سه تفاوت مسکن ملی با مسکن مهر

به گفته مدیران راه‌وشهرسازی کیفیت ساختمان‌های احداث شده در طرح نهضت ملی مسکن بالاتر از مسکن مهر انبوه‌سازی است، عدم تثبیت قیمت در قرارداد ساخت از مهم‌ترین دلایل کیفیت بالاتر ذکر شده است. تفاوت سوم به ساخت بخشی از واحدهای مسکن مهر در بافت میانی شهر و بافت فرسوده شهری بازمی‌گردد، در این پروژه‌ها دولت تنها تامین‌کننده مالی از طریق اعطای تسهیلات ارزان بود و نتیجه کار نیز خوب بود؛ اما در طرح مسکن ملی، نقش دولت عمدتا تامین زمین ارزان در حاشیه شهرها برای احداث خانه تعیین شده است.

 مسکن ملی همانند مسکن مهر به درازا می‌کشد؟

حبیب‌اله طاهرخانی، معاون مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی، در نشست خبری روز گذشته خود بر کیفیت بالاتر احداث «نهضت ملی» نسبت به «مسکن مهر» تاکید کرد و این موضوع را نتیجه عدم تثبیت قیمت در قرارداد ساخت عنوان کرد. وی ادامه داد: عدم تثبیت قیمت در طرح نهضت ملی مسکن باعث شده است تا سازنده (انبوه‌ساز یا پیمانکار) ملزم به رعایت استانداردهای بالاتری نسبت به مسکن مهر باشد.

مسکن مهر مهم‌ترین پروژه ساخت مسکن حمایتی در کشور بود که مطابق با آن دولت متعهد به تامین مالی یا ساخت ۲میلیون و ۳۰۰هزار واحد مسکونی شهری شد؛ طرحی که به‌رغم گذشت نزدیک به دو دهه هنوز کامل تکمیل نشده و بخشی از ثبت‌نام‌کنندگان واحدهای خود را دریافت نکرده‌اند. در چنین شرایطی دولت سیزدهم طرح مسکن ملی را کلید زد، ثبت‌نام حدود ۸۵۰هزار خانواده در طرح مسکن ملی در دولت قبل نهایی شد؛ البته در این دولت کار ساخت تقریبا ۱۹هزار واحد تکمیل شد و مابقی این طرح برای دولت بعدی به میراث گذاشته شد. تجربه طولانی شدن مسکن مهر برای تقریبا دو دهه، واهمه تکرار شرایط برای طرح مسکن ملی را در میان متقاضیان به‌وجود آورده است.

در چنین شرایطی معاون مسکن و ساختمان وزیر راه و شهرسازی در پاسخ به سوال «خبرنگار دنیای اقتصاد» در خصوص پیش‌بینی زمان پایان مسکن ملی با توجه به شرایط تورمی حاکم بر اقتصاد و کاهش تمایل به سرمایه‌گذاری در تمامی بخش‌های اقتصادی ابراز امیدواری کرد که این دولت بتواند با درس‌ و تجارب اخذ شده از پروژه‌های مسکن مهر، طرح مسکن ملی را با سرعت به مراتب بالاتری پیش ببرد.

وی درخصوص آمار واحدهای تکمیل‌شده از طرح نهضت ملی مسکن گفت: تاکنون ۱۱۰هزار واحد در طرح نهضت ملی مسکن تکمیل و به شهروندان تحویل داده شده که فقط ۱۹هزار واحد در دولت سیزدهم رقم خورد. در آغاز دولت چهاردهم از ۸۵۰هزار واحد ثبت‌نامی برای ۱۶۰هزار واحد هیچ اقدامی از قبل تخصیص زمین انجام نشده بود، همچنین از سایر زمین‌های اختصاص‌یافته، بیش از ۵۰درصد فاقد پروانه ساخت بودند که این به مفهوم عدم شروع هرگونه فعالیت ساخت‌وساز و عدم دسترسی به تسهیلات بانکی بود. با توجه به اقدامات انجام‌شده در دولت چهاردهم علاوه بر افزایش تعداد واحدهای تکمیلی به ۱۱۰هزار واحد، میزان پیشرفت فیزیکی ۱۳۰هزار واحد دیگر به حدی رسیده که احتمالا تا پایان سال تکمیل و آماده تحویل خواهد بود. با در نظر گرفتن این موضوع که بخشی از واحدهای نهضت ملی مسکن خودمالکی است، امیدواریم که طرح نهضت ملی مسکن به سرنوشت مسکن مهر در افزایش زمان اجرای پروژه مواجه نشود.

طاهرخانی ادامه داد: اگرچه چالش‌های اقتصادی و تامین مالی برای پیشبرد پروژه‌های طرح نهضت ملی نسبت به مسکن مهر افزایش یافته، اما درس‌های مسکن مهر برای سیاستگذار باعث شد تا مسکن ملی با سرعت بالاتری پیش برود. هر طرح مسکن حمایتی جزو تکالیف دولت و وزارتخانه است، بنابراین برای پیشبرد سریع آن باید از انواع و اقسام کمک‌ها بهره گرفت؛ چراکه طولانی شدن زمان، هزینه‌های آماده‌سازی زمین را که برعهده دولت است، بالا می‌برد. در این راستا منابع مالی آماده‌سازی زمین در طرح نهضت ملی مسکن از سوی سازمان ملی زمین و مسکن و با کمک منابع مولدسازی درحال تامین است تا زمین در کمترین زمان ممکن آماده شود. دومین تجربه لزوم آماده‌سازی سریع‌تر زیرساخت بود، در این راستا همکاری مشترکی با وزارت نیرو و استانداری انجام شد؛ به‌نحوی‌که در واحدهای با پیشرفت فیزیکی بالای ۸۰درصد، بیش از ۶۰درصد آماده‌سازی شبکه زیرساخت محقق شده است. درس بعدی از طرح مسکن مهر، لزوم همکاری و کمک دولت برای تامین آورده گروه‌های کم‌درآمد با هدف جلوگیری از زمان‌بر شدن اجرای پروژه و رشد هزینه‌ها بود.

طاهرخانی در ادامه به مزیت بخشی از پروژه‌های مسکن مهر نسبت به طرح «نهضت ملی مسکن» اشاره کرد و گفت: در مسکن مهر ساخت ۲‌میلیون و ۳۰۰هزار واحد شهری تعریف شد، در گام ابتدایی نقش دولت تامین خط اعتباری برای اعطای تسهیلات ارزان‌قیمت ساخت بود؛ اما در ادامه دولت به تامین زمین و ساخت مسکن نیز اقدام کرد. مسکن مهر در بخش خود مالکی که مردم نسبت به ساخت مسکن در بافت میانی و فرسوده شهر اقدام کردند و نقش دولت تنها اعطای تسهیلات یارانه‌ای مناسب بود، به موفقیت‌های خوبی دست یافت.

مصالح، مسکن را گران کرد؟

طاهرخانی در ادامه به شوک نهاده‌های ساختمانی در بازار مسکن اشاره کرد و گفت: در ماه‌های ابتدایی امسال قیمت نهاده‌های ساختمانی رشد ۱۰۰درصدی داشت؛ این موضوع از رشد قیمت مسکن حمایت کرد. در ادامه بخشی از رشد قیمت مصالح اصلاح شد و کاهش یافت؛ اما اثر جهش اولیه بر بازار مسکن پابرجا ماند.

طاهرخانی در بخش دیگری از صحبت‌های خود بر لزوم استفاده از مدل‌های متنوع سکونتی تاکید کرد و گفت: نمی‌توان مدل مسکن ملکی را برای همه اقشار جامعه اجرا کرد، حمایت از ضعیف‌ترین اقشار باید براساس مسکن باشد. درواقع حمایت زمانی به نتیجه می‌رسد که مدل‌های متنوعی تعریف شده باشد از مالکیت، اجاره به شرط تملیک، مسکن اجاره‌ای و… . وی ادامه داد: در حال حاضر متوسط متراژ آپارتمان در کشور ۱۲۰ مترمربع است، این در حالی است که این رقم متناسب با تقاضای بخش زیادی از خانواده‌های شهری نیست. درواقع باید در مدل ارائه مسکن و حتی مدل و سماحت الگوهای متنوعی تعریف شود که پاسخگوی نیاز همگان باشد.