توقف سفرهای تفریحی به جزایر جنوبی
بر اساس آمار رسمی مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی هرمزگان، تاکنون ۱۱۰فروند لنج آسیب دیده، دو شناور تفریحی نیمهکروز از مدار خارج شدهاند، دستکم دو اثر تاریخی استان آسیب دیده و حدود ۴.۵میلیون گردشگر از سفر به این استان منصرف شدهاند. اما در پشت این آمار، هزاران کسبوکار کوچک، صیاد، لنجدار، راهنمای گردشگری و فروشنده صنایعدستی قرار دارند که درآمد آنها مستقیما به حضور گردشگران گره خورده است.
توقف کامل سفرهای تفریحی
هرمزگان با ۳۴اسکله فعال شامل ۱۲اسکله اختصاصی مسافری و گردشگری و ۲۲اسکله تلفیقی صیادی‑مسافری، اصلیترین گره ارتباطی میان بندرعباس، قشم، هرمز، لارک، هنگام، کیش و دیگر جزایر خلیجفارس محسوب میشود. اما جنگ اخیر، این شبکه گسترده را به نقطه توقف کشانده است. به گفته مدیرکل میراث فرهنگی هرمزگان، هماکنون سفرهای دریایی در بندرعباس و جزایر این استان با محدودیت جدی مواجه شده و گردشگری دریایی امکان فعالیت ندارد. اسکلهها آسیب دیدهاند و بسیاری از لنجهای مردمی که نهتنها ابزار امرار معاش، بلکه بخشی از میراث دریایی ایران به شمار میروند، در جریان حملات سوخته یا تخریب شدهاند.
ضربه به ناوگان سنتی
مهمترین ضربه جنگ به ناوگان سنتی دریایی هرمزگان وارد شده است. مدیرکل میراث فرهنگی استان با اعلام آمار رسمی تاکید میکند: در این جنگ تاکنون۱۱۰ فروند لنج آسیب دیده که ۱۸فروند بهطور کامل از بین رفتهاند. این لنجها عمدتا شناورهای صیادی بودند، اما کارکرد آنها تنها به صید محدود نمیشود. اقتصاد بسیاری از شهرها و روستاهای ساحلی بر پایه فعالیت همزمان صیادی، حملونقل و گردشگری شکل گرفته است. از بین رفتن این لنجها، زنجیره معیشت هزاران خانواده ساحلنشین را دچار مشکل کرده است.
سرمایهها زیر آب
جنگ ناوگان گردشگری را هم بینصیب نگذاشت. مدیرکل میراث فرهنگی هرمزگان در این باره میگوید: دو شناور تفریحی نیمهکروز موجود در آبهای هرمزگان با ظرفیت ۳۰۰مسافر، هدف حملات قرار گرفتهاند. یکی از این دو شناور از مدار فعالیت خارج و در دست تعمیر است و دیگری بهدلیل شدت خسارات، بهطور کامل غرق شده است. ارزش سرمایهگذاری انجامشده برای تنها همین یک شناور، حدود ۱۰۵میلیارد تومان برآورد شده است.
از بین رفتن چند هزار شغل
مهمترین شاخص تاثیر جنگ بر گردشگری هرمزگان، آمار گردشگران از دسترفته است. مدیرکل میراث فرهنگی استان با بیان اینکه؛ شرایط اخیر موجب شده حدود ۴.۵میلیون گردشگر از سفر به هرمزگان منصرف شوند، تاکید میکند: سفرهای پاییزی و زمستان پارسال و بهار و تیرماه امسال به دلیل جنگ از دست رفته و درصورت تداوم حملات، فصل سفر به هرمزگان (پاییز و زمستان) در سال جاری نیز از بین خواهد رفت. اما فراموش نکنیم که بر اثر جنگ معیشت دستکم ۱۲هزار شغل مستقیم صنعت گردشگری استان تحتتاثیر قرار گرفته است. هتلها، اقامتگاههای بومگردی، دفاتر خدمات مسافرتی، رستورانها، راهنمایانگردشگری، رانندگان، فروشندگان صنایعدستی، صیادان، لنجداران و فعالان بازارهای محلی، همگی در این رکود عمیق گرفتار شدهاند.
بیشترین خسارت، بیشترین بیکاری
از مجموع ۱۴جزیره هرمزگان، جزایر قشم، هرمز، هنگام، لارک و کیش مهمترین مقاصد گردشگری دریایی هستند. اما در جنگ اخیر، بیشترین آسیبها به محدوده قشم، لارک و جزیره ابوموسی وارد شده است. مدیرکل میراث فرهنگی استان تاکید میکند: فعالان گردشگری در قشم، بندرعباس، بندرلنگه، سیریک، جاسک و بهویژه جزیره ابوموسی، بیشترین آسیبهای اقتصادی جنگ را متحمل شدهاند.
۱۰۰ روز تا فصل طلایی
مدیرکل میراث فرهنگی هرمزگان با هشدار درباره آینده میگوید: ۸۳درصد گردشگران هرمزگان، گردشگران دریایی هستند. اگر نتوانیم تا پیش از آغاز فصل سفر (پاییز و زمستان) خرابیها را بازسازی کنیم، عملا گردشگری دریایی استان را از دست خواهیم داد. شهرزاد تاکید میکند: کلیدیترین، محوریترین و اساسیترین مولفه رونق گردشگری، امنیت است و این مولفه باید احصا شود تا برای ظرفیت گردشگری مشتری پیدا کنیم؛ چون مشتری هم وجود دارد؛ ولی واقعیت این است که با این مولفه فاصله داریم.
هتلهای بدون مسافر
از سویی دیگر رئیس جامعه هتلداران ایران میگوید: درصد اشغال هتلهای کشور در اسفند۱۴۰۴ و فروردین ۱۴۰۵ زیر ۵درصد ثبت شده و از زمان آغاز جنگ سوم تحمیلی تاکنون بسیاری از هتلهای استانها بهویژه در مرکز استان هرمزگان و مناطق آزاد مانند کیش و قشم هنوز هم تعطیل هستند. جمشید حمزهزاده با بیان اینکه در این مدت حدود ۱۰۰همت گردشگر مالی جامعه هتلداران کشور از دست رفته است، میافزاید: بنا به بررسی تشکل هتلداران هرمزگان، ۶۵درصد هتلهای استان، یعنی ۲۸هتل، هنوز تعطیل هستند. همچنین آسیب فیزیکی زیادی به هتلهای هرمزگان وارد شده و ۶هتل تخریب شدند. میزان خسارت بیش از هزارمیلیارد تومان برآورد شده است.
او با بیان اینکه تعطیلی برخی از هتلها سبب بیکاری نیروی انسانی هم شد، ادامه میدهد: در جزیره کیش ۵۳هتل تعطیل شد و ۶هزار نفر از کارکنان آنها بیکار شدند. در مجموع ۴۰۰هتل تعطیل شده است و بقیه هتلها نیز در آستانه تعطیلی قرار دارند. وی تاکید میکند: گردشگری اولین صنعتی است که با هرگونه درگیری آسیب میبیند و آخرین صنعتی است که بهبود مییابد.
درخواست حمایت از دولت
او با بیان اینکه ما انتظار پول و وام بلاعوض از دولت نداریم، تاکید میکند: هتلداران آسیب جدی دیدند؛ اما در کنارش به مسوولیت مدنیشان به خوبی عمل کردند. بسیاری از هتلها هم در این جنگ و هم در جنگ ۱۲روزه به در راهماندگان و جنگزدگان با بهترین شرایط اقامت دادند؛ منتها اکنون انتظاری که ما از دولت داریم، حمایتهای قانونی و حمایتهایی است که جنبه تسهیلات دارد؛ مانند معافیتهای مالیاتی و معافیت بیمهای برای مدت مشخص. انتظار داریم دولت در قالب یک بسته حمایتی بهعنوان مثال دو سال معافیت مالیاتی یا کاهش بیمه سهم کارفرما برای جامعه هتلداران و تاسیسات گردشگری را در نظر بگیرد.
آسیب به میراث تاریخی
جنگ فقط به زیرساختهای اقتصادی ضربه نزده؛ دو اثر تاریخی ارزشمند استان هرمزگان نیز در این حملات آسیب دیدهاند. مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی هرمزگان میگوید: براساس بررسیهای اولیه، محوطه دستکند «بُستانه» واقع در شهرستان پارسیان و «تلگرافخانه جاسک» تحت تاثیر شرایط اخیر قرار گرفته و دچار آسیبهایی شدهاند. این آثار نهتنها گنجینههای تاریخی هرمزگان، بلکه بخشی از هویت ملی ایران به شمار میروند و خسارت به آنها، زخمی عمیق بر پیکره میراث فرهنگی کشور وارد کرده است.
آینده نامعلوم گردشگری هرمزگان
هرمزگان امروز در مرز میان یک فاجعه اقتصادی و یک بحران انسانی ایستاده است. از بین رفتن ۱۱۰ لنج، غرق شدن شناورهای میلیاردی، خالی شدن اسکلهها از مسافر، آسیب به میراث تاریخی و انصراف میلیونها گردشگر، تنها بخشی از تصویر تلخی است که جنگ بر پیکره مهمترین قطب گردشگری دریایی ایران ترسیم کرده است.
