ورود غول‌ها به آسمان

می‌توان گفت که صنعت هوایی غیرنظامی از سال 1920 آغاز شد، در ابتدا از این خطوط هوایی بر‌ای حمل نامه استفاده می‌کردند. درنتیجه، رئیس اداره پست آمریکا، اقداماتی را جهت کنترل منظم این صنعت انجام داد.

از اوایل دهه ۱۹۳۰، تنها ۳ خط هوایی بودند که مسیرهای بین قاره‌ای را ترتیب می‌دادند، شرکت یونایتد ایرلاینز در شـمال، امریکن ایرلاینز در جنوب و تی.دبلیو.ای در مرکز. در این حین، رقبا و شرکت‌های تازه وارد نیز به این مجموعه اضافه می‌شدند از جمله خطوط هوایی کنتیننتال. از این رو، در سال ۱۹۳۸ کنگره، هیات هوانوردی غیرنظامی را تأسیس کرد تا بـر سـاختار ایـن صنعت و نیز رقابت در آن نظارت شود. از مصوبات هیات هوانوردی غیرنظامی این بود که خطوط بین‌المللی را میان ۲۳ شـرکت خطـوط هـوایی موجـود تقسیم کرد، همچنـین قـوانین محکمی را بـرای کرایه مسافران، نرخ پست هوایی و نیز قراردادهای شرکت‌های داخلـی وضع کرد. گسترش سریع این صنعت پس از جنگ جهانی دوم و نیز نـوآوری‌های بسیار در فن‌آوری، به‌ویژه جت، امنیت خطوط هوایی جایگاهی ویژه یافت.

طی دهه ۱۹۷۰، دو عامل موجب اصلاحات و اعمال تجدیدنظرهایی در صنعت هوایی شدند: ۱- افزایش بسیار بالای قیمت نفت در سال ۱۹۷۴ که بـه دنبـال آن، هیات هوانوردی غیرنظامی تلاش‌هایی را برای حفظ و حمایت شرکت‌های خطوط هوایی انجام داد از جمله، افزایش شدید کرایه‌ها. نتیجه این تلاش‌ها، افزایش نارضایتی عمومی و مقرون به صرفه نبودن سفرهای هوایی شد. ۲- طی دهه ۱۹۷۰و افـزایش حمایـت از لیبرالیـسم اقتصادی، تغییرات بنیادی در عقاید و مشی سیاسی دولت به‌وجود آمد. بحث و جدل‌های سیاسی برای تغییر قوانین، برای رشد و توسعه اقتصادی جدید صورت می‌گرفت. این وضعیت قوانین و طـرح‌ها، براساس یک بحث قدیمی در مورد انحصار طبیعی پایه‌گذاری شده بود. در این راستا، شرکت‌هایی به منظور تقویت قیمت‌های رقابتی تاسیس شد.

در راستای این مسائل، صنعت خطوط هوایی، دچار تغییرات اساسی شد، به‌طوری‌که در اکتبر ۱۹۷۸، هیات هوانوردی غیرنظامی لغو و دور جدیدی از رقابت در این صنعت آغاز شد. خصوصی‌سازی، موج تازه‌ای از شرکت‌کنندگان در رقابت بر سر قیمت، با حذف محدودیت‌ها روی خطـوط داخلـی و زمان‌بندی شده و همچنین حذف محدودیت روی کرایه‌ها به‌وجود آورد. ۲۰ شرکت حمل‌ونقل جدیـد تـا ۱۹۸۰ تشکیل شدند. از سوی دیگر در ۱۹۷۹، با شروع رکود جهانی و اعتصاب کارکنان خطوط هـوایی در ۱۹۸۱، همگـی تاییدکننده بازنگری در قوانین بودند. بیش از ۱۵۰ شرکت حمل‌ونقل بـین سال‌های ۱۹۷۸ تـا ۱۹۸۸ ورشکست شدند و به‌دنبال آن موجی از ادغام‌ها و خریدهای شرکت‌ها به‌وجود آمـد. ایـن رونـد گـسترش، تـا ۱۹۸۲ ادامه یافت و طی دهه ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰، نرخ رشد حداکثر چهار درصدی در سال را داشت. بیشترین نمود رقابت در دوره خصوصی‌سازی، بر سر قیمت بلیت‌های پروازی وجود داشت.

عواملی وجود داشت کـه ایجاد قیمت‌های پایین‌تر را توجیه می‌کرد. این در حالی بود که شرکت‌های بزرگ از میزان کم درآمد و ظرفیت بـیش از حد، رنج می‌بردنـد. شرکت‌های هوایی کم هزینه، برای ورود به این بازار، غذا، سرگرمی و حتی حمـل چمدان را از خدمات خود حذف کردند. البته، اغلب تازه‌واردهای کم هزینه در همان سال‌هـای اولیـه کـار خـود، بـا شکست مواجه شدند. شرکت‌های حمل‌ونقل بزرگ، در پاسخ به ابتکار عمل شرکت‌های خطوط هوایی کم‌هزینه در باب قیمت‌ها، دست به کاهش شدید برخی از کرایه‌ها زدند. رقابت در سـاختار کرایـه‌ها بـه‌گونـه‌ای رو بـه پیچیـدگی گذاشت که تصمیم شرکت‌ها بر آن شد تا مسافران تفریحـی را از مـسافران تجـاری انعطـاف‌ناپـذیر جـدا کننـد و قیمت‌گذاری براساس نوع مسافران انجام شود. یک سوم از هزینه‌های اجرایی خطوط هوایی مربوط به هزینه‌های عملیاتی پـرواز است، اعـم از سـرویس‌های گوناگون نظیر تعمیرات و نگهداری. اگر به تفکیک موارد هزینه‌ها را مورد بررسی قرار دهیم، می‌توانیم بگوییم که هزینه نیروی انسانی بزرگ‌ترین سهم را در این بین داراست و متعاقبا هزینه سـوخت و استهلاک هواپیما از دیگر عوامل مهم در هزینه اجرایی شدن خطوط هوایی است. قیمت سوخت، به علت نوسانات قیمتی بازار جهانی، غیرقابل پیش‌بینی‌ترین هزینه برای خطـوط هـوایی اسـت.