نوسان سودسازی «دلقما»
دنیای‌اقتصاد - امیرعلی جراحی : شرکت دارویی و بهداشتی لقمان در تاریخ ۲۰تیر سال ۱۳۴۷ تاسیس شد. این شرکت با بیش از ۵۰سال سابقه درخشان جزو بزرگ‌ترین تولیدکنندگان انواع داروهای انسانی کشور است. بررسی‌ها نشان می‌دهد که موقعیت صنعت داروسازی در بازار‌های جهانی از سایر صنایع متفاوت بوده و توسعه و پیشرفت صنعت داروسازی بیشتر از سایر صنایع تابع نوآوری و همچنین مقررات دولتی است. شرکت «دلقما» عمده فعالیت خود را به تامین نیاز‌های دارویی داخلی اختصاص داده؛ اما همواره نگاه مثبتی به بازار‌های برون‌مرزی داشته است. در این گزارش به بررسی روند محصولات تولیدی، فروش و سودآوری شرکت پرداخته شده است. در ادامه با در نظر گرفتن متغیر‌های اثر‌گذار بر شرکت، سود سال ۱۴۰۱ شرکت برآورد و در آخر چند مورد از ریسک‌های حاکم بر این شرکت بررسی شده است.
محصولات شرکت
موضوع فعالیت شرکت طبق ماده «۲» اساسنامه عبارت است از ایجاد، تاسیس و بهره‌برداری از کارخانه‌ها و لابراتوار‌هایی به‌منظور تولید، واردات و صادرات مواد اولیه و محصولات دارویی که شرکت به موجب آن درآمدزایی داشته باشد. محصولات اصلی این شرکت عبارتند از انواع قرص، انواع ویال، انواع کپسول و انواع شربت که به ترتیب ۴۲درصد، ۲۲ درصد، ۱۸درصد و ۱۴درصد از تولیدات شرکت را تشکیل می‌دهند.
کمیته قانونی قیمت‌گذاری مستقر در سازمان غذا و دارو قیمت فروش انواع محصولات دارویی شرکت را تصویب می‌کند. مشتریان این شرکت عبارتند از: شرکت پخش سراسری تجهیز گران طب نوین، شرکت بهستان پخش و شرکت دایادارو. در میان مواد اولیه شرکت، حدود ۶۹درصد از تامین‌کنندگان داخلی و ۲۱درصد شرکت‌های خارجی هستند.
با بررسی روند تولید، فروش و سودآوری شرکت می‌توان تحلیل خوبی از آینده آن ارائه داد. آمار تولید شرکت نشان می‌دهد که از سال ۱۳۹۷ تاکنون از رشد مقداری بهره برده؛ اما در سال ۱۴۰۰ با کاهش قابل‌توجهی همراه شده است. روند رشد تولید شرکت در سه‌سال گذشته به ترتیب برابر با ۱۱درصد، ۷درصد و منفی ۱۴درصد بوده است. در این میان، روند درآمد شرکت از فروش کالا پیوسته در حال رشد بوده که دلیل اصلی آن افزایشی بودن روند نرخ محصولات است. در سه‌سال گذشته، درصد رشد فروش شرکت برابر با ۴درصد، ۴۸درصد و ۳۷درصد بوده است.
از دیگر مواردی که در تحلیل وضعیت هر شرکت مورد بررسی قرار می‌گیرد، میزان خالص ورود و خروج محصولات به انبار شرکت است. شرکت‌های مختلف با توجه به سیاست‌ها و برنامه‌هایی که در آینده دارند اقدام به ذخیره، گرفتن موجودی یا فروش از انبار می‌کنند. در شرکت «دلقما» به‌جز در سال ۱۳۹۷، در سال‌های بعد شاهد خالص ورود کالا به انبار بوده‌ایم. این موضوع نشان می‌دهد که سیاست شرکت مبتنی بر فروش کمتر از تولید بوده است که می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد. از آمار‌های مهم برای تحلیلگران می‌توان به بررسی روند سود‌های شرکت اشاره کرد. بررسی‌ها در چهارسال گذشته نشان می‌دهد که روند سودآوری شرکت باثبات نبوده و در برخی سال‌ها نوسان‌های غیر‌طبیعی مشاهده شده است. از این رو می‌توان نتیجه گرفت که سرمایه‌گذاری بلندمدت در این شرکت کمی با ریسک همراه بوده و نمی‌توان به صعودی بودن روند سودآوری شرکت در بلندمدت امیدوار بود. بررسی صورت‌های سود و زیان شرکت نشان می‌دهد که میزان سود خالص از سود عملیاتی به‌طور قابل‌توجهی بیشتر بوده است. دلیل این موضوع درآمد‌های غیر‌عملیاتی شرکت بوده که در قسمت اقلام متفرقه وجود دارد. طبق اطلاعیه‌ای که «دلقما» منتشر کرده، این درآمد از فروش ۲۰درصد از شرکت پخش فردوس که متعلق به شرکت دارویی لقمان بوده، حاصل شده است. سهام این شرکت به موسسه خیریه ۲۲بهمن فروخته شده و موجب رشد سود خالص در سال‌های ۱۳۹۹ و ۱۳۹۸ شد.
نسبت سهامداران شرکت
سهامداران شرکت دارویی لقمان عبارتند از موسسه جامعه‌الامام الصادق (ع)، شرکت طاهرایران (سهامی خاص) و صندوق.س.ا.بازارگردانی سهم آشنایکم که به ترتیب ۷۰درصد، ۱۱درصد و یک‌‌درصد از مالکیت شرکت را برعهده دارند.
تحلیل سود سال آینده
در تحلیل سود سال آینده این شرکت ابتدا باید مفروضات یا متغیر‌هایی را که فروش و به تبع آن سود شرکت را تحت‌تاثیر قرار می‌دهند، مورد بررسی قرار داد. در میان مفروضات شرکت، مهم‌ترین متغیر‌ها نرخ‌های فروش و مواد اولیه شرکت محسوب می‌شود. دلیل این امر ناشی از این بوده که بخش اعظم فروش و بهای تمام‌شده شرکت برگرفته از این اقلام است. در میان نرخ‌های فروش، نرخ انواع قرص، انواع ویال و انواع کپسول از اهمیت بیشتری برخوردار است که به ترتیب ۳۰۰هزار تومان، ۴میلیون و ۹۰۰هزار تومان و ۶۳۵هزار تومان برای هر هزار محصول، برآورد شده است. همچنین برای مواد اولیه شرکت نرخی برابر با ۱۱هزار و ۸۰۰تومان برای هر کیلو در نظر گرفته شده است.
از دیگر نرخ‌های موثر در سود شرکت می‌توان به نرخ افزایش حقوق، نرخ تورم و نرخ رشد حمل‌ونقل اشاره کرد که به‌ترتیب رشدی معادل ۴۰درصد، ۴۰درصد و ۳۵درصد پیش‌بینی شده است. در نهایت، یکی دیگر از نرخ‌های اصلی که باید مورد بررسی قرار داد، میانگین قیمت دلار است. این نرخ اثر‌گذار برای سال ۱۴۰۱، حدود ۲۷هزار تومان در نظر گرفته شده است.
اگر مفروضات شرکت «دلقما» را اینگونه فرض کنیم، برای سال آینده می‌توان مبلغ فروشی برابر با ۴۶۹میلیارد تومان برای شرکت تخمین زد. شرکت مذکور از این میزان فروش حدود ۹۸میلیارد تومان سود ناخالص خواهد ساخت.
اگر سرمایه شرکت، ثابت در نظر گرفته شود، با این سرمایه سود هر سهم شرکت حدود ۲۱۵ریال خواهد شد. با توجه به آخرین قیمت سهام شرکت که ۱۴۴تومان است، می‌توان نسبت P/ E ۷/ ۶واحدی را برای شرکت متصور شد.
مقایسه این نسبت با میانه تاریخچه نشان می‌دهد که در گذشته این نسبت حول عدد ۴/ ۹ در نوسان بوده است. این آمار نشان می‌دهد که فاصله کنونی P/ E سهم با میانه تاریخی برابر با ۴۰درصد است.
به دلیل اینکه در آینده نرخ‌های مهم شرکت قابلیت نوسان دارند، باید جدول تحلیل حساسیتی برای این سهم ترسیم کرد. دو مورد از متغیر‌های مهم شرکت عبارتند از نرخ انواع قرص و نرخ مواد اولیه که در جدول تحلیل حساسیت از آنها استفاده می‌کنیم.
ریسک‌های شرکت
از ریسک‌های اثر‌گذار بر شرکت دارویی لقمان و اکثر صنایع بورسی و فرابورسی، می‌توان به ریسک نرخ ارز اشاره کرد. با توجه به اینکه حدود ۳۰درصد از مواد اولیه مصرفی شرکت از طریق واردات تامین می‌شود، بنابراین نوسانات نرخ دلار می‌تواند بر سودآوری آن موثر باشد. همچنین علاوه نوسانات نرخ ارز، تغییر نرخ بهره نیز می‌تواند گاهی برای شرکت دردسر‌ساز باشد. از این رو ریسک بعدی موثر بر فروش شرکت، نوسان نرخ بهره است. با افزایش این نرخ شرکت‌ها شاهد افزایش هزینه‌های مالی خود خواهند شد. در ادامه شرکت ترغیب می‌شود که اقدام به راه‌اندازی طرح‌های توسعه نکند؛ زیرا هزینه تامین مالی آن افزایش خواهد یافت.
یکی دیگر از ریسک‌های شرکت، کیفیت محصولات است. فقدان تفکر مثبت درباره تولیدات داخلی موجب می‌شود تا پزشکان به تجویز داروهای خارجی تمایل بیشتری نشان دهند. این شرکت برای مقابله با این مشکل اقدام به تولید محصولات باکیفیت و اصلاح GMP واحد‌های تولیدی کرده است.
آخرین ریسک مورد بررسی در این شرکت، ورود رقبای جدید است. بدون شک حضور رقبای جدید در بازار و شرایط رقابتی حاکم بر بازار دارویی کشور بر شرکت‌های تولیدی دارو تاثیر‌گذار خواهد بود. از این رو «دلقما» با داشتن اهداف و برنامه‌های معین سعی در حفظ و بهبود کیفیت محصولات خود دارد و تلاش می‌کند مشتریان خود را حفظ کند.
