ارزندهترین سهام شیشهساز کدامند؟
حمید غلامی سروش کارشناس بازار سرمایه
شیشه، نوعی ماده جامد غیر‌بلوری یا آمورف است و به‌طور کلی به هر جامدی که ساختار بلوری نداشته باشد و بتواند رفتاری مانند انتقال شیشه در برابر گرما و مذاب‌شدن را داشته باشد، شیشه گفته می‌شود. شیشه‌‌‌ها عمدتا شامل سیلیس، کربنات‌کلسیم (آهک)، کربنات‌سدیم و زغال‌کک (گاه از فلدسپار و دولومیت هم استفاده می‌شود) هستند. همچنین برای تولید شیشه‌‌‌های مرغوب و کریستال از سیلیس خالص (کوارتز) استفاده می‌شود. در شیشه‌‌‌های معمولی نیز حدود ۵/ ۰درصد آلومین و ۰۸/ ۰درصد اکسیدآهن وجود دارد. شیشه‌‌‌ها را می‌‌‌توان از دو منظر جنس و کاربرد تقسیم‌بندی کرد. از لحاظ جنس، شیشه‌‌‌ها به سه دسته کریستال‌‌‌ها، بوروسیلیکات‌‌‌ها و سودالایم‌‌‌ها و از نظر کاربرد در دو دسته کلی شیشه‌‌‌های تخت و ظروف تقسیم‌بندی میشوند.
مصرف شیشه به طور کلی در پنج صنعت شامل صنایع ساختمان‌‌‌سازی، غذایی، لوازم‌خانگی، خودروسازی و داروسازی و آزمایشگاه است. انواع مختلف شیشه وجود دارد که از جمله آنها می‌‌‌توان شیشه جام (تخت)، انواع بطری‌‌‌ها، شیشه‌‌‌های ایمنی بدون طلق، شیشه ضدگلوله، الیاف شیشه‌‌‌ای، شیشه‌‌‌های نشکن نظیر پیرکس و ینا و کیماکس، شیشه‌‌‌های بلور، سرب‌‌‌دار، ضدپرتوها، جاذب نوترون، شفاف در مقابل IR، ضد اسیدفلوئوربدریک و شیشه‌‌‌های رنگی را نام برد.
صنعت شیشه در ایران به‌طور کامل در اختیار بخش خصوصی است و تقریبا ۶۰تولیدکننده شیشه در کشور وجود دارد که این تولیدکنندگان برای تامین مواد اولیه از داخل کشور و همچنین تامین انرژی موردنیاز خود با مشکل خاصی روبه‌رو نیستند. ظرفیت اسمی تولید شیشه در ایران طی سال ۱۴۰۱، ۸۵۰/ ۲ تا ۳میلیون تن انواع محصول است که این عدد در سال ۱۴۰۰ به میزان ۵/ ۲میلیون تن بوده است. در سال ۱۴۰۱ به ظرفیت تولید کشور سه‌واحد تولیدکننده شیشه تخت و دو واحد ظروف اضافه شده است. با توجه به اینکه تولید شیشه جار و بطری به سرمایهگذاری اولیه کمتری نیاز دارد، تعداد شرکت‌های تولیدکننده این دو نوع شیشه بیشتر است. در زمینه تولید شیشه در کشور ۴۰درصد مازاد تقاضا معادل ۲/ ۱میلیون تن وجود دارد که به کشورهای همسایه به‌خصوص عراق صادر می‌شود. ارزش صادرات شیشه کشور سالانه ۳۰۰میلیون دلار است که با توجه به تقاضای موجود در منطقه تا ۵۰۰ میلیون دلار نیز قابل ارتقاست که معادل ۵/ ۱میلیون تن محصول است؛ اما با توجه به تقاضای داخل کشور به صادرات ۳۰۰میلیون دلاری اکتفا می‌شود. از ۳میلیون تن تولید شیشه، ۵/ ۱میلیون تن مربوط به شیشه تخت است که ۸۵درصد آن در صنعت ساختمان و ۱۰درصد معادل ۱۵۰هزار تن در صنعت خودرو استفاده می‌شود و در شرایط غیر‌تحریمی تا ۱۵درصد می‌‌‌تواند افزایش داشته باشد و مابقی در موارد دیگر مصرف می‌شود.
عوامل اصلی تاثیرگذار بر تولید شیشه انرژی، مواد اولیه و تکنولوژی است که کشور ما صرفا به علت هزینه انرژی کمتر در حوزه تولید شیشه مزیت رقابتی دارد. همچنین در زمینه مواد اولیه در گذشته مشکل تامین کربنات‌سدیم وجود داشت؛ اما امروزه کشور به صادر‌کننده این ماده تبدیل شده است و به طور کلی سیلیس و کربنات‌سدیم عمده بهای تمام‌شده را شامل میشوند. در ایران، ناحیه زاگرس مرکزی و البرز از سیلیس بسیار غنی هستند و کارخانه‌‌‌های بزرگ تولیدکننده شیشه در همین مناطق واقع شدهاند. قیمت سیلیس در گذشته در داخل کشور بسیار پایین بود که با اجرای پروژه‌‌‌ها و طرح‌‌‌های مختلف با تقاضا همراه شد و با افزایش قیمتی که به همراه داشت تا حدودی باعث افت حاشیه سود شرکت‌ها شد. البته شرکت‌هایی که خود معدن سیلیس دارند، از این موضوع مستثنی بوده‌‌‌اند.
شرکت‌های تولیدکننده بطری و جار در این سال‌ها، هم افزایش یافته و هم طرح توسعه‌‌‌های متعددی را اجرا کرده‌‌‌اند، به طوری که حدودا ۶۰۰هزار تن طرح توسعه‌‌‌ای در این سال‌ها اجرا کرده‌‌‌اند که عموما هم با اعتبارات ارزی انجام شدهاند. عمده صادرات این شرکت‌ها به مقصد عراق است که مصرف ۲۰۰هزار تنی دارد. در حال حاضر، با توجه به جنگ در کشور اوکراین و افزایش قیمت انرژی در جهان برای صنعت شیشه ما مزیت رقابتی ایجاد شده است؛ اما در بلندمدت با تعدیل قیمت انرژی، این مزیت از بین می‌رود. البته ظرفیت مازاد تولید شیشه در کشور که حدود ۵/ ۱میلیون تن است که قابلیت صادرات دارد و در صورت رفع تحریم‌‌‌ها به‌راحتی قابل فروش بیشتر در بازارهای جهانی خواهد بود.
یکی از ریسک‌‌‌هایی که صنایع مختلف از جمله شیشه را در کشور تهدید می‌کند، این موضوع است که عراق قصد دارد فروش نفت خود را به ۸میلیون بشکه در روز برساند و در این سال‌ها نیز بیش از ما فروش نفت داشته است. این کشور در آینده نزدیک قصد دارد در بسیاری از صنایع سرمایهگذاری کند که این اقدام می‌‌‌تواند به از دست رفتن بازار بسیاری از محصولات ما منجر شود. ما در حوزه تولید شیشه تخت، تقاضای صادراتی بسیار خوبی داریم و کشورهای عربی حوزه خلیج‌فارس با توجه به ساخت‌وسازهای فراوان و تقاضا برای شیشه تخت ایران موجب رشد فروش صادراتی و افزایش سود این شرکت‌ها میشوند. همچنین کیفیت شیشه فلوت ایران بسیار بالا بوده و حتی قابلیت صادرات به بسیاری از کشورها را دارد.
تولیدکنندگان بورسی شیشه
از میان ۶۰شرکت تولیدکننده شیشه در کشور، ۷شرکت بورسی شامل شیشه همدان با نماد «کهمدا»، کارخانه‌ها تولیدی شیشه رازی با نماد «کرازی»، شیشه و گاز با نماد «کگاز»، شیشه قزوین با نماد «کقزوی»، سایپا شیشه با نماد «کساپا»، شیشه‌سازی مینا با نماد «کمینا» و تولیدی و صنعتی آبگینه با نماد «کابگن» در بازار سرمایه پذیرفته شدهاند که نمادهای «کقزوی»، «کمینا» و «کابگن» در بازار پایه فرابورس معامله شدهاند و شرکت «کابگن» عملیات تولیدی ندارد. در جدول گزارش، عملیات تولیدی این شرکت‌ها در سال مالی ۱۴۰۱ مورد بررسی قرار گرفته است و شرکت شیشه قزوین پایین‌‌‌ترین نسبت قیمت به درآمد پیشرو را به خود اختصاص داده است.
