نگاهی به عملکرد «شسپا»

 سهامداران

صندوق بازنشستگی کارکنان صنعت نفت به‌‌‌صورت تلفیقی به‌‌‌همراه زیرمجموعه‌‌‌های خود حدود ۷۰‌درصد از سهام «شسپا» را در اختیار دارد. سهامدار عمده «شسپا» گروه پتروشیمی تابان‌فردا با مالکیت ۶۷‌درصد است. اخیرا شرکت پالایش نفت اصفهان با خرید ۶۷/ ۱۶‌درصد از سهام سهامدار عمده این شرکت، میزان مالکیت خود در «شسپا» را به ۳/ ۱۷‌درصد رسانده است.

 موضوع فعالیت

شرکت نفت سپاهان، بزرگ‌ترین تولیدکننده روغن‌پایه در ایران و منطقه خاورمیانه است که محصولاتی نظیر روغن‌‌‌موتور، اسلاک‌وکس سبک و سنگین، اکسترکت و پارافین را نیز در سبد محصولات خود دارد. ظرفیت شرکت بیش از ۸۰۰هزار تن روانکار و محصولات جانبی است. به دلیل صادرات‌محور بودن و گستردگی طیف محصولات تولیدی، عملکرد شرکت نفت سپاهان تا حدود زیادی تحت‌تاثیر بهای جهانی نفت و فرآورده‌های نفتی است و می‌‌‌توان تاثیر رشد بهای نفت بر وضعیت عملکرد شرکت طی سال‌های گذشته را به‌وضوح مشاهده کرد.

شرکت نفت سپاهان به لحاظ نوع فعالیت جزو روانکارها دسته‌‌‌بندی می‌شود و با توجه به حجم بالای تولید و فروش محصولات روغن‌پایه در بازارهای صادراتی، توان ارزآوری بالا و اجرای پروژه‌‌‌های بزرگ سرمایه‌‌‌ای، بزرگ‌ترین شرکت حوزه روانکار در ایران و یکی از بازیگران اصلی بازارهای صادراتی هدف محسوب می‌شود.

این شرکت به‌‌‌عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده و تامین‌‌‌کننده روغن پایه در خاورمیانه سهم مناسبی از بازارهای صادراتی دارد که با توجه به رشد نرخ ارز، فرصت مناسبی برای کسب سود فراهم می‌‌‌آورد.

 زیرمجموعه

سه شرکت زیرمجموعه نفت سپاهان شامل کیمیا اسپیدی قشم (توزیع روغن‌موتور)، اوجان شیمی تبریز (توزیع و خدمات پرکنی روغن‌موتور) و اینترنشنال سوالر اویل (حمل‌ونقل دریایی روغن‌های صادراتی) هستند. همچنین این شرکت، ۵۹/ ۲‌درصد از سهام پالایش نفت اصفهان (شپنا) به بهای تمام‌شده ۵۴۱میلیارد تومان را در اختیار دارد که ارزش روز سرمایه‌گذاری شرکت به بیش ۵‌هزار میلیارد تومان رسیده است.

 وضعیت صنعت

روانکارها از دو جزء اصلی روغن‌پایه و مواد افزودنی تشکیل می‌‌‌شوند. در بازارهای اول و دوم بورس و فرابورس چهارشرکت نفت سپاهان، نفت تهران، ایرانول و نفت‌پارس در صنعت روانکار حضور دارند. در این خصوص، ارزش بازار شرکت‌های مرتبط با صنعت حدود یک‌‌درصد ارزش بازار سرمایه را تشکیل می‌دهد. همچنین سهام شناور این گروه به‌طور متوسط ۱۸‌درصد است.

طی فرآیندی شرکت‌های تولیدکننده روغن پایه پالایشگاه‌‌‌های روغن ماده اولیه یعنی برش لوب‌کات را از پالایشگاه‌‌‌های نفت دریافت و به روغن‌پایه تبدیل کرده و در مرحله بعد آن را به شکل روغن نهایی برای مصارف مختلف عرضه می‌کنند.

روانکار پس از انرژی، بزرگ‌ترین بازار کشور را دارد و به‌عنوان یکی از صنایع پایین‌دست صنعت پالایش نفت، از قدمتی بالاتر از ۷۰سال در ایران برخوردار است. تردد نزدیک به ۲۰میلیون دستگاه انواع خودروی سبک و سنگین در کشور موجب شده است تا ایران به یکی از بازارهای مصرف بزرگ انواع روغن‌موتور و روغن‌‌‌های صنعتی خودرو در جهان تبدیل شود. چهارشرکت بزرگ روغن‌‌‌سازی که در بازارسرمایه هستند، حدود ۸۵‌درصد نیاز کشور به انواع روغن‌موتور را تامین می‌کنند و مابقی نیاز کشور هم از طریق تولیدات شرکت‌های بلندینگ تصفیه دوم و واردات تامین می‌شود.

در حال حاضر بیش از‌ هزار و ۷۰۰تولیدکننده روانکار در سراسر جهان وجود دارد که حدود‌ هزار و ۵۰۰شرکت به صورت اختصاصی و حدود ۲۰۰شرکت به صورت جانبی و در کنار سایر تولیدات به عرضه روانکار می‌‌‌پردازند. این در حالی است که کمتر از ۲‌درصد تولیدکنندگان، بیش از ۶۰‌درصد روغن‌‌‌های مصرفی سراسر دنیا را تامین می‌کنند. از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان روانکار می‌توان به شرکت‌های اکسون‌موبیل آمریکا، شرکت شل بریتانیا و هلند، شرکت بی‌پی انگلیس و شرکت فوکس آلمان اشاره کرد.

 محصولات

محصولات اصلی شرکت نفت سپاهان به‌ترتیب شامل روغن‌پایه؛ روغن‌موتورهای بنزینی، گازسوز و دیزلی؛ روغن هیدرولیک؛ اسلاک‌وکس؛ اکسترکت؛ پارافین و ضدیخ هستند که در بخش صادرات از طریق بورس‌کالا یا به صورت عرضه مستقیم قراردادی خارج از بورس‌کالا و در بازارهای داخلی از طریق نمایندگی‌های فروش به بازار عرضه می‌شوند.

 نرخ فروش

میانگین نرخ فروش محصولات شرکت نفت سپاهان در هشت‌ماه سال‌جاری ۲۵میلیون تومان به‌ازای هر تن بوده است. بنابراین با چشم‌انداز کاهش نرخ جهانی نفت، بهای تمام‌شده شرکت کاهش پیدا می‌کند. نرخ فروش داخلی محصول روغن نهایی را سازمان حمایت از مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان تعیین می‌کند. همچنین نرخ محصول اصلی شرکت در بازارهای جهانی براساس عرضه و تقاضای کل تعیین می‌شود. درنهایت پیش‌بینی می‌شود که در پنج‌ماه آینده میانگین نرخ فروش محصولات تا حدودی شرایط بهتری نسبت به چندماه اخیر را تجربه کند.

 بهای تمام‌شده

 لوب‌‌‌کات ۸۵درصد از مواد اولیه مصرفی شرکت نفت سپاهان را تشکیل می‌دهد که از پالایش نفت اصفهان تامین می‌شود و ۹درصد از این مواد را آیزیروسایکل و مابقی را مواد بسته‌بندی و افزودنی تشکیل می‌دهد. طی سال‌های گذشته، سهم مواد مستقیم مصرفی بین ۹۰ تا ۹۵درصد بوده که انتظار می‌رود تا پایان سال‌جاری به ۱۳هزار و ۳۰۰میلیارد تومان برسد.

در سال گذشته بهای تمام‌شده محصولات شرکت ۱۰هزار و ۱۰۰میلیارد تومان بوده است. بررسی‌‌‌ها نشان می‌دهد که بهای تمام‌شده «شسپا» در گزارش ۶ماهه سال‌جاری در فصل بهار ۳هزار و ۲۰۰میلیارد تومان و در فصل تابستان ۴‌هزار میلیارد تومان بوده است. در نهایت انتظار می‌رود، تا پایان سال بهای تمام‌شده محصولات شرکت به ۱۳هزار و ۸۰۰میلیارد تومان برسد.

حساسیت بهای تمام‌شده شرکت به‌طور مستقیم با نرخ نفت جهانی در ارتباط است. در چندماه اخیر نرخ لوب‌کات روند افزایشی داشته است؛ اما با توجه با چشم‌انداز شرایط رکودی در اقتصاد جهانی و کاهش رشد اقتصادی چین و آمریکا انتظار کاهش قیمت نفت در چند ماه آینده وجود دارد و این موضوع خبر خوبی برای شرکت است.

یکی از مزیت‌های شرکت نفت سپاهان، نزدیکی به اصلی‌‌‌ترین منبع تامین خوراک خود، یعنی پالایشگاه نفت اصفهان است که روند تامین مواد اولیه شرکت را نسبت به سایر رقبا تسهیل می‌کند. همچنین شرکت بخشی از مواد مصرفی نظیر افزودنی‌‌‌ها را از محل واردات و عمدتا از مبادی امارات و چین تامین می‌کند که واردات سهم کمتر از ۱۰درصدی را در هزینه مواد مستقیم مصرفی به خود اختصاص می‌دهد.

 تولید فروش

از میزان کل فروش‌های سال‌جاری حدود ۴۸‌درصد داخلی بوده و ۵۲درصد به خارج از کشور صادر شده است. درآمد نفت سپاهان در سال گذشته ۸۴درصد افزایش یافته؛ به طوری که از ۷هزار و ۱۰۰میلیارد تومان به ۱۳هزار و ۲۰۰میلیارد تومان در سال ۱۴۰۰رسیده است. «شسپا» در سال گذشته ۳هزار و ۴۰۰میلیارد تومان سود خالص داشته است که نسبت به سال ۱۳۹۹ رشد ۱۰۳درصدی را نشان می‌دهد. همچنین شرکت در سال گذشته ۶۱تومان سود به‌ازای هرسهم خود محقق کرده و این در حالی است که پیش‌بینی سود خالص برای سال ۱۴۰۱ در سطح ۴هزار و  ۲۰۰ تا ۵۰۰میلیارد تومان و تحقق حدود ۷۵ تا ۸۰تومان سود به ازای هر سهم است.

شرکت در ۶ماه نخست امسال ۹هزار و ۵۰۰میلیارد تومان درآمد عملیاتی و هزار و ۹۰۰میلیارد تومان سود خالص و به عبارتی حدود ۳۴تومان به‌ازای هر سهم محقق کرده است. درآمد عملیاتی شرکت در هشت‌ماه نخست سال ۱۴۰۱ به سطح ۱۲‌هزار و ۱۰۰میلیارد تومان رسیده است. درآمدهای عملیاتی شرکت در آبان‌ماه هزار و ۴۰۰میلیارد تومان بوده است که نسبت به میانگین فروش ماهانه افت ۷درصدی را نشان می‌دهد. بنابراین در صورت تداوم روند فعلی سطح درآمدهای شرکت به تفکیک فصل‌‌‌های باقی‌مانده به این شرح خواهد بود: فصل سوم ۴هزار و ۱۰۰میلیارد تومان و فصل چهارم ۴هزار و ۴۰۰میلیارد تومان. بنابراین جمع درآمدهای شرکت با فرض تداوم دلار ۲۷هزار یا ۲۸‌هزار تومانی نیما برای سال‌جاری به ۸هزار و ۵۰۰میلیارد تومان خواهد رسید.

در نهایت این شرکت با گزارش عملکرد هشت‌ماهه‌ای که راهی کدال کرده، با مجموع فروش ۱۲هزار و ۱۰۰میلیارد تومان، تقریبا ۶۷درصد از پیش‌بینی درآمد تحلیلی سال‌جاری را محقق کرده است. نرخ دلار و قیمت جهانی تاثیر زیادی بر سودسازی شرکت دارد. با چشم‌انداز کاهش نرخ جهانی نفت بهای تمام‌شده شرکت کاهش می‌‌‌یابد و موجب سودسازی بیشتر شرکت می‌شود.

 سودسازی

در دوره ۶‌‌‌ماه سال‌جاری به دلیل افزایش قابل‌توجه نرخ خوراک، بهای تولید نسبت به درآمدها رشد بیشتری داشته است؛ اما با فرض تثبیت نفت جهانی در محدوده ۷۰ تا ۸۰دلار، انتظار تعدیل در قیمت لوب‌‌‌کات وجود دارد.

از طرفی، بخش قابل‌توجهی از نرخ فروش محصولات شرکت از طریق افزایش نرخ رشد می‌کند. علاوه بر این، فروش سایر محصولات شرکت از طریق بورس‌کالا یا تحت‌تاثیر نرخ تورم و از طریق شرکت زیرمجموعه خود به نام کیمیا اسپیدی صورت می‌گیرد. بنابراین نرخ فروش محصولات حساسیت کمتری به بهای نفت دارد. بنابراین افت بهای نفت به‌طور مستقیم بر رشد حاشیه سود شرکت اثرگذار خواهد بود.

در نهایت با متوسط نرخ لوب‌کات ۱۵میلیون تومانی برای کل سال ۱۴۰۱ و میانگین وزنی نرخ فروش محصولات ۹۵۰دلاری و دلار ۲۷‌هزار تومانی، نفت سپاهان ۱۸ تا ۲۰‌هزار میلیارد تومان فروش و ۴هزار و ۲۰۰ تا ۷۰۰میلیارد تومان سود خالص خواهد ساخت و در نهایت ۷۰ تا ۷۵تومان سود خالص به ازای هر سهم تا پایان سال ۱۴۰۱ پیش‌بینی می‌شود. نسبت قیمت به سود گذشته‌نگر شرکت در حال حاضر ۷۵/ ۵واحد است که با توجه به اینکه نسبت تحلیلی قیمت به سود آینده‌نگر ۷۲/ ۴واحد است، انتظار تعدیل در نسبت قیمت به سود گذشته‌نگر شرکت وجود دارد.