بررسی شرکت‌های سنگ‌‌‌آهنی بازار سرمایه
شرکت‌های اصلی تولیدکننده سنگ‌‌‌آهن در بازار سرمایه عبارتند از: گلگهر، چادرملو، گهرزمین و صبانور که جمعا ۷درصد از ارزش بازار سرمایه را به خود اختصاص داده‌اند. مالکیت شرکت‌های سنگ‌‌‌آهنی به طور عمده در دست گروه سرمایه‌گذاری امید (وامید) و شرکت سرمایه‌گذاری توسعه معادن و فلزات (ومعادن) است.
شرکت معدنی و صنعتی گلگهر: این شرکت با ظرفیت اسمی تولید ۱۵میلیون تن کنسانتره و ۱۲میلیون تن گندله به عنوان بزرگ‌ترین شرکت سنگ‌‌‌آهنی در بازار سرمایه کشور، پنجمین شرکت از منظر ارزش بازار (۲۲۷هزار میلیارد تومان) است. منطقه معدنی گلگهر به عنوان مهم‌ترین معدن در زون زمین‌شناسی اصفهان همدان- کرمان در ۵۰ کیلومتری جنوب غرب شهرستان سیرجان واقع شده است. کانسار سنگ‌‌‌آهن گلگهر با دارا بودن بیش از ۲/ ۱میلیارد تن ذخیره زمین‌شناسی سنگ‌‌‌آهن در ۶ آنومالی مجزا، از بزرگ‌ترین ذخایر سنگ‌‌‌آهن در خاورمیانه است. از ۶ آنومالی مزبور، ۲ آنومالی به گروه معدنی و صنعتی گلگهر تعلق دارد. اگرچه بزرگ‌ترین آنومالی این ناحیه با ذخیره ۶۰۰میلیون تن در اختیار شرکت گهرزمین (زیرمجموعه کگل) قرار دارد، اما آنومالی شماره‌یک به عنوان قدیمی‌ترین معدن این ناحیه نزدیک‌ترین ذخایر به سطح زمین را دارد. این امر از جهت امکان استخراج به شکل روباز از معدن و کاهش هزینههای استخراج حائز اهمیت است. همچنین مجوز بهره‌برداری از توده جنوبی معدن شماره۳ با ظرفیت ۳۵۰میلیون تن از ایمیدرو اخذ شده که بهره‌برداری از این معدن و افزایش سهم گلگهر در انتظار تصویب هیات وزیران است. با توجه به اینکه گلگهر، تکمیل زنجیره خود در صنعت فولاد را از طریق زیرمجموعه‌های ارزشمند خود پیگیری می‌کند، شرکت اصلی طرح توسعه خاصی ندارد. تنها می‌توان به طرحهای کیفی‌سازی کنسانتره و افزایش ۱/ ۲میلیون تنی ظرفیت سه خط ۵، ۶ و ۷ کنسانتره‌سازی اشاره کرد که پیش‌بینی می‌شود از ابتدای سال ۱۴۰۲ آماده بهره‌برداری باشد. همچنین طرح کیفی‌سازی و افزایش ظرفیت خط ۴ کنسانتره‌سازی به میزان ۶۵۰هزار تن در سال نیز در دست اجراست که به نظر می‌رسد در نیمه دوم سال ۱۴۰۰ تکمیل شود. مهم‌ترین زیرمجموعه‌های گلگهر علاوه بر گهرزمین، جهان فولاد سیرجان (فجهان)، توسعه آهن و فولاد گلگهر، سرمایه‌گذاری و توسعه گلگهر و حمل‌ونقل گهرترابر سیرجان‌اند که از این شرکت‌ها فولاد سیرجان در بازار سرمایه عرضه شده و گهرترابر نیز احتمالا در ادامه سال ۱۴۰۰ عرضه خواهد شد.
شرکت معدنی و صنعتی چادرملو: کچاد به عنوان دومین شرکت سنگ‌‌‌آهنی بازار سرمایه با ارزش بازار ۱۵۷هزار میلیارد تومانی دارای معدن سنگ‌‌‌آهن چادرملو است. این معدن در میانه کویر مرکزی ایران و در ۱۸۰ کیلومتری شمال شرقی شهر یزد قرار گرفته است. نزدیکی به مهم‌ترین تولیدکنندگان فولاد و کیفیت بالای کنسانتره سنگ‌‌‌آهن این شرکت از مهم‌ترین مزایای آن نسبت به دیگر رقبای خود، خصوصا گلگهر است. اگرچه برای مدتی اخباری مبنی بر اتمام ذخایر سنگ‌‌‌آهن معدن کچاد در آینده نزدیک وجود داشت، اما اقدامات شرکت در خصوص اکتشاف، نگرانی از اتمام سنگ‌‌‌آهن این شرکت را حداقل تا میان‌مدت برطرف می‌سازد. از جمله این اقدامات، می‌توان اکتشاف آنومالی D۱۹ (به همراه شرکت سنگ‌‌‌آهن مرکزی) و انعقاد قرارداد در خصوص پهنه‌های معدنی خارج از محدوده شرکت (مانند انعقاد قرارداد با سازمان انرژی اتمی در خصوص اجرای عملیات اکتشاف در آنومالی D۲۰) را نام برد. تا پایان سال ۹۹، پس از انجام عملیات اکتشاف در آنومالی D۱۹، ذخیره سنگ‌‌‌آهن این توده، بین ۷۰ تا ۱۰۰میلیون تن و با عیار ۴۳درصد تخمین زده شده است.
چادرملو زنجیره تولید از معدن تا شمش فولاد را در اختیار دارد و محصولات آن شامل سنگ‌‌‌آهن دانه‌بندی با ظرفیت یک‌میلیون تن، کنسانتره با ظرفیت ۷میلیون و ۶۹۲هزار و ۵۰۰تن ، گندله با ظرفیت ۴/ ۳میلیون تن، آهن اسفنجی با ظرفیت یک‌میلیون و ۵۰۰هزار تن و شمش فولاد با ظرفیت ۹۵۰هزار تن می‌شود. مهم‌ترین طرحهای توسعه چادرملو، طرح احداث کارخانه گندله‌سازی شماره۲ با ظرفیت ۵میلیون تن در سال و هزینه سرمایه‌گذاری ۲۰۵میلیون یورویی است که تا پایان سال ۹۹، با پیشرفت ۲۰درصدی همراه بوده است.
شرکت سنگ‌‌‌آهن گهرزمین: شرکت سنگ‌‌‌آهن گهرزمین با ارزش بازار ۱۱۳هزار میلیارد تومانی دارای یکی از بهترین معادن سنگ‌‌‌آهن کشور است. این معدن که در آنومالی شماره۳ کانسار سنگ‌‌‌آهن گلگهر واقع شده است، با ذخیره ۶۴۳میلیون تنی سنگ‌‌‌آهن و با متوسط عیار ۵۴درصد، دارای مزیت رقابتی به نسبت کگل و کچاد است. توضیح بیشتر اینکه شرکت از حیث ریسک تامین سنگ‌‌‌آهن در شرایط بهتری از دو شرکت مزبور قرار دارد؛ خصوصا با توجه به اینکه چادرملو و گلگهر برای دسترسی به سنگ‌‌‌آهن باید اکتشافات جدید خود را هرچه بیشتر توسعه دهند که این مهم با توجه به عمق اکتشافات می‌تواند هزینههای بالاتری (در قیاس با بهای تمام شده سنگ‌‌‌آهن گهر زمین) به همراه داشته باشد. محصولات گهرزمین تا سال ۹۹ شامل کلوخه، سنگ‌‌‌آهن دانه‌بندی شده و کنسانتره سنگ‌‌‌آهن بود که با عملیاتی شدن طرح گندله‌سازی با ظرفیت ۵میلیون تن در پایان سال ۹۹، محصولات این شرکت دارای تنوع بیشتری شد. ظرفیت تولید گهرزمین به این شرح است: کلوخه ۱۵میلیون تن، سنگ‌‌‌آهن دانه‌بندی ۱۵میلیون تن، کنسانتره ۴میلیون تن و گندله ۵میلیون تن. هدف شرکت تولید سالانه ۱۰میلیون تن کنسانتره (پنج خط ۲میلیون تنی) و ۱۰میلیون تن گندله (دو خط ۵میلیون تنی) است که در حال حاضر دو خط ۲میلیون تنی کنسانتره به بهره‌برداری رسیده است. خط سوم کنسانتره نیز تا پایان سال مالی ۹۹ حدود ۸۸درصد پیشرفت داشته که به نظر می‌رسد بهره‌برداری از خط دوم کنسانتره از انتهای سال ۱۴۰۰ امکان‌پذیر باشد.
توسعه صنعتی و معدنی صبانور: توسعه صنعتی و معدنی صبانور با ارزش بازار ۲۲هزار میلیارد تومانی کوچک‌ترین سنگ‌‌‌آهنی بازار سرمایه است. معادن این شرکت در غرب کشور و در استان‌‌‌های کردستان و همدان قرار دارند. این معادن عبارتند از: معدن شهرک در استان کردستان با متوسط عیار ۴۷درصد، معادن گلالی در استان همدان با متوسط عیار ۵۰درصد و باباعلی با متوسط عیار ۴۲درصد. تولیدات صبانور منحصر است به کنسانتره با ظرفیت ۶/ ۱میلیون تن و گندله با ظرفیت ۶۰۰هزار تن. مهم‌ترین طرح توسعه کنور، طرح ۹۲۰هزار تنی گندله‌سازی واقع در منطقه بیجار کردستان است. این طرح که به زیرمجموعه کنور «صبا امید غرب خاورمیانه» تعلق دارد، به‌رغم برنامه‌ریزی برای اتمام در سال ۹۵، به علت عدم‌تامین نقدینگی کماکان تکمیل نشده و به نظر می‌رسد از ابتدای سال ۱۴۰۱ به بهره‌برداری برسد.
