سود روغنیها از تغییرات جدید
دنیای‌اقتصاد : در ایران مصرف سرانه روغن (۱۹کیلوگرم) بالاتر از میزان مصرف استاندارد جهانی (۱۲کیلوگرم) تخمین زده شده، به‌‌‌طوری که با افزایش واردات روغن و دانه‌‌‌های روغنی طی سال‌های اخیر روبه‌‌‌رو بوده است. درحال حاضر بیش از ۸۸درصد مصرف روغن‌نباتی کشور از محل واردات تامین می‌شود. دو کشور آرژانتین و برزیل عمده صادرکنندگان روغن به ایران هستند.
روغنخام موردنیاز کشور به طور میانگین سالانه ۶ / ۱میلیون تن برآورد شده است. با توجه به اینکه بخش عمده‌‌‌ای از نیاز کشور به کنجاله و روغن از طریق واردات تامین می‌شود، صادرات دانه‌‌‌های روغنی و کنجاله به صورت خام ممنوع است. در کشور ۴۶شرکت در حوزه تصفیه، تولید و بستهبندی روغنهای خوراکی فعالیت دارند که از این میان، چهار شرکت در بورس و اوراق بهادار تهران پذیرفته شده‌‌‌‌‌‌اند: «غبشهر» با دو برند تجاری (لادن و بهار)، «غمارگ» (آفتاب)، «غپونه» (تبرک) و «غکورش» (فامیلا و اویلا). سه‌شرکت دارای بیشترین تولید در بازار صنعت غذایی مرتبط با تولید روغن‌نباتی خوراکی به ترتیب شرکت‌های کورش (۱۶درصد)، صنعتی‌بهشهر (۲۶درصد) و طبیعت سبز پارس‌کهن (۹درصد) هستند. در ادامه به بررسی سه‌شرکت بورسی تولیدکننده روغن خوراکی خواهیم پرداخت.
شرکت صنعتی بهشهر (غبشهر): شرکت صنعتی بهشهر بزرگ‌ترین و قدیمی‌‌‌ترین شرکت تولیدکننده روغن گیاهی خوراکی کشور است. تولید روزانه شرکت بیش از هزار تن در روز است و حدود ۱۵درصد از سهم بازار روغن کشور را به خود اختصاص داده است. برند تجاری روغن تولیدی این شرکت (لادن و بهار) است.
طی روزهای گذشته «غبشهر» به همراه دیگر شرکت‌های بورسی تولیدکننده روغن در قالب افشای گروه «الف» از دریافت مجوز افزایش در نرخ مواد اولیه و فروش انواع روغن‌نباتی مایع و جامد خبر دادند. بر این اساس شرکت طی اطلاعیه‌‌‌‌‌‌‌‌‌ای در کدال اعلام کرد که نظر به حذف ارز ترجیحی ۴۲۰۰تومانی برای واردات روغنخام و جایگزینی آن با ارز سامانه نیما، افزایش قیمت‌های جهانی روغنخام در ۶ماه اخیر و افزایش هزینههای سربار و دستمزد و سایر نهاده‌‌‌‌‌‌‌‌‌های تولید، سازمان حمایت از تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان، اقدام به تصویب قیمت‌های جدید روغنخام و روغن ساخته‌شده کرده است. بر این اساس قیمت‌های روغنخام سویا و پالم هر دو از رقم ۷۵۰۰تومان به ۵۲هزار تومان (۶۰۰درصد افزایش) و روغن خام آفتابگردان از ۹هزار تومان به ۵۴هزار و ۶۰۰تومان (۵۰۷درصد افزایش) رسید. به این ترتیب، در حال حاضر قیمت روغنخام به‌عنوان ماده اصلی تولیدی این شرکت‌ها ۵۴هزار تومان شده است.
افزایش قیمت فروش محصولات طبق شفاف‌سازی شرکت هم به طور متوسط ۴۰۰درصد بوده و به این ترتیب نرخ درب کارخانه به طور میانگین ۷۰ تا ۷۲هزار تومان شده است. با توجه به نرخ متوسط روغنخام ۵۴تومانی، سود ناخالص شرکت از هر یک کیلو ۱۶ تا ۱۸هزار تومان خواهد بود.
البته باید توجه کرد که ضریب تبدیل روغنخام به روغنهای خوراکی، یک به یک نیست و درصدی از ماده اولیه به‌عنوان پرتی از بین می‌رود. در این خصوص باید توجه کرد که کیفیت روغنهای خام، لزوما یکسان نیست. بسته به درجه کیفی روغنخام ورودی و همچنین تکنولوژی پالایشی استفاده‌شده در کارخانه‌های مختلف، عمر دستگاه‌‌‌ها و شرایط تصفیه، راندمان روغن خروجی بین شرکت‌ها متفاوت است. لزوما نمی‌توان حتی استفاده از یک تکنولوژی مشابه در دو شرکت را تعمیم داد. از همین رو اکثر تحلیلگران ضریب ۳ تا ۴درصد پرتی در کارخانه‌های جدید و احتمالا ضریب بیش از ۵ تا ۶/ ۵درصد را برای کارخانه‌های کوچک و قدیمی در نظر می‌گیرند. با توجه به این موضوع، روغنخام برای این شرکت ۵۶هزار تومان محاسبه می‌شود. این موضوع به‌استثنای هزینههای بستهبندی و سربار است. با احتساب این موضوع هر کیلو ۱۴هزار تومان برای شرکت سود ناخالص به جای می‌گذارد که نشان‌دهنده حاشیه سودی به میزان ۲۰درصد است.
پیش از این، روغنخام متوسط ۸هزار تومان خریداری می‌شد و ۱۴ تا ۱۵هزار تومان به فروش می‌رفت؛ یعنی فاصله حدود ۶ تا ۷هزار تومانی و حاشیه سود حدود ۴۰درصدی. با این حال، موضوعی که افزایش قیمت سهام شرکت‌ها را جذاب کرده، افزایش مقدار سود آنهاست؛ یعنی سود هر کیلو حدود دوبرابر شده است.
به‌منظور محاسبه میزان سود آنها لازم است بهای تمام‌شده شامل ۹۰درصد ماده اولیه و ۱۰درصد مابقی هزینه‌ها را هم در نظر گرفت. کارشناسان هزینههای بستهبندی (۵/ ۵هزار تومان در هر کیلو)، هزینه سربار (۳هزار تومان) و هزینه مالی (۵/ ۶هزار تومان) را در نظر می‌گیرند که در این صورت، سود خالص هر کیلو روغن از خرداد به ۵/ ۶هزار تومان می‌رسد.
سال مالی «غبشهر» منتهی به آذرماه است. در حال حاضر پنج‌ماه از سال مالی محصولات این شرکت با نرخ‌های قبلی فروخته شده و باید تنها هفت‌ماه از آن را با نرخ‌های جدید محاسبه کرد. شرکت طی پنج‌ماه اول سال مالی، حدود ۱۴۲هزار تن محصول با نرخ‌های قبلی فروخته که مبلغ آن ۲۱۲۷میلیارد تومان شده است. اگر ۳۰۰هزار تن را هم با مبلغ ۷۰هزار تومان به فروش برساند، درآمد عملیاتی شرکت به ۲۱هزار میلیارد تومان خواهد رسید که با احتساب فروش قبلی به ۲۳هزار میلیارد تومان بالغ خواهد شد. بر اساس محاسبات بهای تمام‌شده این مبلغ فروش ۲۱هزار میلیارد تومان و سود ناخالص آن ۲هزار میلیارد تومان خواهد بود. با توجه به سایر هزینههای دیگر شرکت، سود خالص آن بیش از یک‌هزار میلیارد تومان و سود هر سهم ۳/ ۴۷تومان خواهد شد. این رقم تقریبا به تحلیلی که از سوی انیگما (مطابق جدول گزارش) ارائه شده، نزدیک است.
شرکت مارگارین (غمارگ): مارگارین اولین شرکت تولیدکننده روغن گیاهی در ایران است. برندهای تجاری این شرکت خروس، آفتاب و آفتاب طلایی هستند. ظرفیت تولیدی این شرکت هزار تن در روز است. سال مالی این شرکت هم منتهی به آذرماه است. این شرکت در سال مالی قبل ۱۴۲هزار تن محصول به ارزش ۶/ ۱هزار میلیارد تومان به فروش رساند. تعداد فروش شرکت در سه‌ماه اول سال مالی امسال ۶/ ۱۸هزار تن بوده و برآورد شده است که کل سال را با فروش ۱۷۰هزار تن به پایان برساند. سود هر سهم این شرکت در سال مالی قبل ۱۳۱ریال بوده است.
شرکت غذایی کورش (غکورش): صنعت غذایی کورش، زیرمجموعه گروه صنعتی گلرنگ است. برندهای تجاری این شرکت اویلا، فامیلا و کیمبال و... هستند و سهم بازار این شرکت حدود ۱۶درصد است. سال مالی این شرکت منتهی به اسفندماه است. در سال مالی قبل شرکت ۷۱۶هزار تن انواع محصولات روغن به بازار فروخت. درآمد عملیاتی این شرکت در سال ۱۴۰۰ به میزان ۹/ ۵هزار میلیارد تومان بوده است. البته تولید این شرکت در سال مالی قبل ۳۰۰هزار تن و رقم فروش بالای آن از محل ذخیره‌های انبار بوده است. طبق جدول گزارش سود هر سهم این شرکت برای سال ۱۴۰۱ با دیگر شرکت‌ها مقایسه شده است.
مشکلات قیمت‌های جدید روغن
در زمینه افزایش نرخ‌ها هرچند مقادیر سود شرکت‌ها تا حدود زیادی افزایش می‌یابد، اما باید به نکات زیر هم توجه کرد.
شرکت‌ها به همان میزان افزایش قیمت مواد اولیه (بیش از ۹۰درصد بهای تمام‌شده تولید روغن مربوط به روغن خام است) باید سرمایه در گردش برای خرید این محصول داشته باشند. به عنوان نمونه «غکورش» با نرخ ۲۳۰۰دلاری روغنخام و تولید ۳۰۰هزار تنی باید هر سال نزدیک به ۷۰۰میلیون دلار معادل ۱۷هزار میلیارد تومان مواد اولیه وارد کند. دولت برای این میزان هزینه خرید مواد اولیه باید تسهیلاتی در نظر می‌گرفت. از طرفی با تغییر قیمتی، فروش شرکت به صورت نقدی و سریع نیست و دوره وصول مطالبات بالا می‌رود، بنابراین فقط شرکت‌های با پشتوانه قوی می‌توانند دوام بیاورند و و سهم بازاری خود و دیگران را داشته باشند. همچنین باید توجه کرد که اقتصاد دو طرف دارد: سمت عرضه و سمت تقاضا. در حال حاضر بعد از افشای «الف» و تعدیل قیمت‌ها این شرکت‌ها با کاهش فروش مواجه خواهند شد؛ چراکه مستقیما با قدرت خرید مردم و کاهش آن مواجه خواهند بود.
