زیر و بم فعالیت «حتاید»
دنیای‌اقتصاد - محمد غفوری : شرکت تایدواتر با نماد «حتاید» در گروه حمل‌ونقل، انبارداری و ارتباطات در بورس اوراق بهادار درج شده است. هم‌اکنون شرکت نامبرده در تابلوی اول بازار بورس مورد معامله قرار می‌گیرد. عمدتا «حتاید» با ارائه خدمات بندری (کانتینری و فله) در میان فعالان بازار شناخته می‌شود. شرکت یادشده در حال حاضر حدود ۴۵درصد از سهم صنعت حمل‌ونقل، انبارداری و ارتباطات را به‌تنهایی در اختیار دارد. این نماد ۷میلیارد برگه سهم دارد که آخرین قیمت آن ۴۷۰تومان و ارزش بازاری آن معادل ۳هزار و ۳۰۰میلیارد تومان است. بازدهی این نماد در یک‌ماه، سه‌ماه و یک‌‌‌سال اخیر به‌ترتیب حدود منفی۵، منفی۶ و منفی۱۴درصد بوده است. سهام شناور این نماد در حال حاضر ۳۲درصد است. مدیریت این شرکت با ایجاد تنوع در ارائه خدمات سعی کرده است منابع درآمدی جدیدی را ایجاد کند. شرکت تایدواتر با داشتن زیرمجموعه‌ای متنوع در حال حاضر نسبت به ارائه خدمات دریایی، بندری، لجستیک، سالویج، لایروبی، بنادر خشک، بانکرینگ، ترمینال‌های اختصاصی، خدمات آموزشی و فناوری اطلاعات اقدام کرده است.
سهامداران
شرکت فرازانرژی دنا با ۶۴درصد، شرکت سرمایه‌گذاری افتخارسهام با ۴۶/ ۲درصد و شرکت خدمات دریایی و کشتیرانی خط دریابندر با یک‌‌درصد مالکیت، بزرگ‌ترین سهامداران عمده «حتاید» هستند.
موضوع فعالیت
شرکت تایدواتر خاورمیانه در سال ۱۳۴۷ با نام شرکت داریوش، سرمایه ۱۰میلیون ریالی و با هدف فعالیت در حوزه خدمات دریایی و ساخت اسکله و خدمات وابسته با مشارکت شرکت تایدواتر آمریکا تاسیس و پس از انقلاب اسلامی ایران در خلال سال‌های ۱۳۵۹ تا ۱۳۶۸ به سازمان‌های مختلف دولتی واگذار شد. در سال ۱۳۶۸ با تملک سهام تایدواتر آمریکا توسط دولت جمهوری اسلامی ایران، این شرکت به سازمان بنادر و کشتیرانی واگذار شد. در سال ۱۳۸۷ با شروع موج خصوصی‌سازی شرکت‌های بزرگ دولتی، تایدواتر نیز به شرکت سرمایه‌گذاری مهر اقتصاد واگذار شد. پس از مشکلاتی که به‌واسطه حضور در لیست تحریم‌های ایالات‌متحده و اتحادیه اروپا برای شرکت ایجاد شد، مجموعه مهر اقتصاد تصمیم به فروش تایدواتر و خروج از آن گرفت. در سال ۱۳۹۷ سهام شرکت فراز انرژی دنا، سهامدار عمده تایدواتر، به شرکت سیما مارین بندرعباس واگذار شد تا پس از ۱۰سال شرکت تایدواتر به‌طور واقعی به بخش خصوصی واگذار شود. سیما مارین از جمله شرکت‌های خصوصی فعال و باتجربه در زمینه خدمات بندری و دریایی به حساب می‌آید. پس از این رویداد با استقرار تیم مدیریتی باتجربه و حرفه‌ای در تایدواتر، تجدید ساختار و تنوع‌بخشی به فعالیت‌های مولد و تاکید بر افزایش سودآوری و حفاظت از حقوق سهامداران در دستور کار قرار گرفت.
اهمیت صنعت حمل‌ونقل
دیدگاه اول مبتنی بر این نکته است که این صنعت بسیار سودآور است و همواره هر جامعه با هر ساختاری، به زیرساخت‌های ترابری نیاز دارد. یکی از ویژگی‌های صنعت حمل‌ونقل که آن را از دیگر صنایع متمایز می‌کند، این است که در بدترین شرایط اقتصادی نیز، جامعه به خدمات آن نیاز دارد. این عامل باعث تکرار‌پذیر شدن سود شرکت‌های فعال در آن می‌شود. از طرف دیگر به دلیل کاربرد فراوان حمل‌ونقل، افراد زیادی در آن مشغول به کار می‌شوند و موجب کاهش نرخ بیکاری در کشورها می‌شود. دیدگاه دوم به شکل غیرمستقیم به کاربرد این صنعت می‌پردازد؛ به این معنا که فعالیت و زنده‌ماندن بسیاری از صنایع، به زیرساخت‌های حمل‌ونقل بستگی دارد و ارائه خدمات و محصولات تولیدشده توسط صنایع مختلف، تا حدود زیادی به صنعت حمل‌ونقل وابسته است.
عملیات بندری در ایران
بیش از یک‌سوم عملیات بندری در ایران در بندر شهید رجایی واقع در بندرعباس انجام می‌شود. ۹۰درصد کالاهای کانتینر کشور، ۷۰درصد ترانزیت و ۵۵درصد صادرات و واردات بنادر کشور از این بندر جابه‌جا می‌شود. در حال حاضر مهم‌ترین پایانه‌های این بندر عبارتند از: ترمینال کانتینری شماره یک با هشت‌جرثقیل و ترمینال کانتینری شماره۲ با ۱۲جرثقیل. تایدواتر به دنبال سهم برابر در بهره‌برداری از بندر شهیدرجایی در مقابل سایر رقبا نظیر خدمات بندر سیناست.
درآمد و سود‌سازی
این تحلیل شامل پیش‌بینی سود عملیات شرکت تایدواتر است و سود تلفیقی محاسبه نشده است. با در نظر داشتن اینکه برای پیش‌بینی سود سال‌جاری مفروضات و عوامل تاثیر‌گذار محتاطانه در نظر گرفته شده است، درآمدهای عملیاتی شرکت تایدواتر در سال گذشته، ۸درصد کاهش داشته، به طوری که از ۵۸۵میلیارد تومان به ۵۳۴میلیارد تومان در سال ۱۴۰۰رسیده است. درآمد شرکت در صورت برگشت به شرایط عادی و همزمان با بهبود عملیات تخلیه و بارگیری، پتانسیل افزایش دارد. «حتاید» در سال گذشته ۷۱۲میلیارد تومان سود خالص داشته و ۱۰۱تومان سود به‌ازای هرسهم خود محقق کرده است. این در حالی است پیش‌بینی سود خالص برای سال ۱۴۰۱ در سطح ۶۳۶میلیارد تومان و تحقق حدود ۸۵ تا ۹۰تومان سود به ازای هر سهم است. نکته مهم این است که در سال گذشته حدود ۳۲درصد از سود خالص ۷۱۲میلیارد تومانی شرکت را سود غیر‌عملیاتی تشکیل می‌داد. به دلیل اینکه سود این شرکت قابلیت تکرارشوندگی بالایی ندارد و اصولا قابل پیش‌بینی نیست برای سال‌جاری صفر در نظر گرفته شده و اگر در سال‌جاری درآمدی به صورت غیر‌عملیاتی در صورت‌های مالی شرکت بیاید (نظیر فروش دارایی) و رقم قابل‌توجه‌ای باشد، میتواند پیش‌بینی سود شرکت را دستخوش تغییر کند. تایدواتر خاورمیانه در فصل تابستان توانسته است به‌ازای هر سهم ۱۹تومان محقق کند. سهم در فصل گذشته سود ۲۶تومانی را گزارش کرده بود. سود ۴۵تومانی ۶ماه سال‌جاری نسبت به دوره مشابه سال گذشته رشد ۹درصدی دارد. در کل سال مالی قبل، شرکت سودی برابر ۱۰۱تومان داشته است. این شرکت در ۶ماه سود عملیاتی ۳۷۲میلیارد تومانی را گزارش کرده است. شرکت در ۶ماه اول و دوم سال مالی گذشته به‌ترتیب ۲۴۱میلیارد تومان و ۳۲۳میلیارد تومان سود عملیاتی داشته است.
نکات مهم
نسبت قیمت به سود تاریخی شرکت تایدواتر بعد از سقف ۲۱واحدی که در مردادماه سال ۹۹ داشته، در حال حاضر به ۴۸/ ۴واحد رسیده است. همچنین نسبت P/ E تاریخی «حتاید» از سال ۸۴ حدود ۵/ ۵واحد است. این در حالی است که شرکت در وضعیت فعلی زیر P/ E تاریخی خودش است. P/ E TTM «حتاید» با گزارش ۶ماهه ۱۴۰۱ با ۲درصد افت از ۵۷/ ۴واحد به ۴۸/ ۴واحد رسیده است و انتظار می‌رود در سال‌جاری با افزایش سودآوری و گزارش‌های مطلوب فصل‌های آتی نسبت قیمت به سود «حتاید» تا ۴واحد تعدیل پیدا کند. این در حالی است که نسبت قیمت به سود صنعت حمل‌ونقل حدود ۶واحد است که نشان‌دهنده وضعیت مطلوب «حتاید» نسبت به صنعت خودش است.
بهای تمام‌شده
سیر کاهشی بهای تمام‌شده درآمدهای عملیاتی شرکت تایدواتر خاورمیانه از سال ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۰ به دلیل تصمیمات هیات‌مدیره شرکت اصلی در خصوص اصلاح ساختار مالی از طریق حذف هزینه‌های راهبردی، نگهداری و استهلاک تجهیزات عملیاتی انتقال این دارایی‌ها به شرکت‌های فرعی و در ادامه خرید خدمات از این شرکت‌ها به‌واسطه انعقاد قراردادهای BOT بوده است.
چالش‌ها و ریسک‌ها
گروه حمل‌ونقل در بازار سرمایه به‌عنوان یکی از گروه‌های کوچک این بازار، متشکل از سهام شرکت‌های گوناگون است. این شرکت‌ها همواره به دلیل تحریم‌های اقتصادی در چند سال اخیر آسیب دیده‌اند و سودآوری آنها دچار نوسان شده است. انجام مذاکره و رفع تحریم‌های اقتصادی میتواند این صنعت را متحول کند. در حال حاضر از کل ظرفیت ۲۸۵میلیون تنی بنادر کشور تنها حدود ۶۰درصد مورد بهره‌برداری قرار گرفته است. دلیل این عمر عمدتا شرایط تحریمی و محدودیت‌های بازرگانی خارجی است که رفع تحریم نیز میتواند با کمک به بهره‌برداری از حجم وسیع‌تری ازاین ظرفیت به توسعه عملیات شرکت منجر شود. حجم عملیات اصلی شرکت تایدواتر به شکل مستقیم به حجم فعالیت‌های بازرگانی و بندری کشوری بستگی دارد و این عامل خود به شکل جدی متاثر از کمیت و کیفیت روابط تجاری با سایر کشورها و جامعه بین‌المللی است. پس از این گزاره می‌توان نتیجه گرفت که به نتیجه رسیدن توافق‌هایی ازجنس برجام میتواند از طریق توسعه و بهبود همکاری‌های بین‌المللی، موجب بهبود شرایط «حتاید» شود.
زیرمجموعه‌ها
شرکت تایدواتر دارای ساختار مالی است که بهتر است به صورت تلفیقی مورد بررسی قرار گیرد. همچنین درآمد عمده اکثر شرکت‌های هم‌گروه از محل خدمات بندری حاصل می‌شود. سبد درآمدی شرکت تایدواتر نسبت به رقبا تنوع بیشتری دارد و این نکته مزیت مثبت مجموعه «حتاید» نسبت به رقبای خود است.
شرکت رهیاب رایانه‌گستر
یکی از زیرمجموعه‌های تایدواتر، شرکت رهیاب رایانه‌گستر است که علاوه بر ارائه خدمات نرم‌افزاری در امور بندری، در حوزه ارائه خدمات SMS به سازمان‌ها و موسسات فعال است. این شرکت در سال ۱۴۰۰ حدود ۴۴۳میلیارد تومان درآمد شناسایی کرد که حاشیه سود ۱۴درصدی را نصیب این شرکت کرد. این حوزه با عقد قراردادها با سازمان‌های مختلف توانایی کسب سهم بیشتر از درآمدهای شرکت تایدواتر خاورمیانه را دارد. صد درصد شرکت رهیاب رایانه‌گستر در اختیار تایدواتر خاورمیانه است و در حوزه محصولات نرم‌افزاری و راهکارهای بانکی نیز فعالیت دارد. «حتاید» سهامدار ۱۰۰درصد شرکت رهیاب رایانه‌گستر است که در حوزه خدمات پیامکی فعالیت می‌کند و به عرضه اولیه در بازار سرمایه تمایل دارد. پیش‌بینی ارزش این شرکت توسط کارشناسان حکایت از این امر دارد که شرکت مذکور ۵۰۰ تا ۵۵۰میلیارد تومان ارزش برآوردی دارد.
خلاصه تحلیل
شرکت تایدواتر عمده درآمد خود را از محل فعالیت امور بندری کسب می‌کند که همسو با میزان فعالیت در بندر شهیدرجایی است. درآمد حاصل از این فعالیت ثابت نیست و تغییر می‌کند. شرکت «حتاید» یکی از دو اسکله بندر شهیدرجایی را در اختیار دارد. سهم این شرکت از بندر شهیدرجایی ۴۸درصد است. شرکت یادشده در سال گذشته حدود ۲۳۰ میلیارد تومان سود حاصل از فروش دارایی‌ها شناسایی کرده است (فروش به شرکت تندر ایرانیان). در تحلیل سال‌های ۱۴۰۱، فرض بر عدم‌فروش دارایی ثابت بوده است. زیرمجموعه‌های تایدواتر از جمله افتخارسهام و رهیاب رایانه، در دو سال گذشته عملکرد مناسبی داشته‌اند. «حتاید» با توجه به بازده منفی هفته‌‌‌های اخیر، میتواند سود فعلی خود را به شکل عملیاتی تداوم بخشد. در حال حاضر نسبت قیمت به سود آینده‌نگر (P/ E FORWARD) این شرکت حدود ۵/ ۴واحد است و پیش‌بینی می‌شود بتواند در سال‌جاری ۶۶۰ تا ۶۸۰میلیارد تومان درآمد از محل ارائه خدمات محقق کند. باید توجه کرد که «حتاید» با ارائه گزارش عملکرد ۶ماهه تقریبا ۴۸درصد از این پیش‌بینی را محقق کرده است. در پایان ذکر این نکته ضروری است که با توجه به آسیب‌دیدن شرکت تایدواتر از تحریم‌ها در صورت بروز توافق مجدد هسته‌ای، این شرکت از توافق یادشده منتفع خواهد شد.
