این اصل وابسته است.همچنین بخش قابلتوجهی از مشکلات این حوزه به تصمیمات و سیاست‌‌‌های دولتی برمی‌‌‌گردد. سیاست‌‌‌های حمایتی و تعرفه‌‌‌های موجود می‌‌‌تواند ارتباط میان صنایع را مختل کرده و صنعت غذایی آنچنان که مورد انتظار است، نتواند با سایر صنایع ارتباط داشته و ارزشافزوده ایجاد کند.
شاید بتوان اولین و مهم‌ترین اثر تورم بر صنعت غذای ایران را کاهش تقاضای محصولات این صنعت در پی افزایش تورم و کاهش قدرت خرید مردم برشمرد که تولیدکنندگان را ناگزیر از کاهش حاشیه سود خود برای حفظ بازارهای داخلی می‌‌‌سازد.
چشم‌انداز: در حالی که بسیاری از صنایع در حال حاضر در رکود نسبی به سر می‌برند، یکی از بخش‌‌‌هایی که امروز می‌‌‌توانیم به آن توجه ویژه داشته باشیم و از آن بیشترین بهره را ببریم، صنایع غذاست؛ صنعتی که سهم بالایی از گردش اقتصادی و تولید ناخالص ملی کشورمان را به خود اختصاص داده است. این صنعت مهم و پیشرو نقش تعیین‌کننده‌ای در توسعه اقتصادی کشور به‌ویژه در شرایط حساس و استراتژیک فعلی ایفا می‌کند؛ به این دلیل که توجه به این بخش از اقتصاد کشور علاوه بر تامین نیازهای داخلی و امنیت غذایی فرصتی برای ارزآوری با صادرات خواهد بود.
طبق برآوردها گردش مالی مواد غذایی در ایران بالغ بر ۱۰۰میلیارد دلار است. صنایع غذایی بالاترین سهم را در ایجاد اشتغال دارند و امکان توسعه اشتغال در اقتصاد را بیش از سایر بخش‌های صنعتی خواهند داشت. طبق آمارها، بیش از ۱۰درصد ارزشافزوده بخش صنعت از تولیدات صنعت غذایی تامین می‌شود.
صنعت غذای ایران با وجود تحریم‌های سال‌های گذشته، تغییرات متغیرهای کلان اقتصادی، تورم بالا و ناتوانی در به‌روز کردن تجهیزات و تامین مواد اولیه نتوانسته است به جایگاه اصلی خود در اقتصاد دست یابد. فرسایشی شدن جنگ میان روسیه و اوکراین می‌‌‌تواند تهدیدی برای این صنعت در زمان حال و آینده محسوب شود؛ چرا که افزایش بی‌رویه نرخ محصولات شرکت‌ها قدرت خرید را کاهش میدهد و موجب افت حاشیه سود شرکت‌های فعال در این صنعت خواهد شد.
