اما و اگرهای «خدیزل»

محصولات شرکت

شرکت «خدیزل» پنج‌محصول اصلی برای فروش دارد. از نظر‌ درصد اهمیت محصول به‌ترتیب محصولات کامیونت ۶تنی، مینی‌بوس، کاربری‌ها، کامیون و کامیونت ۸تنی بیشترین بخش درآمد شرکت را شامل می‌شوند. این محصولات همه در داخل به فروش می‌رسند و شرکت فروش صادراتی ندارد.

با توجه به نمودار فروش سال ۱۴۰۰ شرکت، متوجه می‌شویم که بیش از ۴۵‌درصد از فروش شرکت مربوط به کامیونت ۶تنی است. علت تولید اندک سال ۱۳۹۸ اعمال تحریم‌های ظالمانه آمریکا علیه ایران و نا‌توانی شرکت در تولید محصولات ژاپنی خود بوده است. اما از آن به بعد شاهد رشد کم‌نظیری در تولیدات شرکت هستیم، به‌طوری که در سال ۱۳۹۹، ۴۱‌درصد و در سال ۱۴۰۰، ۱۰۷‌درصد رشد در تولیدات شرکت می‌بینیم. رشد فروش و تولیدات شرکت یکی از فاکتور‌های مهم بررسی یک شرکت است. حال به بررسی رشد درآمد آن می‌پردازیم.

در بررسی فروش شرکت، حتی در سال ۱۳۹۸ که تولیدات نزولی بوده، به دلیل رشد نرخ محصولات، شرکت توانسته است درآمد بیشتری نسبت به سال قبل کسب کند. شرکت به‌ترتیب در سه‌سال ۱۳۹۸، ۱۳۹۹ و ۱۴۰۰ رشد ۱۱درصدی، ۷۵درصدی و ۲۰۷درصدی را در فروش خود رقم زده که بخشی به دلیل رشد نرخ و بخش دیگر به دلیل رشد تولید شرکت بوده است.

در نمودار رشد سود‌ها می‌بینیم که «خدیزل» طی چهار سال اخیر توانسته است رشد خوبی را در سود خود رقم بزند؛ پس از نظر رشد، پتانسیل خوبی دارد.

در بررسی مواد مصرفی شرکت پی می‌بریم که ۷۲‌درصد محصولات متشکل از CKD وارداتی است و ۲۸‌درصد دیگر شامل مواد داخلی است. پس در قسمت مواد مصرفی شرکت، نرخ دلار بسیار تاثیر‌گذار است و باید نوسانات این متغیر کلان را در نظر داشته باشیم.

نسبت‌های مالی شرکت

بررسی ترکیب سهامداران شرکت بهمن‌دیزل نشان از این واقعیت دارد که شرکت گروه بهمن با ۸۲درصد، شرکت سرمایه‌گذاری ارزش‌آفرینان با ۸/ ۲‌درصد و شرکت دادوستد آریا با ۹/ ۱‌درصد جزو سهامداران عمده این شرکت هستند.

تحلیل سود ۱۴۰۱

می‌توان گفت مهم‌ترین عامل در تحلیل یا برآورد سود یک شرکت، فرض‌کردن متغیر‌ها به صورت واقع‌بینانه است. اگر بتوانیم پیش‌بینی خوبی از متغیر‌های موثر بر یک شرکت داشته باشیم، حتما تخمین سود نزدیک به واقعیتی را می‌توان انتظار داشت. در تحلیل سود شرکت «خدیزل»، متغیر‌ها این‌گونه فرض شده‌اند که قیمت کامیونت ۶تنی ۸۰۰میلیون تومان، کامیونت ۸تنی ۹۴۱میلیون تومان، مینی‌بوس ۴/ ۱میلیارد تومان، ماشین‌های کاربری حدود ۳۹۲میلیون تومان و کامیون با قیمت ۸/ ۲میلیارد تومان به فروش می‌رسد. اما رشد تولیدات شرکت را ۳۰‌درصد، افزایش حقوق را ۴۰درصد، نرخ تورم را ۴۰‌درصد و رشد حمل‌ونقل را ۳۵‌درصد در نظر می‌گیریم. آخرین متغیر که می‌توان گفت یکی از مهم‌ترین متغیر‌هاست، میانگین نرخ دلار است که برای سال آینده ۲۶‌هزار تومان در نظر گرفته شده است. با در نظر گرفتن این فاکتور‌ها می‌توانیم برای سال آینده فروش ۶/ ۴‌هزار میلیارد تومانی را برآورد کنیم. اگر شرکت این میزان فروش را حاصل کند، می‌توان انتظار داشت که سود خالص ۶/ ۱‌هزار میلیارد تومان را در پایان سال ۱۴۰۱ خلق کند که برای هر سهم عدد سود حدود ۹۴تومان می‌شود. با توجه به قیمت این روز‌های سهم «خدیزل» که حدود ۵۲۰تومان است، نسبت قیمت به سود ۶/ ۵ را برای این سهم به‌دست می‌آوریم. به‌منظور بررسی اینکه آیا این نسبت در موقعیت خوبی قرار دارد یا خیر، به تاریخچه P/ E سهم نگاهی می‌اندازیم. میانه این نسبت در تاریخچه این سهم عدد ۲/ ۷ است که با نسبت به‌دست‌آمده از تحلیل حدود ۳۰‌درصد فاصله دارد. کم‌بودن نسبت قیمت به سود لزوما نشان‌دهنده فرصت خرید نیست؛ زیرا ممکن است قیمت هنوز به کف خود نرسیده باشد.

به‌منظور اینکه تحلیل سود ما با تغییر متغیر‌های اساسی شرکت منعطف باشد، جدول تحلیل حساسیتی را طراحی می‌کنیم تا از این ریسک جلوگیری کنیم. دو متغیر نرخ دلار و تعداد تولید کامیونت ۶تنی برای جدول حساسیت مناسب است؛ زیرا اکثر مواد اولیه به نرخ دلار وابسته هستند و کامیونت ۶تنی حدود ۵۰‌درصد از مبلغ فروش شرکت را تشکیل می‌دهد.

حداقل سود پیش‌بینی‌شده برای شرکت ۷۷تومان و حداکثر سود ۱۱۱تومان است. با توجه به اینکه سود سال گذشته شرکت ۵۹تومان است، براساس این تحلیل، وضعیت شرکت می‌تواند در پایان سال ۱۴۰۱ از سال ۱۴۰۰ خود بهتر باشد.

ریسک‌های شرکت

از ریسک‌های شرکت بهمن‌دیزل که شامل ریسک‌های سیستماتیک و غیر‌سیستماتیک هستند، به مواردی اشاره می‌کنیم. نوسان نرخ بهره، ریسک سیستماتیک است که عمدتا متاثر از سیاست‌های کلی دولت و بانک‌مرکزی است. به دلیل وجود ثبات نسبی نرخ بهره در یک‌سال اخیر، شرکت مشکلی در پرداخت دیون سررسیدشده خود به بانک‌ها نداشته است. اما اگر در سال پیش‌رو شاهد نوساناتی باشیم، این عامل ممکن است برای شرکت مشکل‌ساز شود. ریسک دیگر که غیر‌سیستماتیک بوده، کیفیت محصولات است. مدیریت شرکت همواره باید به کیفیت محصولات توجه کافی داشته باشد؛ زیرا با افت آن شاهد پیشی‌گرفتن رقبا در این زمینه هستیم. به این منظور یک شرکت بیرونی کیفیت محصولات شرکت را کنترل و ارزیابی می‌کند و نتایج را به صورت ماهانه در اختیار این شرکت و سایر سازمان‌ها و نهاد‌های ذی‌ربط قرار می‌دهد. به همین دلیل کیفیت محصولات تولیدی براساس ارزیابی شرکت فوق تحت بررسی و کنترل است. شرکت بهمن‌دیزل توانسته است رتبه اول کیفی کشور را در زمینه تولید خودرو‌های تجاری به‌دست آورد.نوسان نرخ ارز از دیگر ریسک‌های سیستماتیک بوده که می‌توان گفت بر اکثر صنایع کشور اثر می‌گذارد و این نرخ حتی بر صنایعی که خرید یا فروش صادراتی ندارند، در بلندمدت تاثیر می‌گذارد.با توجه به مشکلات سال گذشته و سال‌جاری در زمینه تامین ارز و گشایش اعتبارات و... شرکت ناگزیر به تامین ارز موردنیاز خود برای تامین برخی قطعات از طریق صرافی‌ها با نرخ آزاد شده که این مساله باعث افزایش بهای تمام‌شده و به تبع آن محصول بوده است.