دنیای اقتصاد چشمانداز صنعت محصولات بهداشتی را بررسی کرد
صورتحساب جنگ برای شویندهها
صنایع شوینده، بهداشتی و آرایشی از جمله صنایع پرمصرف کشور به شمار میروند؛ از همینرو هرگونه تغییر در روند تولید و قیمت محصولات این بخش، به سرعت در زندگی روزمره خانوارها بازتاب مییابد. فعالان این صنعت طی سالهای اخیر تلاش کردهاند با حفظ تداوم تولید و تامین پایدار بازار، از بروز کمبود کالا جلوگیری کنند. با این حال، مجموعهای از چالشهای ساختاری و مقطعی، فعالیت واحدهای تولیدی این بخش را با دشواریهای جدی مواجه کرده است.
تشدید تنشهای منطقهای و پیامدهای جنگ، از یک سو فرآیند واردات مواد اولیه و تجهیزات موردنیاز تولید را تحتتاثیر قرار داد و از سوی دیگر بر هزینهها و ریسک فعالیت بنگاهها افزود. این مشکلات در شرایطی ایجاد شده که صنعت شوینده پیش از آن نیز به دلیل محدودیتهای ناشی از سیاستهای ارزی، با دشواری در تامین مواد اولیه روبهرو بوده است. طولانی بودن فرآیند ثبتسفارش و تخصیص ارز، ورود مواد اولیه را با وقفههای قابلتوجه همراه میکرد و آغاز جنگ نیز این روند را پیچیدهتر ساخته است. همزمان، آسیب به برخی زیرساختهای صنعتی و واحدهای پتروشیمی کشور، تامین بخشی از مواد اولیه مورد استفاده این صنعت را با چالش مواجه کرد. در چنین شرایطی، تشکلهای تخصصی این حوزه خواستار تسهیل برخی مقررات از جمله «واردات بدون انتقال ارز» شدهاند تا امکان تامین مواد اولیه برای تولیدکنندگان فراهم شود.
با وجود این فشارها، تولید در صنعت شوینده متوقف نشده و واحدهای تولیدی تلاش کردهاند جریان عرضه را حفظ کنند. با این حال، بازار در ماههای اخیر شاهد افزایش قیمت محصولات شوینده، بهداشتی و آرایشی بوده است؛ موضوعی که نارضایتی مصرفکنندگان را نیز به همراه داشته است. در عین حال، فعالان این صنعت تاکید دارند که رشد قیمتها عمدتا ناشی از افزایش هزینه تامین مواد اولیه و نهادههای تولید است و فرآیند قیمتگذاری این محصولات نیز تحت نظارت قرار دارد. در چنین شرایطی، تسهیل واردات مواد اولیه، تامین پایدار خوراک پتروشیمی موردنیاز صنایع و تخصیص بهموقع ارز میتواند از انتقال فشار هزینهها به حلقه نهایی زنجیره تولید جلوگیری کرده و به ثبات بیشتر بازار این محصولات منجر شود.
جایگزینی دشوار مسیر واردات
مصطفی مدرسی فعال صنعت شوینده در گفتوگو با «دنیای اقتصاد» در ارزیابی چالشهای حاکم بر صنعت شوینده در هفتهها و ماههای اخیر گفت: فعالان صنعت شوینده در ماههای اخیر و بهخصوص پس از تحمیل جنگ به کشور با مشکلات متعددی در روند فعالیت خود مواجه شدهاند. در درجه نخست آنکه جنگ و به دنبال آن اعمال محاصره دریایی برای کشور بهمنزله ایجاد محدودیت جدی در روند واردات بود. بخش بزرگی از نیاز صنایع مختلف به مواد اولیه و تداوم تولید از مسیرهای وارداتی تامین میشود. در فضای پرتنش مورد بحث تامین نیازهای ضروری زنجیره تولید صنایع شوینده با کمبود جدی مواجه شد. در این میان صحبتهایی از سوی مسوولان مبنی بر تغییر مسیر ورود کالا به کشور مطرح شده است. اما در عمل این جایگزینی به سادگی ممکن نیست و حتی هزینههای بهمراتب جدی را به تولیدکننده تحمیل میکند. تا جایی که در مواردی واردات از مسیر جایگزین حتی صرفه اقتصادی ندارد. بخش بزرگی از مواد اولیه ما از گمرکات جنوبی به کشور وارد میشد. بنابراین جنگ و اعمال محاصره دریایی، روند ورود مواد اولیه ما را به شدت تحتتاثیر منفی قرار داده است.
این فعال صنعت شوینده گفت: در چنین فضایی شاهد افت جدی ورود مواد اولیه صنعت شوینده به کشور بودهایم، گفتنی است این چالش همچنان ادامه دارد و روند تولید در این صنعت مهم و پرمصرف را متاثر خواهد کرد.
کمبود نقدینگی مانع اصلی تولید
مدرسی کمبود نقدینگی را دیگر چالش اصلی پیش روی فعالان صنعت شوینده عنوان کرد و افزود: در ماههای اخیر تحتتاثیر تغییر مداوم سیاستهای اقتصادی دولت و شرایط نامساعد حاکم بر اقتصاد، بسیاری از کسبوکارها با چالش در تامین نقدینگی مواجه بودهاند. این کمبود برای صنعت شوینده نیز ادامه داشته است. در این میان فروشندگان مواد اولیه، محصولات خود را در قالب قراردادهای نقدی به فروش میرساندند درحالیکه قبلا امکان پرداخت هزینه فروش مواد اولیه در قالب قراردادهای طولانیمدت وجود داشت. با توجه به آنکه هزینه فروش محصول با گذر زمان به تولیدکننده برمیگردد، پرداخت نقدی هزینه خرید مواد اولیه برای این صنعتگران دشوار خواهد بود. این مشکل همچنان ادامه دارد و روند تولید را در صنایع مورد بحث تحتتاثیر منفی قرار خواهد داد.
ضربه جنگ به صنعت شوینده
این فعال صنعت شوینده افزود: با توجه به تحمیل خسارت به صنایع پتروشیمی کشور در دوره جنگ و توقف تولید در برخی از این صنایع، تداوم تولید در بسیاری از صنایع کشور از جمله صنعت شوینده با چالش مواجه شد. بستهبندی در بسیاری از صنایع از جمله در بخش مواد شوینده با اتکا به مواد پلاستیکی ممکن است، طبعا با بروز خسارت یاد شده، روند تولید در این بخش به شکل منفی متاثر شده است. در این میان اقداماتی برای واردات این محصولات پلاستیکی به کشور انجام گرفت تا تولید در صنایع وابسته ادامه یابد، هرچند جایگزینی یاد شده هزینه تولید را در صنایع وابسته به شدت تحتتاثیر منفی قرار داد. در ادامه باید تاکید کرد که خوشبختانه طی هفتههای اخیر بخشی از واحدهای پتروشیمی کشور به مدار تولید بازگشتهاند اما همچنان با کمبود مواجه هستیم.
مدرسی گفت: متاسفانه در ماههای گذشته و پس از جنگ، اقدام تسهیلگرانه جدی برای واردات مواد اولیه موردنیاز صنعت انجام نگرفته است.
وی درباره روند رو به رشد قیمت شوینده در ماههای اخیر گفت: بهای این محصولات در هفتههای پایانی سال گذشته حدود ۵۰ درصد و نزدیک به ۳۰ درصد در اردیبهشت ماه با رشد همراه بود. قیمت در صنعت شوینده با هماهنگی انجمن صنایع شوینده و سازمانهای مسوول انجام میشود.
مدرسی گفت: تولید در این صنعت با وجود تمام چالشها ادامه دارد. ظرفیت تولید در برخی واحدها کاهش یافته اما متوقف نشده است. این تداوم تولید بهخصوص از آنجا نشأت میگیرد که محصولات شوینده در زندگی روزمره افراد، کاربرد دارد. با وجود این به دنبال تداوم چالشهای اقتصادی حتی از مصرف این محصولات نیز کاسته خواهد شد. یعنی تداوم مشکلات، ثبات عملکردی حتی در صنایعی همچون شوینده که با مصرف روزمره مردم، در ارتباط هستند را هم متاثر میکند.
این فعال صنعت شوینده گفت: در تمامی تنشها و چالشهای موردبحث، صنایع کوچکتر متحمل آسیب بیشتری میشوند. چراکه واحدهای کوچک از آسیبپذیری به مراتب بالاتری برخوردار هستند و تابآوری پایینتری در مقابل مشکلات دارند. فعالان این صنایع با تحمیل فشار حتی ناچار به تعدیل نیرو با هدف تداوم تولید خواهند بود. البته این دست تصمیمات در اولویت هیچ واحد صنعتی نیست و تنها به عنوان راهکاری برای بقا در نظر گرفته میشود. طبعا بهبود اوضاع اقتصادی و تولید با ظرفیت حداکثری و حتی حرکت در مسیر توسعه انتخاب همه صاحبان کسبوکارها است.
سناریوی رفع تنش و حضور موثر در بازار صادراتی
مدرسی در پاسخ به سوالی مبنی بر اثرات شکلگیری توافق احتمالی میان ایران و آمریکا و کاهش تنش در منطقه گفت: اقتصاد نقش محوری و اساسی در شکلگیری تعاملات میان کشورها دارد. همچنین توسعه اقتصادی و افزایش رفاه بدون تقویت روابط بینالمللی امکانپذیر نیست. توسعه اقتصادی اکنون بزرگترین عامل اثرگذاری کشورهاست که جایگاه کشورها را ارتقا میدهد و به بهبود روابط آنها در جامعه بینالملل منتهی خواهد شد. تجارت خارجی و توسعه آن مستلزم برقراری تعامل با کشورهای دیگر است. بهعلاوه آنکه روابط حسنه فرصت خوبی برای پیشبرد مسائل سیاسی و تجارت بین کشورها فراهم میکند.
رفع تنش لازمه تداوم تولید و تجارت است. در شرایط تنش امکان برنامهریزی برای تولید و تجارت وجود نخواهد داشت، به همین علت نیز رفع تنش میتواند به گرهگشایی از مشکلات ما کمک کند. هرچند انتظار میرود این مشکلات و تنشها بهطور دائمی رفع شوند تا در شرایط با ثبات بتوان برای آینده نیز برنامهریزی کرد. وی در پایان تاکید کرد: صنعت شوینده در کشور از ظرفیت تولید بالایی برخوردار است، چنانچه مشکلات مورد بحث مرتفع شود حتی امکان صادرات محصولات تولید شده در این صنعت نیز وجود خواهد داشت. در سالهای اخیر نیز بخشی از محصولات شوینده ایرانی روانه بازارهای جهانی و بهخصوص کشورهای همسایه شده است. البته با رفع تنش، باید دید روابط ایران با کشورهای حاشیه خلیج فارس چطور خواهد شد. چرا که این کشورها همواره در رده بزرگترین طرفهای تجاری ایران بودهاند.
