چشم‌انداز۱۴۰۱ پالایشی‌های بورس

طبق گزارش جامع سایت worldmeters.com ذخایر نفت کشف‌شده جهان ۱۴۴۰ میلیارد بشکه است که ۵/ ۹۳‌درصد آن در اختیار ۱۴کشور است. ونزوئلا با بیش از ۳۰۰میلیارد بشکه نفت دارای ۲/ ۱۸‌درصد ذخایر جهان است. بعد از آن عربستان‌سعودی با ۲۶۶میلیارد بشکه، کانادا با ۱۷۱میلیارد بشکه و ایران با ۱۵۸میلیارد بشکه در جایگاه‌‌‌های بعدی قرار دارند. همچنین ۷۹‌درصد نفت جهان در اختیار اوپک قرار دارد.مصرف روزانه نفت در دنیا کم و بیش ۱۰۰میلیون بشکه در روز است. رشد تقاضای نفت رابطه مستقیمی با رشد اقتصادی دنیا دارد. در صورتی که رشد اقتصادی دنیا به‌طور متوسط حدود ۳ تا ۵/ ۳‌درصد باشد، رشد تقاضای نفت یک تا ۵/ ۱میلیون بشکه در روز افزایش خواهد یافت.رشد اقتصادی دنیا و رشد تقاضای نفت در سال ۲۰۱۹ به دلیل جنگ اقتصادی ایالات‌متحده و چین و در سال ۲۰۲۰ به دلیل پاندمی کووید کاهش یافت. میزان تقاضا در سال ۲۰۲۰ به میزان ۹میلیون بشکه سقوط کرد. این میزان کاهش تقاضا برای فصل دوم ۲۰۲۰ حدود ۱۶میلیون بشکه و برای ماه آوریل ۲۵میلیون بشکه بود که در نتیجه آن نفت برنت به ۲۰دلار رسید.

پیش‌بینی رشد اقتصادی جهان و ریسک‌‌‌های آن

شروع سال ۲۰۲۲ با اثرات پاندمی حاصل از سال قبل میلادی، به‌خصوص در منطقه یورو آغاز شد. در چین و هنگ‌کنگ به دلیل موج اُمیکرون به نظر می‌رسد که بر رشد در فصل اول ۲۰۲۲ و احتمالا فصل دوم اثر منفی خواهد گذاشت. جنگ اوکراین به زنجیره تامین و بازارهای سهام سراسر دنیا و قیمت‌های انرژی و کامودیتی ضربه زد. همچنین به دلیل افزایش روزافزون شاخص‌‌‌های تورم در دنیا انتظار از سیاست‌‌‌های انقباضی بانک‌های مرکزی باعث شده است که اکثر پیش‌بینی‌‌‌های رشد اقتصادی در سال ۲۰۲۲ کمتر از ۲۰۲۱ باشد. ارزش تجارت جهانی و همچنین حجم تجارت جهانی در ادامه روند نزولی سال ۲۰۲۱ اعداد ۵/ ۵‌درصد و ۲/ ۱۰‌درصد سالانه در ژانویه را ثبت کردند. شاخص جهانی PMI موسسه «مارکیت» هم در مارس به ۵۳ رسیده است، در حالی که در فوریه ۷/ ۵۳ و در ژانویه ۴/ ۵۳ ثبت شده بود.

مهم‌ترین ریسک‌‌‌های پیش‌روی اقتصاد جهانی:

۱) تورم و سیاست‌‌‌های فدرال‌رزرو در آمریکا؛

۲) تورم و جنگ اوکراین در اروپا؛

۳) وضعیت اقتصاد چین.

ایالات‌متحده

داغ شدن اقتصاد آمریکا (overhitting) و رسیدن شاخص تورم به سطح بی‌سابقه ۵/ ۸‌درصد و همین‌طور رسیدن بازار کار به سطح اشتغال کامل، انتظار افزایش چندمرحله‌‌‌ای نرخ بهره کوتاه‌مدت و کوچک کردن ترازنامه با فروش اوراق خزانه به وسیله فدرال‌رزرو را افزایش داده است. به همین دلیل پیش‌بینی می‌شود رشد اقتصادی بزرگ‌ترین اقتصاد دنیا در سال ۲۰۲۲ حدود ۸/ ۳‌درصد باشد که نسبت به سال قبل آن ۹/ ۱‌درصد پایین‌‌‌تر است.

اروپا

در اروپا تورم افزایش یافته؛ اما دستمزدها افزایش نیافته‌‌‌اند، یعنی تورم نه به دلایل پولی، بلکه به دلایل بیرونی اقتصاد افزایش یافته، به همین دلیل از بانک‌مرکزی اروپا انتظارات واکنش تهاجمی مانند فدرال‌رزرو وجود ندارد. عمده تورم اروپا به دلیل افزایش قیمت‌های انرژی و کامودیتی است. به نظر می‌رسد ادامه جنگ اوکراین باعث شود قیمت‌های انرژی و کامودیتی در محدوده فعلی باقی بماند. رشد اقتصادی ۵/ ۳‌درصد برای اروپا در سال ۲۰۲۲ پیش‌بینی می‌شود.

چین

اغلب اقتصادهای توسعه‌یافته و در حال توسعه در دنیا از طریق زنجیره‌‌‌های تامین به چین وصل شده‌‌‌اند. در نتیجه، اختلال در تولید چین با وقفه زمانی به تولید در سراسر دنیا لطمه خواهد زد. موج جدید کرونا در چین قطعا به رشد اقتصادی چین و جهان صدمه خواهد زد و دیر یا زود اثرات آن را در بازارهای پایین‌دست خواهیم دید. رشد اقتصادی چین هم برای سال ۲۰۲۲ عدد ۳/ ۵‌درصد پیش‌بینی می‌شود.

بهای نفت به کدام سو خواهد رفت؟

کوتاه‌مدت:با فرض افزایش نرخ بهره ایالات‌متحده تا ۵/ ۲‌درصد در آمریکا و شروع کاهش ترازنامه توسط فدرال‌رزرو و همچنین طولانی نبودن جنگ اوکراین در شرق اروپا و کنترل ویروس کووید-۱۹ توسط چین برای کوارتر سوم و چهارم سال ۲۰۲۲، منابع مختلفی رشد اقتصادی جهان برای سال ۲۰۲۲ را حدود ۹/ ۳‌درصد تخمین می‌‌‌زنند. با توجه به اینکه به صورت نرمال با رشد اقتصادی حدود ۳ تا ۴‌درصد در دنیا، تقاضای نفت حدود یک تا ۵/ ۱میلیون بشکه در روز افزایش می‌‌‌یابد، طبق آخرین گزارش بانک جهانی میانگین قیمت نفت برنت در سال ۲۰۲۲ حدود ۱۰۰دلار و برای سال ۲۰۲۳ حدود ۹۲دلار به ازای هر بشکه خواهد بود.

بلندمدت:منابع مختلفی مانند OPEC و BP، به دلیل کوچک‌تر شدن کیک انرژی جهان و کاهش سهم نفت و افزایش سهم منابع تجدیدپذیر، قیمت نفت را برای بلندمدت در محدوده کمتری (lower for longer) می‌بینند. همان‌طور که گفته شد، منابع مختلف پیک تقاضای نفت را در سال ۲۰۳۳ تخمین زده‌‌‌اند.

ظرفیت پالایش نفت‌خام در ایران چقدر است؟

حدود ۶۵‌درصد ظرفیت پالایش جهان در ۱۰کشور آمریکا، چین، روسیه، هند، ژاپن، کره، عربستان، برزیل، آلمان و ایران قرار دارد. ظرفیت پالایش نفت خام ایران در حال حاضر ۲میلیون و ۲۰۰‌هزار بشکه در روز است.

فرآیند تولید پالایشگاه‌‌‌ها

پالایشگاه‌‌‌ها از نظر محصول تولیدی به سه دسته تقسیم می‌‌‌شوند:

۱) پالایشگاه‌‌‌های سوختی که محصولاتی مانند بنزین، گازوئیل، سوخت جز و... تولید می‌کنند.

۲) پالایشگاه‌‌‌های روغن‌‌‌ساز که محصول آنها روغن و روان‌‌‌کننده سبک و سنگین است.

۳) پتروپالایشگاه که علاوه بر محصولات سوختی، مواد اولیه واحدهای پتروشیمی مانند انواع آروماتیک‌‌‌ها، اتیلن و... را تولید می‌کنند.

پالایشگاه‌‌‌های ایران

در حال حاضر ۱۰پالایشگاه در کشور فعال هستند که شش‌‌ پالایشگاه بورسی‌اند.

مفروضات تحلیل

قیمت نفت‌خام سنگین خوراک پالایشگاه‌‌‌ها طبق آخرین مصوبه سال ۱۴۰۰ میانگین سه بنچمارک نفت عمان، برنت و دبی به علاوه تخفیف ۶دلاری است. با نگاهی به قیمت‌های فیوچرز این سه بنچمارک به صورت ماهانه تا آخر سال میانگین آنها حدود ۱۰۰دلار است و با احتساب تخفیف به عدد ۹۴دلار برای نفت‌خام ورودی پالایشگاه‌‌‌ها خواهیم رسید. برای سال ۱۴۰۱ نرخ دلار معادل ۲۴‌هزار ریال و افزایش حقوق دستمزد و تورم هم ۳۵‌درصد لحاظ شده است.