نگاهی به «وآیند»
دنیای‌اقتصاد - علی قاسمی : فعالیت بانک‌ها از سال‌های گذشته، شامل جمع‌آوری منابع از سوی سپرده‌گذاران و تخصیص درست آنها به کسانی بوده است که برای فعالیت اقتصادی، توسعه کسب‌وکار یا جبران بخشی از نقصان‌های زندگی به پول یا منابع مالی نیاز دارند. در واقع، رسالت بانک در اقتصاد سالم، هدایت منابع به سمت بخش بهینه اقتصادی است. بانک آینده نیز به‌عنوان یکی از بانک‌هایی که در چرخه اقتصادی ایران شروع به فعالیت کرده است، می‌تواند نقش مهمی در این چرخه ایفا کند. اما روند نادرست سیاستگذاری مدیران این بانک، موجب شده است تا منابع جمع‌آوری‌شده چندان هم به سمت بخش کارای اقتصاد، هدایت نشوند و همین امر، سبب به وجود آمدن زیان ۲۷هزار میلیارد تومانی در سال گذشته در این بانک شده است. از طرف دیگر، جذب سپرده‌های بلندمدت و پرداخت سودهای غیر‌واقعی، موجب هدررفت منابع و عدم‌بازدهی مناسب در این بانک شده است.
تعلیق «وآیند»
بانکآینده ۲۹ فروردین سال ۱۳۹۲ با ادغام بانک‌تات، تعاونی اعتباری صالحین‌خراسان و تعاونی توسعه اعتباری آتی به دستور شورای پول و اعتبار تاسیس شد. فعالیت اصلی این بانک به استناد ماده ۳ اساسنامه، انجام کلیه عملیات و خدمات بانکی و دارای ۲۷۵شعبه تا پایان سال ۱۴۰۰ بوده است. بانکآینده دارای سه‌سهامدار ۵درصدی شامل شرکت مدیریت سرمایه ارزش‌آفرین دانا، شرکت مدیریت سرمایه آسای دانا و شرکت توسعه سرمایه پارمیس است. این بانک با نماد «وآیند»، در بازار پایه نارنجی فرابورس مورد معامله قرار می‌گیرد. این نماد از اواخر شهریور امسال تاکنون، به دلیل مشکلات مربوط به شفاف‌سازی صورت‌های مالی و سلب حق رأی سهامداران در مجامع، به حالت تعلیق درآمده است.
نگاهی کلی به عملکرد مالی «وآیند»
مهم‌ترین دارایی بانکآینده، تسهیلات اعطایی و مطالبات از اشخاص غیردولتی به مبلغ ۹۴هزار و ۳۰۰میلیارد تومان بوده و پس از آن سرمایه‌گذاری در سهام به مبلغ ۸۱هزار و ۳۰۰میلیارد تومان مهم‌ترین دارایی‌های این بانک به شمار می‌آید. عمده بدهی‌های این بانک نیز شامل بدهی به بانک‌ها و موسسات اعتباری به مبلغ ۲۴هزار و ۷۰۰میلیارد تومان و سپرده‌های مشتریان به مبلغ ۱۲هزار و ۸۰۰میلیارد تومان است. درآمد حاصل از تسهیلات در سال ۱۴۰۰، مبلغ ۲۳هزار و ۸۰۰میلیارد تومان بوده که نسبت به سال ۹۹ افزایش ۶درصدی داشته است. این در حالی است که هزینه سود سپرده‌ها با افزایش ۳۱درصدی به ۴۷هزار و ۷۰۰میلیارد تومان رسیده است. این امر موجب شده است تا بانکآینده با زیان حاصل از تسهیلات و سپرده‌گذاری مواجه باشد؛ دلیل این موضوع، عدم‌مدیریت ورودی‌های بانک یا همان سپرده‌های بلندمدت اشخاص حقیقی یا حقوقی است.
بررسی صورت جریان نقدی نیز می‌تواند دلیل محکم‌تری برای سوءمدیریت ارائه کند. در صورت جریان نقدی سال ۱۴۰۰، درآمد نقدی حاصل از تسهیلات اعطایی و سپرده‌گذاری اوراق مبلغ ۲هزار و ۳۰۰میلیارد تومان درج شده که نسبت به سال ۹۹ حدود ۵۰درصد کاهش یافته است. همچنین افزایش ۳۱درصدی پرداخت‌های مربوط به سود سپرده‌ها حاکی از آن است که جذب بیشتر سپرده‌ها موجب شده است تا این هزینه آهنگ رشد تندتری نسبت به درآمد تسهیلات داشته باشد که در ادامه توضیحات بیشتری در این خصوص ارائه خواهد شد. درآمد حاصل از کارمزدها در سال ۱۴۰۰، حدود ۴۳۸میلیارد تومان بوده که نسبت به سال قبل از آن، ۶۹درصد افزایش یافته است. از طرف دیگر هزینه کارمزدها با افزایش ۴۵درصدی همراه بوده است. خالص درآمدهای عملیاتی در سال ۱۴۰۰، حدود منفی ۲۳هزار و ۷۰۰میلیارد تومان بوده که نسبت به سال قبل، مبلغ این زیان ۷۱درصد افزایش یافته است. بخشی از دارایی‌های شرکت شامل مطالبات از دولت و مبلغ آن در سال ۱۴۰۰، حدود ۲میلیارد و ۱۰۰میلیون تومان بوده است که در طبقه تسهیلات جاری قرار می‌گیرد و شامل ۵/ ۱درصد ذخیره عمومی است.
تسهیلات اعطایی به بخش غیردولتی؛ مهم‌ترین دارایی «وآیند»
تسهیلات اعطاشده به اشخاص غیردولتی، مهم‌ترین دارایی بانکآینده به حساب می‌آید که عمده این تسهیلات، جاری یا مشکوک‌الوصول هستند. خالص تسهیلات جاری غیردولتی بانک آینده در سال ۱۴۰۰، حدود ۶۳هزار و ۶۰۰میلیارد تومان بوده که ۵/ ۱درصد آن معادل ۹۵۴میلیارد تومان به‌عنوان ذخیره عمومی در نظر گرفته شده است. این موضوع نشان‌دهنده این است که وثایق چندان محکمی در قبال این تسهیلات دریافت نشده است. همچنین به طور خالص، حدود هزار و ۱۹۱میلیارد تومان تسهیلات در طبقه سررسید گذشته قرار گرفته که ۱۰۴میلیارد تومان به‌عنوان ذخیره اختصاصی در نظر گرفته شده است. علاوه بر آن، ۷هزار و ۵۰۰میلیارد تومان نیز به‌عنوان تسهیلات در طبقه معوق قرار داشته و هزار و ۳۰۰میلیارد تومان آن به‌عنوان ذخیره اختصاصی در نظر گرفته شده است.
در کنار این موارد ۴۸هزار و ۱۰۰میلیارد تومان نیز در طبقه مشکوک‌الوصول قرار گرفته که ۲۳هزار و ۸۰۰میلیارد تومان از آن شامل ذخیره اختصاصی است. در این تسهیلات، ۲۶هزار و ۸۰۰میلیارد تومان تسهیلات بیش از ۲۴درصد و ۶۰هزار میلیارد تومان شامل سود ۱۸ تا ۲۱درصد می‌شود. از طرفی سررسید عمده این تسهیلات سال ۱۴۰۳ و پس از آن است و مابقی این تسهیلات، اغلب مربوط به سررسیدهای سال ۱۳۹۹ به قبل است. این امر موجب شده است تا ذخیره اختصاصی این تسهیلات افزایش یابد و سودسازی این بانک را با اختلال همراه کند. از طرفی طبقه‌بندی این تسهیلات به تفکیک وثایق، حاکی از آن است که در سال ۱۴۰۰، عمده وثایق شامل چک و سفته به ارزش ۸۳هزار و ۳۰۰میلیارد تومان بوده که نسبت به سایر وثایق باارزش به حساب می‌آید؛ اما وثیقه زمین و ساختمان به ارزش ۳هزار و ۷۰۰میلیارد تومان بوده که با وجود محکم بودن این وثیقه به میزان کمی دریافت شده است.
سرمایه‌گذاری در سهام؛ مهم‌ترین سرمایه‌گذاری شرکت
عمده سرمایه‌گذاری بانکآینده در سهام، مربوط به خرید شرکت‌های پذیرفته‌شده در فرابورس بوده و بهای تمام‌شده آن ۱۴میلیارد و ۱۰۰میلیون تومان است. عمده سرمایه‌گذاری‌های بانکآینده مربوط به سهام شرکت توسعه بین‌الملل ایران‌مال با بهای تمام‌شده ۳۴هزار میلیارد تومان است. مجموع سرمایه‌گذاری در این سهام و سایر شرکت‌هایی که به طور تملیکی ایجاد شده‌اند، ۸۱هزار میلیارد تومان است.
درآمد تسهیلات اعطایی
عمده درآمد حاصل از تسهیلات اعطایی در سال‌های اخیر مربوط به درآمدهای مشاع بوده و اغلب آنها جزو عقود مشارکت مدنی به حساب می‌آیند. این درآمدها نسبت به سال قبل تغییرات چندانی نداشته‌اند. دلیل این امر نیز همان‌طور که در ابتدای گزارش به آن اشاره شد، سوءمدیریت و عدم‌استفاده صحیح از منابع یا سپرده‌های مشتریان است. اعطای تسهیلات با نرخ‌های پایین، جذب سپرده‌ها با نرخ‌های بالا و پرداخت سودهای غیر‌واقعی موجب شده است تا بانک بزرگی مانند آینده بازدهی لازم را از عملیات بانکی خود کسب نکند.
تفاوت سودهای علی‌الحساب و قطعی؛ دردسری برای بانک آینده
عمده سود علی‌الحساب پرداختی به سپرده‌های سرمایه‌گذاری مربوط به سپرده‌های بلندمدت یکساله بوده و رقم آن معادل ۳۷هزار و ۸۰۰میلیارد تومان است. شاید سود علی‌الحساب شگردی برای جذب سپرده‌ها به حساب آید. موضوع مهم‌تری که از سوی دیگر اهمیت پیدا می‌کند، این است که مجموع سود قطعی پرداختی تنها ۲۰هزار و ۸۰۰میلیارد تومان است؛ این درحالی است که مجموع سود علی‌الحساب پرداختی، رقمی در حدود ۴۷هزار و ۷۰۰میلیارد تومان است. تفاوت ۲۷هزار میلیارد تومانی بین سود علی‌الحساب و قطعی موجب شده است تا هزینه سود سپرده‌گذاری به‌شدت افزایش یابد؛ چرا که در صورتی که سود قطعی از سود علی‌الحساب کمتر باشد، بانک‌ها موظف به پرداخت سود علی‌الحساب و توافق‌شده هستند. شاید برابری رقم زیان انباشته شرکت در سال ۱۴۰۰ و تفاوت سود علی‌الحساب و قطعی کمی عجیب به نظر برسد.
کارمزدها
عمده درآمدهای حاصل از کارمزد مربوط به شبکه شتاب بوده و ۱۴۳میلیارد تومان در سال ۱۴۰۰ از این محل برای بانک، درآمد شناسایی شده که نسبت به سال قبل از آن با ۴۰درصد افزایش همراه بوده است. هزینه کارمزد نیز شامل کارمزد دستگاه‌های پوز بوده و این هزینه ۱۲۴میلیارد تومان از هزینه ۲۱۵میلیارد تومانی را تشکیل می‌دهد. رشد سریع درآمدهای کارمزد نسبت به هزینه‌های آن باعث شده است تا خالص درآمدهای کارمزد مثبت باشد و نسبت به سال‌های قبل از آن روند رو به رشد خوبی را ثبت کند. شاید این موضوع تنها نقطه درخشان در صورت‌های مالی بانک آینده به حساب آید.
