وضعیت عملکرد نیروگاهی با نماد «بگیلان»
دنیای‌اقتصاد - فاطمه حیدری : براساس آخرین گزارش وزارت نیرو، ظرفیت نصب‌شده نیروگاه‌های کشور به رقمی بیش از ۸۵هزار و ۳۱۳مگاوات رسیده است. با افزایش فزاینده وابستگی زندگی مردم به برق، باید چالش‌های این صنعت به‌طور جدی‌تر مورد بررسی قرار گیرد؛ چرا که برق عامل مهم در ایجاد زیرساخت‌‌‌های توسعه صنعتی، اجتماعی، سیاسی و امنیتی در جامعه است.
با وجود روند رشد سریع تقاضا در کشورهای در حال توسعه، فرصت مناسبی برای کشور فراهم است؛ چراکه در شرایط ممتاز جغرافیایی و پهناور بودن ایران به‌منظور تبدیل‌شدن به مرکز مبادلات راهبردی شبکه برق در منطقه و برخورداری از نیروهای متخصص و توانمند، میزان ظرفیت تولید و صادرات کشور افزایش می‌یابد.
در دسترس و ارزان بودن منابع انرژی اولیه برای تولید انرژی الکتریکی، سهولت مصرف و بدون آلاینده‌بودن انرژی برق برای مصرف‌کننده و تولیدکننده، مصارف متنوع و سهولت تبدیل به صورت‌های دیگر انرژی، تنوع منابع تولید انرژی الکتریکی، روشنایی و تامین برق پایدار به دلیل کمبود منابع و قهر سرمایه‌گذاری‌‌‌ها تهدید می‌شود.
غیرواقعی بودن قیمت فروش برق و دستوری بودن مکانیزم‌‌‌های آن، عدم‌پرداخت مطالبات، فشار تحریم‌‌‌ها و عدم‌دسترسی به منابع مالی خارجی، نوسانات نرخ ارز و آسیب‌رسیدن به مفاد قراردادها و شیوع ویروس کرونا، از لحاظ اقتصادی پروژه‌‌‌ها و فعالیت در این صنعت را غیربهینه و زیانده کرده و همین امر به کاهش انگیزه بخش‌‌‌خصوصی برای مشارکت در سرمایه‌گذاری صنعت برق منجر شده است.
تاخیر در تامین و جذب سرمایه موردنیاز برای احداث یا تکمیل طرح‌‌‌ها، خطر خاموشی‌‌‌های گسترده را از سال ۱۴۰۲ تشدید خواهد کرد. حال این پرسش مطرح است که صنعت برق برای اینکه از این مساله بحرانی فاصله بگیرد، باید چه مسیرهایی را طی کند؟
معرفی شرکت
شرکت توسعه مسیر برق گیلان (بگیلان) اواخر سال ۱۳۸۹ در اداره ثبت شرکت‌ها و مالکیت صنعتی تهران به ثبت رسید و در سال ۱۳۹۶ از سهامی‌خاص به سهامی‌عام تبدیل شد. موضوع اصلی فعالیت این شرکت، تولید و فروش برق به اشخاص حقیقی و حقوقی و همین‌طور سرمایه‌گذاری و مشارکت در احداث و خرید نیروگاه است. احداث واحدهای گازی نیروگاه گیلان از سال ۱۳۶۸ آغاز شد و نهایتا در شهریور ۱۳۷۱ به بهره‌برداری رسید.
نیروگاه سیکل ترکیبی گیلان به‌عنوان اولین نیروگاه سیکل ترکیبی ساخته‌شده در کشور، از حیث تجهیزات و قطعات و همچنین فناوری توربین‌های گاز که متعلق به نسل اول توربین‌های گازی زیمنس است، اساسا نیروگاهی دارای قدمت است. در این شرکت در سال‌های اخیر، تلاش بر این بوده است تا با افزایش میزان سرمایه‌گذاری و به‌روزرسانی تجهیزات، عملکرد بهبود یابد. افزایش عمر نیروگاه گیلان و وارد شدن به مرز ۲۰۰هزار ساعت کارکرد، نیاز جدی این نیروگاه به نوسازی برخی از بخش‌ها و بازسازی گسترده بخش‌های دیگری را به دنبال دارد؛ اما تمامی شرکت‌های این صنعت مانعی جدی برای توسعه دارند؛ یعنی کمبود نقدینگی.
ریسک ناشی از کمبود نقدینگی در صنعت برق به مساله‌ای جدی در برابر تجهیز نیروگاه‌های کشور تبدیل شده است.
الزام فروش برق به مشترکان نهایی به قیمت تکلیفی و وجود اختلاف بین قیمت تمام‌شده برق تولیدی و برق فروش رفته، موجب شده است تا صنعت برق دچار مشکل جدی کمبود نقدینگی شود.
تغییرات سالانه فروش و نرخ فروش
میزان ظرفیت اسمی نیروگاه گیلان در سال‌های اخیر بالغ بر ۱۱میلیون و ۴۰۰هزار مگاوات ساعت بوده است. در سال‌های اخیر از این ظرفیت اسمی بین ۶۰ تا ۷۰درصد به تولید منجر شده که میزان تولید در ۶سال مورد بررسی، همواره بیش از ۷میلیون مگاوات ساعت بوده است. از آن جهت که برق، قابل انبارش و نگهداری نیست، هرآنچه تولید شده، منتقل و فروخته شده است. نرخ فروش انرژی در این شرکت با سرعت اندکی افزایش داشته و در سال ۱۳۹۹ از ۵۹هزار و ۹۰۰تومان در هر مگاوات به ۷۴هزار و ۸۰۰تومان در سال ۱۴۰۰ رسیده است. در تاریخ ۱۱/ ۰۳/ ۱۴۰۰ نرخ سقف خرید انرژی در بازار عمده‌فروشی برق ایران از ۶۰تومان به ازای هر مگاوات ساعت به ۶۴هزار تومان افزایش یافته است. همچنین مبلغ فروش این شرکت، در سال‌های ۹۸ و ۹۹ و ۱۴۰۰ به‌ترتیب به میزان ۳۴۹میلیارد تومان، ۴۲۵میلیارد تومان و ۵۷۱میلیارد تومان بوده است. در سال ۱۴۰۱ افزایش نرخ فروش در مبلغ فروش اثر مثبت خواهد داشت و پیش‌بینی می‌شود، با توجه به اعلام شرکت‌های گروه نیروگاهی مبنی بر دریافت مجوز افزایش ۲۵درصدی نرخ فروش (از ۶۴تومان به ۸۰تومان به‌ازای هر کیلووات ساعت)، مبلغ فروش شرکت توسعه برق گیلان در انتهای سال مالی به بیش از ۷۰۰میلیارد تومان در سال برسد.
بررسی روند کمّی سود‌سازی
درآمدهای عملیاتی شرکت توسعه برق گیلان در سال‌های اخیر روند افزایشی داشته و در سال ۹۹ از ۴۲۵میلیارد تومان به ۵۷۱میلیارد تومان در شهریورماه سال گذشته رسیده است که پیش‌بینی می‌شود در سال‌جاری به بیش از ۷۰۰میلیارد تومان صعود کند.
سود ناخالص در سال گذشته ۳۵۲میلیارد تومان بود که ممکن است در سال‌جاری به ۴۹۰میلیارد تومان در پایان شهریور برسد. سود و زیان خالص در سال ۱۳۹۹ مبلغ ۱۹۰میلیارد بوده که طبق بررسی‌های انجام‌شده این مبلغ به ۳۷۰میلیارد تومان بالغ می‌شود. افزایش سود هر سهم در سال گذشته از مبلغ ۶۷۳ریال در سال‌جاری به ۸۷۰ریال محتمل است.
در پی افزایش درآمدهای عملیاتی، سود این شرکت و همین‌طور حاشیه سود رشد داشته است. حاشیه سود ناخالص، حاشیه سود عملیاتی و حاشیه سود خالص در سال گذشته به‌ترتیب ۶۲درصد، ۶۱درصد و ۵۱درصد بوده است که طبق آمار‌های بررسی‌شده، پیش‌بینی می‌شود در سال ۱۴۰۱ به‌ترتیب به ۶۷درصد، ۶۶ و ۵۰درصد افزایش یابد.
تغییرات مهم در ۹ماه سال‌جاری
مهم‌ترین تغییرات در اقلام صورت وضعیت مالی و سود و زیان شرکت طی دوره مالی ۹ماه منتهی به ۳۱/ ۰۳/ ۱۴۰۱ در مقایسه با دوره مالی مشابه سال قبل به شرح ذیل است:
موجودی نقد: افزایش موجودی نقد در این دوره در مقایسه با دوره مشابه سال قبل ناشی از افزایش درآمدهای عملیاتی و وصول مطالبات تجاری بوده است.
سرمایه‌گذاری کوتاه‌مدت: کاهش در این عنوان ناشی از فروش اوراق سرمایه‌گذاری بانکی بوده است.
حساب‌های دریافتنی و پرداختنی: افزایش در حساب‌های دریافتنی ناشی از افزایش فروش شرکت بوده است. همچنین کاهش در میزان پرداختنی‌های شرکت ناشی از تسویه بخش عمده‌ای از بدهی‌های تجاری بوده است.
درآمدهای عملیاتی و بهای تمام‌شده: افزایش ۳۳درصدی درآمدهای عملیاتی در دوره مالی ۹ماه منتهی به ۳۱/ ۰۳/ ۱۴۰۱ در مقایسه با دوره مالی مشابه سال قبل عمدتا ناشی از افزایش نرخ بوده است. افزایش ۲۶درصدی در بهای تمام‌شده این شرکت نیز ناشی از افزایش بهای تولید برق و همچنین افزایش هزینه استهلاک به جهت بالارفتن هزینه تعمیرات اساسی است.
ترکیب بهای تمام‌شده
بهای تمام‌شده شرکت مورد بررسی در سال ۱۳۹۹ به میزان ۱۷۶میلیارد تومان به ثبت رسیده که از این مبلغ عمده هزینه مربوط به استهلاک دارایی است؛ چرا که تجهیزات کاربردی در این صنعت به‌شدت استهلاک‌پذیر و اکثرا قدیمی هستند. با افزایش محدودیت‌های تحریمی، خرید و به‌روزرسانی تجهیزات در این حوزه به‌شدت سخت و پرهزینه شده است. در سال‌جاری به نظر می‌رسد در پی افزایش نرخ ارز، بهای تمام‌شده این شرکت بالغ بر۴۰درصد رشد کند و به حدود ۲۴۰میلیارد تومان برسد.
