کسب‌وکار میلیارد دلاری جام جهانی

مترجم: مریم رضایی جام جهانی فوتبال برزیل بالاخره شروع شد. این مسابقات کسب‌وکاری است که هر چهار سال یک بار علاوه بر فدراسیون جهانی فوتبال (فیفا)، دیگر بنگاه‌های اقتصادی در سراسر دنیا را دربرمی‌گیرد؛ از افزایش فروش برندهای بزرگ ورزشی و غیرورزشی اسپانسر در مسابقات گرفته تا رونق تبلیغات تلویزیونی، تحرک بنگاه‌های محلی و حتی افزایش فروش و تجارت تلویزیون در سراسر دنیا. با این حال، جام جهانی بیش از هر بنگاه دیگری برای خود فیفا یک کسب‌وکار میلیارد دلاری محسوب می‌شود.
درآمد کل فیفا از جام جهانی امسال ۴ میلیارد دلار است که ۶۶ درصد از جام جهانی ۲۰۱۰ آفریقای جنوبی بیشتر شده است. بخش اعظم این درآمد از فروش تلویزیونی و حق بازاریابی به دست می‌آید. به غیر از مسابقات المپیک، جام جهانی پردرآمدترین تورنمنت ورزشی است که از حواشی خود درآمدزایی می‌کند. سود خالص فیفا از جام جهانی برزیل ۲ میلیارد دلار خواهد بود.
تقریبا کل سودی که فیفا به دست می‌آورد از حق پخش تلویزیونی (۷/۱ میلیارد دلار) و حق بازاریابی (۳۵/۱ میلیارد دلار) برای شرکت‌هایی مانند آدیداس، هواپیمایی امارات، سونی، ویزا، هیوندای و کوکاکولا به دست می‌آید.
شرکت‌های بزرگ به دلیل استقبال جهانی از مسابقات جام جهانی، همواره به دنبال این هستند که در این مسابقات هزینه‌های زیادی صرف بازاریابی کنند. در همین راستا، شرکت آدیداس بخش عمده‌ای از افزایش فروش هشت درصدی خود در سال ۲۰۱۴ را مدیون جام جهانی است. این شرکت اسپانسر اصلی این مسابقات است و توپ رسمی و لباس و تجهیزات ۹ تیم از ۳۲ تیم رقابت‌کننده را تامین می‌کند. هربرت هینر، رئیس شرکت آدیداس گفته امسال حدود ۴/۱ تا ۶/۱ میلیارد دلار به درآمد عملیاتی این شرکت افزوده می‌شود که مسابقات جام جهانی نقش مهمی در آن دارد.
مرکز تحقیقات فیفا، یک سال بعد از جام جهانی ۲۰۱۰ آفریقای جنوبی اعلام کرد ۹۰۹ میلیون تماشاگر تلویزیون در سراسر جهان حداقل یک دقیقه از مسابقه فینال را در خانه‌های خود تماشا کرده‌اند. همچنین حدود ۷/۶۱۹ میلیون نفر حداقل ۲۰ دقیقه متوالی، وقت اضافه مسابقه اسپانیا و هلند در ژوهانسبورگ را تماشا کردند. بیش از ۲/۳ میلیون نفر پوشش زنده مسابقات ۲۰۱۰ را حداقل یک دقیقه دیده‌اند که می‌توان گفت هر مسابقه به‌طور میانگین ۴/۱۸۸ میلیون نفر بیننده داشته است.
جام جهانی ۲۰۱۰ آفریقای جنوبی بیش از هر تورنمنت دیگری تماشاچیان آمریکایی را جذب کرده بود، به طوری که شبکه تلویزیونی ESPN اعلام کرده به طور میانگین ۲۹/۲ میلیون خانوار و ۲۶/۳ میلیون نفر در آمریکا تماشاگر مسابقات ۲۰۱۰ بوده‌اند که افزایش ۳۱ درصدی نسبت به جام جهانی ۲۰۰۶ داشته است. مسابقه فینال بین هلند و اسپانیا پربیننده‌ترین مسابقه جام جهانی با ۶/۱۵ میلیون تماشاگر بوده است.
با همه اینها، اداره کسب‌وکار جام جهانی چندان ارزان تمام نمی‌شود. فیفا برای انجمن‌های شرکت‌کننده، تیم‌ها و برنامه حفاظت از بازیکنان در جام جهانی برزیل ۵۷۶ میلیون دلار هزینه کرده است که ۳۷ درصد بیشتر از جام جهانی آفریقای جنوبی است.
بیشترین سهم از این هزینه‌ها به جوایز نقدی مسابقات اختصاص یافته که ۷۵ درصد نسبت به رقابت‌های جام جهانی ۲۰۱۰ افزایش یافته است. تیم‌های برنده جام جهانی امسال ۳۵ میلیون دلار و ۱۶ تیمی که در مرحله گروهی حذف می‌شوند، هر یک ۸ میلیون دلار دریافت می‌کنند. با در نظر گرفتن تعداد کل تیم‌ها، بازیکنان و مدت زمان جام جهانی، هزینه هر بازیکن به ازای هر روز ۲۸۰۰ دلار خواهد بود.
کسب‌وکار جام جهانی از اواخر دهه ۹۰ میلادی به دلیل جهش بزرگی که در حق پخش‌های تلویزیونی ایجاد شد، رشد قابل توجهی کرده است. حق پخش تلویزیونی خارج از آمریکا برای جام جهانی ۲۰۰۲ و ۲۰۰۶ به میزان ۲ میلیارد دلار فروخته شد که نسبت به دهه ۹۰ افزایش ۶ برابری داشته است. از سال ۱۹۹۸ تاکنون کل درآمد جام جهانی برای فیفا با افزایش ۱۱ برابری روبه‌رو بوده است.
موفقیت مالی جام جهانی اثر بسیار مثبتی در رشد ورزش دارد. بودجه فیفا برای سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۸ به میزان ۹/۴ میلیارد دلار تعیین شده که ۱۵/۲ میلیارد دلار آن به جام جهانی ۲۰۱۸ روسیه اختصاص دارد. به طور کلی، ۷۸ درصد (۸/۳ میلیارد دلار) از این ۹/۴ میلیارد به طور مستقیم در خود فوتبال سرمایه‌گذاری می‌شود (پروژه‌های توسعه‌ای، مسابقات، نظارت).