آنچه برای مدیر از تخصص مهمتر است
مترجم: مهدی نیکوئی
رهبری سازمانی خوب همیشه با دانش تخصصی و تصمیمگیریهای هوشمندانه تعیین میشد. اما در شرایط امروزی که جهان در شبکه پیچیدهای از ابهامهای ژئوپلتیک و تحولات هوش مصنوعی فرو رفته، مدل رهبری سازمانی نیز در حال تغییر است. «شنیا ویکت»، مشاور رهبری و امور بینالملل میگوید: «کار رهبران سازمانی دیگر این نیست که متخصص باشند. کار آنها قضاوت است.»
ویکت بیان میکند که مدیران ارشد باید هرجا که میتوانند به کارکنان خود «اطمینان بدهند»، اما آنجا که پاسخی ندارند، باید بسیار شفاف باشند. به عنوان مثال، پیشبینی حوزه ژئوپلیتیک غیرممکن شده است. «در دوران پیش از کرونا، هیأتمدیره شرکتها میتوانستند سالی یک بار یک متخصص را دعوت کنند تا برایشان شرایط ژئوپلتیک بازار را تحلیل کند.» این اقدام در حد یک چکلیست بود و نشان میداد مدیران به جنبههای مختلف کار خود توجه دارند.
اما اکنون اوضاع بسیار متفاوت شده است. ویکت توضیح میدهد: « به طور روزافزونی مرا به شرکتهای مختلف دعوت میکنند تا به مدیران میانی شیوه تفکر درباره ژئوپلیتیک را آموزش دهم.» چنین گسترش تخصصی به کسبوکارها کمک میکند تا «ریسکهای بنیادین را به کمترین حالت برسانند» و از «فرصتهای فرادست» بهرهمند شوند. او درباره این تغییر توانمندیها و مهارتهای تصمیمگیری مدیران میگوید: «بهترین مدیران کسانی هستند که حضور خود را غیرضروری میکنند، نه آنکه خود را بخش ضروری کسبوکار کنند.»
زمانی که یک کسبوکار، آموزشهای با کیفیتی برای مدیرانش در تمام ردهها در نظر بگیرد، به معنای آن است که همگان بر سازمان تمرکز دارند و ارزشها و هدف آن را میفهمند. این موضوع همچنین چیزی است که رهبران سازمانی و کارکنان تا حد زیادی قادر به کنترل آن هستند. ویکت درباره اهمیت آموزش و توانمندسازی تمام تصمیمگیرندگان شرکت توضیح میدهد: «برای مدیرعامل به این معناست که اگر فردی در کییف دارید و فرد دیگری در ریودوژانیرو، هر دوی آنها تصمیمات مشابهی با تصمیماتی میگیرند که اگر خودتان آنجا حضور داشتید، میگرفتید.»
رهبران سازمانی همچنین باید اثرات روانی ابهام بر کارکنانشان را مدیریت کنند. یکی از راههای اطمینان خاطر دادن به آنها و خودتان در تمام مراحل تحول هوش مصنوعی، این است که بر اهمیت اعتماد و طبیعت خویشاوندی انسانها به عنوان یک گونه جانوری تمرکز کنند.
«کیتی مولدون»، یک افسر سابق نیروی هوایی پادشاهی (انگلیس) که به روانکاوی و مربیگری کشیده شده است، میگوید: «زمانی که من در افغانستان بودم و فردی به من یک گزارش اطلاعاتی ارائه میداد، به او اعتماد میکردم، نه به اطلاعاتی که برای من میگوید.» مولدون با مثالی واقعی توضیح میدهد که رهبران سازمانی چگونه میتوانند از افراد حمایت کنند و از طریق تشخیص و عمل بر اساس «شکاف اجرایی» اعتمادسازی کنند. (طبق توضیح او، شکاف اجرایی جایی است که افراد تمام دانش و مهارتهای مرتبط برای تحقق اهداف شرکت را دارند اما قادر به اقدام براساس آن نیستند.) او با این پدیده در ارتش آشنا شده، اما آن را برای رهبران سازمانی درگیر با هوش مصنوعی نیز وارد میداند: «در فرآیند دشوار بین دانستن و اقدام کردن، شکاف اجرایی وجود دارد و ماهیت آن نیز احساسی است. به همین دلیل نیاز به یک انسان برای عبور از آن دارید.»
هوش مصنوعی هماینک نیز بسیاری از دانش «متخصصان» را نامرتبط کرده و این موضوع بهویژه برای افرادی چالشبرانگیز است که دههها عمر خود را صرف ساختن حرفهشان براساس دانش و تخصص کردهاند. ویکت توضیح میدهد که چرا بسیاری از رهبران سازمانی ارشد از فناوری جا ماندهاند و نمیتوانند درک خود را از هوش مصنوعی به کار بگیرند: «هوش مصنوعی پاسخها را دارد، درست است؟ این موضوع ارزش رهبران سازمانی را کاهش میدهد، چرا که تاکنون ارزش رهبران سازمانی خوب بر اساس توانایی آنها برای یافتن پاسخها و راهکارها شناخته میشد.» در این شرایط، رهبران سازمانی باید خود را با مهارتهای غیرقابلتقلیدی مانند مهارت در تصمیمگیری و قدرت قضاوت نشان دهند.
جنبههای روانشناختی فناوری
فناوریها همچنین اثرات گستردهای بر ذهن و روان انسان دارند و این موضوعی است که توجه روانشناسان سایبری مانند «سونیا کالینگتون» را به خود جلب کرده است. طبق نظر او، مسیر پیش روی مدیرانعامل در عصر فناوری، نیازمند یک سبک مدیریتی ترکیبیتر است که بهویژه مهارتهای انسانی بیشتری در آن نهادینه شده باشد. او در حقیقت به موضوعاتی مانند «توسعه سازمانی تیمها» یا «روانشناسی سازمانی» توجه دارد که در گذشته در زمره وظایف منابع انسانی سازمانها قرار میگرفت. با این حال، توصیه او به مدیرانعامل آن است که به جز اثر فناوری در کسبوکار آنها، به اثر فناوری بر افراد هم توجه کنند.
به گفته او، «در حال حاضر بسیاری از پروژههای مرتبط با هوش مصنوعی سازمانها حول این موضوع شکل گرفته که در سریعترین حالت ممکن آن را پیادهسازی کنیم و اسباب اعتمادسازی شکاکان را پدید آوریم.» با این حال، آنچه نادیده گرفته میشود، بحث امنیت روانشناختی در محیط کار است. تا زمانی که افراد احساس امنیت روانشناختی نداشته باشند، قادر به اعتماد یا بروز حداکثری توانمندیهای خود نیستند. از طرفی، اعتمادسازی نیازمند یک نگرش بلندمدت است و این موضوع نیز در بسیاری از سازمانهای امروزی مشاهده نمیشود.
منبع: Financial Times


