وضعیت سودآوری الفینی‌ها در بورس
رسول جاویدی - حسن فتحی کارشناسان بازار سرمایه
از ویژگی‌های صنعت پتروشیمی، تنوع محصولات آن و تامین مواد‌اولیه صدها کارگاه و کارخانه صنایع پایین‌دستی آن است که از نظر اشتغال‌زایی و کسب درآمدهای ارزی و قطع وابستگی نقش بسیار موثری در اقتصاد کشور دارد. به‌صورت کلی، صنایع پتروشیمی را می‌توان به چهار دسته واحدهای بالادستی (پالایشگاه‌ها)، واحدهای بنیادی (کراکینگ، الفین و آروماتیک)، واحدهای واسطه‌ای با واحدهای نهایی (واحد تولید PVC و لاستیک مصنوعی و واحدهای پایین‌دستی (واحدهای تولید کننده قطعات لاستیکی) دسته‌بندی کرد. الفین‌ها از جمله زیرمجموعههای مهم این صنعت به‌حساب می‌آیند. الفین‌ها سهم ۵۷ درصدی از محصولات پایه تولیدی در دنیا در اختیار دارند.
محصولات الفین کاربردهای مختلفی در تولید انواع لوازم پلاستیکی مورد استفاده در آشپزخانه و صنایع غذایی دارد. به‌عنوان مثال از پلی‌اتیلن سبک در تولید ظروف پلاستیکی سبک و کیسه‌های پلاستیکی استفاده می‌شود. در نقطه مقابل پلی‌اتیلن سنگین در تولید ظروف شیر و مایعات، انواع وسایل پلاستیکی آشپزخانه و مخازن آب کاربرد دارد. «دنیای‌اقتصاد» بیستم اردیبهشت‌ماه در گزارشی تحت‌عنوان «نقش الفینی‌ها در صنایع بورسی» وضعیت محصولات پایه و چشم‌انداز بازار‌های جهانی را بررسی کرد. اکنون نیز وضعیت سودآوری شرکت‌های بورسی در صنعت الفین و گروه اتیلن، مورد ارزیابی قرار گرفته است.
«شاراک»
پتروشیمی شازند درسال ۱۳۶۶ تحت عنوان پتروشیمی‌اراک تاسیس شد. سهامداران عمده این شرکت گروه توسعه ملی ۵۰درصد و آتیه صبا ۳۳/ ۱۳ درصد هستند. خوراک دریافتی این شرکت نفتا است و ترکیب محصولات و ظرفیت اسمی محصولات شرکت شامل ۱۵۰هزارو۸۵۰ تن پلی‌اتیلن سبک و سنگین،۹۰ هزارو۶۸۷تن پلی‌پروپیلن و ۵۴ هزارتن دو اتیل هگزانول می‌شود. ۴۰ درصد از محصولات تولیدی این شرکت به مقاصد افغانستان، عراق، ترکیه و کشور‌های آسیای‌میانه صادر می‌شود. شرکت صنایع پتروشیمی بین‌المللی قشم با ۳۸ درصد مالکیت و تولید محصول پلی‌پروپیلن با ظرفیت ۵۰۰ هزار تن در سال، شرکت شیمیایی لاوان با ۲۵درصد مالکیت و تولید ۱۰۷۵ هزار تن محصولات اوره و ۶۷۷ هزار تن آمونیاک در سال از زیرمجموعههای مهم «شاراک» محسوب می‌شوند.
«شکبیر»
شرکت پتروشیمی امیرکبیر مجری طرح الفین ششم شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران است. «شکبیر» در منطقه ویژه اقتصادی پتروشیمی و در بندر ماهشهر قرار دارد و جزو واحد نهایی گروه سازمان تامین‌اجتماعی است. سهامداران عمده این شرکت توسعه سرمایه رفاه ۵۲درصد، نوید زر‌شیمی ۲۰درصد و صندوق بازنشستگی ۱۲درصد هستند. خوراک دریافتی این شرکت اتان، گاز مایع، رافینیت، برش سبک، بوتان و پنتان است.
ترکیب محصولات و ظرفیت اسمی محصولات شرکت شامل پلی‌اتیلن سبک ۵۶۰ هزار تن و پلی‌اتیلن سنگین ۱۴۰ هزار تن می‌شود.
۵۶ درصد از محصولات این شرکت صادراتی است. شرکت پتروشیمی امیرکبیر طی سال‌های گذشته با مشکل تامین خوراک اتان روبه‌رو بوده است اما با توجه به بهره‌برداری پالایشگاه بید‌بلند خلیج فارس، شرکت اقدام به خرید گاز خوراک اتان و پنتان پلاس از طریق این پالایشگاه کرده و طبق این قرارداد به مدت سه سال، سالانه ۱۲۰ هزار تن پنتان‌پلاس و تا ۱۰ سال خوراک اتان دریافت می‌کند که در سه سال ابتدایی ۲۳۷ هزار تن و از سال چهارم به بعد ۲۰۰ هزار تن اتان دریافت خواهد کرد.
«جم»
شرکت پتروشیمی جم در سال ۱۳۵۷ تحت‌نام «آلوفلور» تاسیس شد. سهامداران عمده این شرکت، شرکت سرمایه‌گذاری آتیه صبا ۲۲/ ۸ درصد، سرمایه‌گذاری نفت و گاز پتروشیمی تامین ۱۶/ ۶ درصد و صندوق بازنشستگی ۲۲/ ۵ درصد هستند. خوراک دریافتی این شرکت اتان، برش سبک، برش سه کربنه، گاز مایع و آروماتیک سنگین است. ترکیب محصولات و ظرفیت اسمی محصولات شرکت شامل یک‌میلیون تن اتیلن، ۳۲۰هزار تن پلی‌اتیلن و ۳۰۵هزار تن پروپیلن می‌شود. این در حالی است که ۳۶درصد از محصولات تولیدی این شرکت به مقاصد چین، ترکیه و دریای سیاه صادر می‌شود. زیرمجموعههای مهم این شرکت شامل پلی‌پروپیلن جم ۴۴درصد، توسعه پلیمر پادجم ۱۰۰درصد، توسعه انرژی پادکیش ۱۰۰درصد، توسعه پلیمر کنگان ۱۰۰درصد، آمیزه‌های پویا پلیمری جم ۵۰درصد، جم صنعتکاران ۱۰۰درصد، پتروشیمی توسعه پارک صنعتی گوهرافق ۵۱درصد، پتروشیمیران ۳۴درصد و صبا اورسیز ۲۰درصد می‌شود.
«آریا»
شرکت پتروشیمی آریا ساسول در سال ۱۳۸۱ تاسیس و در سال ۱۳۸۵ مرکز اصلی شرکت به عسلویه منتقل شد. سهامداران عمده این شرکت پارس‌تامین‌مجد ۴۷درصد و پتروشیمی پارس ۴۷درصد هستند. خوراک دریافتی این شرکت اتان است و ترکیب محصولات و ظرفیت اسمی محصولات شرکت شامل اتیلن یک‌میلیون و صدهزار تن، پلی‌اتیلن سبک ۳۷۵هزار تن،پلی‌اتیلن متوسط/ سنگین ۳۷۵هزار تن، سی‌تری پلاس ۹۹ هزار و ۱۶۷تن می‌شود. ۷۴درصد از محصولات این شرکت عمدتا به افغانستان، ترکیه و امارات صادر می‌شود. همچنین طرح توسعه پلی‌اتیلن سنگین این شرکت به ظرفیت اسمی ۳۰۰ هزار تن در انتهای سال ۱۴۰۱به بهره‌برداری خواهد رسید.
«مارون»
شرکت پتروشیمی مارون در سال ۱۳۷۷ به منظور پروژه اجرای الفین هفتم تاسیس شد. سهامداران عمده آن ساتا ۳۰درصد، پتروشیمی تابان‌فردا ۲۰درصد و تاپیکو ۱۷درصد هستند. خوراک دریافتی این شرکت اتان و هیدروکربن‌های سنگین‌تر است و ترکیب محصولات و ظرفیت اسمی محصولات شرکت شامل یک‌میلیون و صدهزار تن اتیلن و۳۰۰هزار تن پلی‌اتیلن سبک و سنگین است. ۶۰درصد از محصولات این شرکت صادر می‌شود. همچنین طرح توسعه پلی‌اتیلن سنگین این شرکت به ظرفیت اسمی ۳۰۰ هزار تن در انتهای سال ۱۴۰۱ به بهره‌برداری خواهد رسید. زیرمجموعههای مهم این شرکت شامل پتروشیمی لاله ۶۴درصد، پتروشیمی بوشهر ۴۰درصد و پتروشیمی سلمان فارسی ۳۴درصد هستند.
