پرسش مستاجرهای شهرداری تهران

بررسی‌های «دنیای‌اقتصاد» نشان داد که چگونگی تمدید قرارداد اجاره برای دیگر خانواده‌هایی که در این جنگ خانه آنها آسیب دیده نیز وجود دارد. سیدمحمد آقامیری، رئیس کمیته عمران شورای شهر تهران  در گفت‌وگو با «دنیای‌اقتصاد» در پاسخ به این دغدغه گفت: در اجاره واحدها، شهرداری طرف قرارداد بوده و افزایش اجاره‌بها در موعد پایان قرارداد میز بر عهده شهرداری است.  بنابراین شهروندانی که در جنگ خانه آنها تخریب شده است، نباید دغدغه‌ای داشته باشند.  سید جعفر تشکری‌هاشمی رئیس کمیسیون عمران شورای شهر تهران نیز در پاسخ به این دغدغه گفت: مطابق مصوبه شورای شهر تهران؛ شهرداری موظف به تامین خانه برای افرادی است که محل سکونت آنها در جنگ تخریب شده، تامین خانه باید تا زمان ساخت واحدها انجام شود، اما مدیریت اجرایی کار بر عهده شهرداری است. در این شرایط شهروندان منتظر اعلام برنامه شهرداری تهران برای تمدید قراردادهای اجاره و سقف قیمت پرداختی در قراردادهای سال جدید است. 

 فروپاشی زندگی در کسری از ثانیه

مردم ایران در کمتر از یک سال اخیر دو جنگ را پشت سر گذاشتند، جنگ ۱۲ روزه و جنگ اسفند، این جنگ خلاف ادعای حمله‌کنندگان تنها مکان‌ها و افراد نظامی را نشانه نگرفت و شهروندان متعددی از حملات مستقیم رژیم صهیونیستی و ایالات متحده آمریکا متاثر شدند. البته تبعات اقتصادی و روانی این جنگ گریبان اغلب مردم اعم از زنان و مردان، کودکان و نوجوان را گرفته اما در این میان افرادی که جان و مال آنها از حملات هوایی آسیب دیده، قربانیان اصلی دو جنگ اخیر هستند.

در جنگ ۱۲ روزه بالغ بر ۸ هزار و ۵۰۰ واحد مسکونی در کشور و ۳ هزار و ۵۰۰ واحد مسکونی در شهر تهران از حملات هوایی آسیب دید که از این تعداد، نزدیک به ۴۰۰ واحد به سبب شدت تخریب نیاز به ساخت مجدد داشت. این در حالی بود که در جنگ اسفند حدود ۱۴۰هزار واحد مسکونی در کشور آسیب دید که حدود ۳۵ تا ۴۰هزار واحد از آن در تهران بود. در جنگ اسفند نیز شهر تهران بیشترین سهم را از واحدهای مسکونی آسیب‌دیده و واحدهای تخریب‌شده به خود اختصاص داد؛ مطابق داده‌های رسمی منتشرشده در جنگ اسفند حدود ۲هزار واحد در پایتخت به‌دلیل شدت آسیب به سازه یا تخریب کامل نیاز به احداث مجدد دارد؛ این گذاره به این مفهوم است که در بازه‌ای کمتر از یک سال ۲هزار خانواده در این شهر محل سکونت خود را از دست دادند و امروز با تبعات اقتصادی و روانی این موضوع مواجه هستند. خانه در فرهنگ ما تنها محلی برای استراحت شبانه نیست، خانه مأمنی برای آرامش گرفتن است و بی‌خانه شدن بسیار فراتر از نداشتن سرپناهی برای زندگی است. تخریب خانه نمادی از تخریب آن چیزی است که اعضای خانواده را گرد هم جمع می‌کند.

درحالی‌که کشور در دوره آتش‌بس قرار دارد، گفت‌وگویی با یکی از شهروندان تهرانی داشتیم که در شب ابتدایی جنگ ۱۲روزه خانه خود را از دست داده است؛ این شهروند تهرانی که کمتر از ۳۰ سال سن دارد، تجربه خود از اولین شب جنگ و نجات از دل آوار را می‌گوید و در ادامه از دغدغه‌های خانواده‌هایی می‌گوید که سال گذشته با کمک شهرداری خانه‌ای اجاره کرده‌اند؛ البته قرارداد یک‌ساله آنها از حدود ۲ماه آینده به پایان می‌رسد و امروز دغدغه افزایش قرارداد اجاره در سال آینده را دارند. با توجه به جنگ اسفند و آسیب به واحدهای مسکونی متعدد دیگر در شهر تهران، کمک مجدد مدیریت شهری برای افزایش قرارداد اجاره‌بها برای این افراد جای سوال دارد.

امید رضا ضرغامی پسر جوانی است که در یک مجموعه بخش خصوصی در تهران مشغول به کار است و به واسطه شغل خود با خبرنگار «دنیای‌اقتصاد» آشنا شده، خانه آنها در محله شهرآرا در منطقه۲ تهران واقع شده، خانه‌ای ۵ طبقه که دو طبقه پایانی آن واحدی دوبلکس بود که او و پدر و مادرش در آن ساکن بودند. وی می‌گوید: خانه‌ای در پلاک مجاور ما در شب ابتدایی جنگ ۱۲روزه مورد اصابت موشک قرار گرفت، خانه‌ای ۳ طبقه که کامل تخریب شد و پلاک‌های مجاور و حتی روبه‌روی آن نیز به میزانی آسیب دیدند که نیاز به ساخت مجدد داشتند. در شب حادثه خوشبختانه پدر و مادرم سفر بودند و من در خانه حضور داشتم. در ساعات پس از نیمه شب صدای مهیب انفجاری شنیدم که برای چند ثانیه مغزم از پردازش آنچه رخ داد جاماند؛ نوری همانند رعد آسمان را روشن کرد و بخشی از دیوار خانه فروریخت و بوی دود و باروت همه‌جا را فراگرفت، خوشبختانه در این حادثه آسیب جانی ندیدم؛ اما به سبب تخریب راه‌پله مجبور به خروج سریع از ساختمان از محل پشت‌بام و ساختمان مجاور شدم.

وی ادامه‌ می‌دهد: در ساعات ابتدایی گیج و گنگ بودم، ۳نفر از همسایگان در طبقه پایین ساختمان ما فوت کردند، خوشبختانه در طبقه دوم، کسی ساکن نبود و ساکنان طبقه اول نیز از این حمله جان سالم به در بردند. به تعبیری باید بگویم ما خوش‌شانس بودیم که از حادثه جان سالم به در بردیم. پس از این تجربه یکی از دوستانم که آن شب در خانه ما بود و امکان خروج از کشور را داشت، از ایران مهاجرت کرد. جنگ اخیر زندگی بسیاری را دگرگون کرد، اما قضیه برای افرادی همانند من که در جنگ خانه و زندگی خود را از دست داده‌اند، با سایرین متفاوت است. من و افرادی که تجربه مشابه با مرا دارند، علاوه بر تجربه وحشتناک انفجار، خانه و بخشی از اثاثیه‌مان را نیز از دست دادیم. وی اضافه کرد: زمانی که نهم اسفند در ساعت ابتدایی روز خبر آغاز جنگی جدید را شنیدم، بیش از سایر همکارانم شوکه شده و به واقع با استرس و ترس مواجه شدم؛ چرا که جنگ دیگر برای من تنها یک اسم نیست، تجربه‌ای دردناک است که به راحتی از خاطر پاک نمی‌شود.

این پسر جوان در ادامه فرآیند اسکان خود پس از جنگ را برایمان شرح داد و گفت: فردای روز حادثه به خانه یکی از اقوام در شهرهای حاشیه تهران رفتیم و بعد از آتش‌بس به تهران بازگشتیم. به سراغ مدیریت بحران در منطقه شهرآرا رفتم و چگونگی اسکان موقت را که شهرداری برای خانواده‌های آسیب‌دیده از جنگ در نظر گرفته بود، جویا شدم. همان روز برای اسکان به هتل لاله تهران معرفی شدیم و تقریبا یک‌ماه‌ونیم در هتل ساکن بودیم. حداقل ۳۰درصد وسایل خانه ما در جنگ آسیب دید؛ به سبب تخریب راه پله در طبقه دوم و سوم، برای خروج آنچه باقی ماند نیاز به جرثقیل داشتیم که توسط شهرداری تامین شد و توانستیم آنچه را که از اثاث‌مان باقی مانده بود، از خانه خارج کنیم. وسایلی که همه پر از خاک و خرده شیشه بود و نیاز به شست‌وشو داشت. در دوره‌ای که در هتل ساکن بودیم، شهرداری به ما اعلام کرد که در محله سکونتمان خانه‌ای مشابه خانه خود به لحاظ متراژ برای اجاره بیابیم. واحدی مشابه خانه ما نیاز به ودیعه ۱.۸‌میلیارد تومانی و اجاره ماهانه ۲۵‌میلیون تومانی داشت، شهرداری مبلغ ودیعه را با دریافت چک ضمانت به ما داد و اجاره‌ ماهانه نیز هر ۳ماه یک مرتبه به حساب صاحب خانه واریز می‌شود. اما در شرایط کنونی برایمان سوال است که شهرداری برنامه‌ای برای تمدید قرارداد اجاره دارد یا خیر؟  وی ادامه داد: لیستی از تخریب وسایل و میزان خسارات به اثایه نیز تهیه شد و قرار بود که نهادی دیگر متولی پرداخت خسارت وسایل خانه باشد که البته در این مورد اقدامی انجام نشده است. البته شهرداری به هر خانواده بن خرید ۲۵۰‌میلیون تومانی از فروشگاه‌هایی خاص را داد که بخشی از نیاز خود به وسایل خانه را با این بن خریداری کردیم. اما با توجه به هزینه بالای وسایل خانه، قطعا این مبلغ برای خرید کل وسایل مورد نیاز کافی نبود.

ضرغامی در ادامه از فرآیند ساخت خانه جدید گفت: شهرداری به ما اعلام کرد که خانه ما بدون صرف هزینه از سوی ما و شهرداری و از سوی پیمانکاری که آنها معرفی می‌کنند، ساخته می‌شود. قرارداد مشارکت در ساخت منعقد شد، قرار است که پیمانکار هزینه ساخت را با ازای دریافت یک طبقه تراکم بیشتر و بخشودگی یکی از جرائم ساختمان‌هایی که در منطقه۲ ساخته بود، تامین کند. متاسفانه به‌دلایل متعدد پیمانکار خانه ما هنوز موفق به دریافت جواز ساخت از شهرداری نشده است، اما وضعیت برای تمامی واحدهای تخریب‌شده از جنگ یکسان نیست، به عنوان مثال کار ساخت پلاک روبه‌رو و واحد مجاور ما به خوبی پیش رفته است. درواقع پیشرفت هر پروژه کاملا وابسته به پیمانکاری است که برای خانه شما انتخاب شده است. این صحبت‌ نشان از آن دارد که زمان طولانی در صدور جواز و بوروکراسی اداری حتی دامن افرادی را که خانه آنها در جنگ آسیب‌دیده نیز گرفته است. این درحالی است که شهرداری تهران متولی این بازسازی‌ها بوده و انتظار می‌رفت که فرآیند صدور جواز برای این خانه‌ها با سرعت بیشتری انجام شود.

تامین خانه تا ساخت واحدها

سیدجعفر تشکری‌ هاشمی، رئیس کمیسیون عمران و حمل‌ونقل شورای شهر تهران، در گفت‌وگو با «دنیای‌اقتصاد» در پاسخ به برنامه مدیریت شهری برای تمدید قراردادهای اجاره، افرادی که خانه‌ آنها در جنگ ۱۲روزه آسیب دیده است، گفت: مطابق مصوبه شورای شهر تهران، شهرداری موظف است تا برای افرادی که خانه آنها از جنگ آسیب دیده، محل سکونت تامین کند. درخصوص کسانی که خانه آنها تخریب شده، تامین محل سکونت به شکل تامین ودیعه و اجاره ماهانه برای واحدی مشابه خانه این افراد است و این مصوبه تا زمان ساخت خانه‌‌ها را شامل می‌شود. البته شکل اجرایی کار بر عهده شهرداری گذارده شده و طبیعتا باید منتظر اعلام برنامه مدیریت شهری برای تمدید قراردادهای اجاره باشیم. 

سقف قرارداد اجاره‌بها در پایتخت

شهرداری تهران برای اجاره واحد مسکونی برای کسانی که خانه آنها از جنگ آسیب دیده، شرط یافتن خانه‌ای مشابه و در همان محله زندگی و همچنین سقف قیمتی نیز تعیین کرده است. این سقف قیمتی در جنگ تیرماه ۱.۵‌میلیارد تومان ودیعه و اجاره ماهانه ۲۵‌میلیون تومانی بود. در جنگ اسفند سقف قیمت برای ودیعه برابر ۲‌میلیارد تومان و اجاره ماهانه ۴۰‌میلیون تومان شد. احتمالا سقف قیمت اجاره برای افرادی که خانه آنها در جنگ اسفند آسیب‌دیده در تمدید قراردادهای اجاره جنگ تیر نیز در نظر گرفته می‌شود. البته برای روشن شدن شرایط باید منتظر اعلام برنامه از سوی مدیریت شهری باشیم.