شماره روزنامه ۶۵۴۰
|

«سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

دنیای اقتصاد؛ منفعت و حق دو مفهوم کاملا متفاوتند. مفهوم حق برای عینیت یافتن، مستلزم نظام حقوقی دارای ضمانت اجراست اما مفهوم منافع ملی از جنس و جایگاه متفاوتی است.

«سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

دنیای اقتصاد: مذاکرات ایران و آمریکا در اسلام‌آباد که پس از جنگ ۴۰روزه و با ارزیابی اولیه از امکان دستیابی به یک توافق بزرگ برگزار شد، به شکست انجامید و پرسش‌هایی درباره سرنوشت آتش‌بس ۱۵روزه و احتمال بازگشت به جنگ ایجاد کرد.

اخبار سرمقاله

    چهارشنبه، ۲۶ فروردین ۱۴۰۵
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    منافع ملی و حق مسلم

    دنیای اقتصاد؛ منفعت و حق دو مفهوم کاملا متفاوتند. مفهوم حق برای عینیت یافتن، مستلزم نظام حقوقی دارای ضمانت اجراست اما مفهوم منافع ملی از جنس و جایگاه متفاوتی است.
  • منافع ملی و حق مسلم + فایل صوتی

    منفعت و حق دو مفهوم کاملا متفاوتند؛ هرچند در مواردی همپوشانی‌های مهمی هم دارند و شاید مهم‌تر اینکه وقتی سخن از منافع ملی است، موضوع بسیار پیچیده‌تر هم می‌شود. برای روشن شدن موضوع باید تاکید کرد که مفهوم حق برای عینیت یافتن، مستلزم نظام حقوقی دارای ضمانت اجراست و گرنه مفهومی ‌توخالی و معلق در هوا خواهد بود. اما مفهوم منافع ملی از جنس و جایگاه متفاوتی است.
    دوشنبه، ۲۴ فروردین ۱۴۰۵
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    موقعیت نه جنگ، نه صلح

    دنیای اقتصاد: مذاکرات ایران و آمریکا در اسلام‌آباد که پس از جنگ ۴۰روزه و با ارزیابی اولیه از امکان دستیابی به یک توافق بزرگ برگزار شد، به شکست انجامید و پرسش‌هایی درباره سرنوشت آتش‌بس ۱۵روزه و احتمال بازگشت به جنگ ایجاد کرد.
  • موقعیت نه جنگ، نه صلح + فایل صوتی

    مذاکرات ایران و آمریکا در اسلام‌آباد پاکستان برخلاف ارزیابی‌های اولیه که می‌توانست بعد از یک جنگ تمام‌عیار ۴۰روزه به یک توافق بزرگ و نه نهایی منجر شود، به شکست انجامید. این شکست بار دیگر این سوال توأم با نگرانی را در بین افکار عمومی ایران وجهان ایجاد کرده که سرنوشت جنگ ۴۰روزه و به عبارت دیگر آتش‌بس ایجاد شده، چه خواهد شد و آیا دوباره ایران و آمریکا و متحد منطقه‌ای آن یعنی اسرائیل درگیر جنگ خواهند شد یا اینکه می‌توان به آتش‌بس ایجادشده، حداقل در بازه زمانی تعریف‌شده برای آن یعنی ۱۵روز و امکان ایجاد ابتکار عمل جدید دیپلماتیک و در نتیجه نیل به توافق یا تداوم آتش‌بس، امید داشت؟
    یکشنبه، ۲۳ فروردین ۱۴۰۵
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    آسیب‌پذیری اشتغال زنان

    دنیای اقتصاد؛ گزارش پاییز ۱۴۰۴ مرکز آمار نشان می‌دهد نرخ بیکاری به ۷.۸ درصد و نرخ مشارکت اقتصادی به ۴۰.۷ درصد کاهش یافته، اما وضعیت زنان بحرانی‌تر است؛ نرخ بیکاری زنان با افزایش ۲.۳ واحد درصدی به ۱۶ درصد رسیده و بیش از ۲۱۲ هزار زن از بازار کار خارج شده‌اند.
  • آسیب‌پذیری اشتغال زنان + فایل صوتی

    براساس گزارش مرکز آمار ایران در پاییز۱۴۰۴، بازار کار کشور با افت شاخص‌های کلیدی مواجه شده است؛ وضعیتی که در آن نرخ بیکاری به ۷.۸درصد رسیده و نرخ مشارکت اقتصادی به ۴۰.۷درصد تقلیل یافته است. با این حال، آنچه در این آمارها بیش از پیش نگران‌کننده به نظر می‌رسد، وضعیت بحرانی زنان شاغل و جویای کار است. نرخ بیکاری زنان با جهشی ۲.۳واحد درصدی به ۱۶درصد رسیده و بیش از ۲۱۲هزار نفر از جمعیت فعال زنان از بازار کار خارج شده‌اند. این ارقام حاکی از آن است که زنان در برابر شوک‌های اقتصادی، آسیب‌پذیری دوچندانی دارند. در ادامه، دلایل این حساسیت بالا، تبعات کوتاه‌مدت و بلندمدت آن و همچنین راهکارهای لازم برای سیاستگذار بررسی می‌شود.
    شنبه، ۲۲ فروردین ۱۴۰۵
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    قواعد بازسازی اقتصاد پساجنگ

    دنیای اقتصاد: پس از هر منازعه، دوره بازسازی آغاز می‌شود که می‌تواند مسیر اقتصادی، سیاسی و اجتماعی کشور را تعیین کند. با توجه به شرایط جنگ و احتمال ورود ایران به دوره پساجنگ، طراحی چارچوبی واقع‌بینانه برای بازسازی اقتصادی ضروری است.
  • قواعد بازسازی + فایل صوتی

    بعد از هر منازعه، صرف‌نظر از چگونگی آغاز و انجام آن، مرحله‌ جدید تعیین‌کننده‌تری تحت عنوان دوره بازسازی آغاز می‌شود. تجربه تاریخی کشورهای مختلف نشان می‌‌دهد که موفقیت یا ناکامی در این دوره، نه ‌تنها مسیر اقتصاد، بلکه آینده سیاسی و اجتماعی کشور را نیز شکل می‌دهد. از این منظر، با توجه به شرایط جنگ و موفقیت‌های رزمندگان شجاع میهن اسلامی و استیصال حاکم بر کشورهای متخاصم، به فضل الهی در آینده‌ای نزدیک شاهد پیروزی قاطع بر دشمنان خواهیم بود و ایران پیروزمندانه در آستانه ورود به یک دوره پساجنگ قرار دارد. بر این اساس ضروری است از هم ‌اکنون چارچوبی روشن، واقع‌بینانه و منسجم برای بازسازی اقتصادی طراحی شود.
    پنجشنبه، ۲۰ فروردین ۱۴۰۵
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    بیم و امیدهای آتش‌بس

    دنیای اقتصاد: آتش‌بس دو هفته‌ای میان ایران و آمریکا همزمان دارای نشانه‌های امیدبخش و عوامل هشداردهنده است. از یک‌سو، چارچوب رفتاری دونالد ترامپ همچنان مبتنی بر «دیپلماسی اجبار» است؛ به این معنا که تلاش می‌کند از طریق مذاکره یا در صورت شکست آن با ابزار نظامی به اهداف خود برسد.
  • بیم و امیدهای آتش‌بس + فایل صوتی

    به نظر می‌رسد که در مورد آتش‌بس دو هفته‌ای، هم موارد امیدوار کننده و هم موارد زنهاردهنده‌ای وجود دارد. ابتدا در مورد اینکه چرا این آتش‌بس می‌تواند شکننده باشد به چند نکته باید اشاره کرد؛ نخست اینکه چارچوب رفتاری دونالد ترامپ همان چارچوبی است که قبل از جنگ اخیر علیه ایران هم وجود داشت؛ یعنی چارچوب دیپلماسی اجبار. بر اساس این چارچوب رفتاری، ترامپ یا می‌خواهد از طریق دیپلماسی به خواسته‌های خود برسد یا در صورت عدم موفقیت دیپلماسی، ترجیح می‌دهد از ابزار نظامی استفاده کند و تاکنون در دو جنگی که علیه ایران به راه انداخته نشان داده که ابایی از به کارگیری قدرت نظامی ندارد.
    چهارشنبه، ۱۹ فروردین ۱۴۰۵
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    جنگ و انسانیت ازدست‌رفته

    دنیای اقتصاد؛:جنگ بدترین راه حل تعارض میان کشورهاست و انسان ذاتاً خواهان صلح و ثبات است. در گذشته، پیش از شکل‌گیری نهادها، تعارضات بیشتر با زور حل می‌شد و به همین دلیل جنگ‌ها بخش بزرگی از تاریخ را تشکیل می‌دهند.
  • جنگ و انسانیت ازدست‌رفته + فایل صوتی

    توضیح مقدماتی: این مقاله را به سختی بسیار تدوین کرده‌ام. برای اولین‌بار طی حدود ۴۳سال گذشته، ۳۸روز است که به سختی توانسته‌ام بر انجام کار فکری تمرکز پیدا کنم. این روزها که هر یک دقیقه‌اش مانند سال‌ها بر دوش زمان سنگینی می‌کند، برایم تلخ‌ترین دوران زندگی بوده است. برای کسی که در طول عمر خود، سختی‌های طاقت‌فرسای زیادی را تحمل کرده، این ایام، ماهیتی دیگر داشته و فشار روحی بسیار سنگین‌تری را وارد آورده است. این را از این جهت ذکر کردم که خواننده بداند، متن حاضر، با تلاش زیاد برای فائق آمدن بر این فشار سنگین روحی و به‌عنوان ادای وظیفه وجدانی در این روزهای خاص به رشته تحریر درآمده است. مشاهده اینکه ایران عزیز، این‌گونه زخم برمی‌دارد و دردمندانه تحمل می‌کند، فوق‌العاده غمبار است.
    سه‌شنبه، ۱۸ فروردین ۱۴۰۵
  • سناریوسازی در سیاستگذاری + فایل صوتی

    تحولات اخیر بازار جهانی نفت را نمی‌توان صرفا در چارچوب افزایش قیمت یا حتی تشدید ریسک ژئوپلیتیک تحلیل کرد. آنچه در حال وقوع است، تغییر در ماهیت محدودیتی است که رفتار بازار را تعیین می‌کند. در شرایط عادی، قیمت نفت عمدتا تابعی از هزینه نهایی تولید و انتظارات تقاضاست و بازارهای مالی، به‌ویژه بازار قراردادهای آتی، نقش مهمی در تعدیل نوسانات ایفا می‌کنند.
    دوشنبه، ۱۷ فروردین ۱۴۰۵
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    پیام تورم اسفند

    دنیای اقتصاد: در اسفند و در شرایطی که تورم روندی فزاینده داشت و انتظار می‌رفت بدون رخداد جدید نیز ادامه یابد، جنگی ویرانگر آغاز شد. ریشه این جنگ عمیق‌تر از تحولات سال‌های اخیر و حتی مسائل هسته‌ای است و آن را باید در تغییر استراتژی آمریکا در برابر رشد چین، بازگشت اقتدارگرایی در روسیه و تلاش برای تشدید تسلط بر خاورمیانه و خلیج فارس تحلیل کرد؛ در این چارچوب قدرت گرفتن ایران یکی از موانع اصلی تلقی شده و بسیاری از رخدادهای حدود بیست سال اخیر در سیاست خارجی آمریکا در مسیر رفع این مانع ارزیابی می‌شود.
  • پیام تورم اسفند + فایل صوتی

    در اسفند و در شرایطی که تورم روندی فزاینده داشت و تحلیل غالب ما آن بود که بدون هیچ رخداد جدیدی این روند فزاینده تورم (افزایش نرخ تورم نه صرف افزایش سطح قیمت‌ها) تا مدتی ادامه می‌یابد و در غیاب چاره‌اندیشی برای سیاست مالی متوقف نمی‌شود، حتی اگر بانک مرکزی نهایت تلاش خود را به‌کار گیرد، جنگی ویرانگر گریبان سرزمینمان را گرفت. برای آنکه احساسی برخورد نکنیم و تحلیل واقع گرایانه را از دست ندهیم، لازم است اشاره کنیم که ریشه این جنگ بسیار عمیق‌تر از آن چیزی است که بر اساس مشاهده تحولات سال‌های اخیر و حتی مسائل هسته‌ای نتیجه گرفته شده است.
    یکشنبه، ۱۶ فروردین ۱۴۰۵
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    تنگه هرمز، دست برتر ایران و منافع ملی

    دنیای اقتصاد: پس از بیش از یک ماه از تجاوز نظامی مشترک اسرائیل و آمریکا به ایران، روشن شده است که آمریکا فاقد استراتژی منسجم برای این جنگ بوده و بر این تصور نادرست تکیه داشته که با ضربه‌ای سریع به سران نظام ایران، کار جنگ در ابتدا پایان می‌یابد.
  • تنگه هرمز، دست برتر ایران و منافع ملی + فایل صوتی

    پس از گذشت بیش از یک ماه از تجاوز نظامی مشترک دولت‌های اسرائیل و ایالات متحده آمریکا به ایران به روشنی معلوم شده است که دولت آمریکا هیچ استراتژی مشخص و منسجمی برای این ماجراجویی نظامی نداشته و صرفا اسیر این تصور احتمالا القاشده از سوی دولت اسرائیل بوده که با نخستین ضربه کاری به سران نظام در همان روزهای اول، کار یکسره خواهد شد. اما این خیال خام با مقاومت جانانه ایرانیان و نیروهای نظامی آن باطل شد و نه تنها متجاوزان در اهداف اصلی اولیه شکست خوردند، بلکه به تدریج روشن شد ایران با استفاده هوشمندانه از موقعیت استراتژیک تنگه هرمز دست برتری در جنگ و طبیعتا صلح آینده پیدا کرده است. بهره‌گیری عاقلانه از این دست برتر در جهت منافع ملی ایران آینده این جنگ و راه برون‌رفت از آن را رقم خواهد زد.
    شنبه، ۱۵ فروردین ۱۴۰۵
  • اقتصاد جنگ؛ از بقا تا بازسازی + فایل صوتی

    سیاستگذاران در حوزه‌ اقتصاد کلان و مدیران بنگاه‌ها توجه دارند که در شرایط کنونی ایران که از وضعیت تعلیق چند ماه گذشته به وضعیت جنگی تمام‌عیار وارد شده‌ایم، اهداف و کارکردهای اقتصاد دچار تغییر بنیادین می‌شود؛ به‌گونه‌ای‌که نظامی مبتنی بر کارآیی، رقابت و رشد، جای خود را به نظمی مبتنی بر بقا، امنیت و مدیریت بحران می‌دهد.
    چهارشنبه، ۲۷ اسفند ۱۴۰۴
  • چکیده سرمقاله امروز «دنیای اقتصاد»:

    مدیریت ارز در بحران

    دنیای اقتصاد؛ مدیریت بازار ارز در شرایط بحران اقتصادی، جنگ یا تحریم از پیچیده‌ترین وظایف بانک‌های مرکزی است؛ زیرا در این شرایط عرضه ارز کاهش می‌یابد، تقاضای سفته‌بازی افزایش پیدا می‌کند و انتظارات تورمی گسترش می‌یابد.
  • مدیریت ارز در بحران + فایل صوتی

    مدیریت بازار ارز در شرایط بحران اقتصادی، جنگ یا تحریم یکی از پیچیده‌ترین وظایف بانک‌های مرکزی است. در چنین شرایطی معمولا عرضه ارز کاهش می‌یابد، تقاضای سفته‌بازی افزایش پیدا می‌کند و انتظارات تورمی به سرعت در اقتصاد گسترش می‌یابد. اگر سیاستگذار پولی نتواند به ‌موقع و با ابزارهای مناسب وارد عمل شود، بحران ارزی می‌تواند به تورم شدید، بی‌ثباتی مالی و رکود اقتصادی منجر شود.
    سه‌شنبه، ۲۶ اسفند ۱۴۰۴
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    ایران در جنگ‌های تاریخ

    دنیای اقتصاد؛ جنگ پدیده‌ای ریشه‌دار در عوامل روان‌شناختی، ایدئولوژیک و برهم خوردن موازنه قدرت در نظام بین‌الملل است. در چنین شرایطی سیاست همچون شطرنج نیازمند قواعد، نهادها و تضمین‌هایی مبتنی بر قدرت است.
  • ایران در جنگ‌های تاریخ + فایل صوتی

    در روزهای سختی زندگی می‌کنیم و تلاش فراوان کردم که در قالب کتاب و مقاله‌های علمی برای نخبگان و سرمقاله برای شهروندان و افکار عمومی، نکات کلیدی پیرامون دور کردن کشور از بی‌ثباتی در داخل و دوری از جنگ در محیط منطقه و بین‌الملل بنویسیم؛ اما جنگ نیز واقعیتی است که ریشه‌های روان‌شناسانه ناشی از عقده‌های فروخفته و قهرمان‌گرایی و نارسیسیسم و کیش شخصیت، خودشیفتگی، مبانی نظری مندرج در ایدئولوژی‌های صفر و صدی و به لحاظ ساختاری از بین رفتن موازنه قوا در میان بازیگران بین‌الملل دارد.
    دوشنبه، ۲۵ اسفند ۱۴۰۴
  • شروط بازگشایی بورس + فایل صوتی

    بازار سرمایه ایران همواره در برابر شوک‌های داخلی و خارجی حساسیت بالایی داشته است. تجربه روزهای اخیر، به ویژه در بحبوحه جنگ، نشان می‌دهد تصمیم‌گیری در مورد بازگشایی بازار و مدیریت جریان نقدینگی، نیازمند دقت و برنامه‌ریزی هوشمندانه است. ورود و خروج سرمایه، در شرایط بحرانی نه تنها تحت‌تاثیر تحلیل‌های اقتصادی، بلکه به شدت تحت تاثیر روان‌شناسی جمعی فعالان بازار است. این امر ضرورت تدوین راهکارهای محافظه‌کارانه و تدابیر پیشگیرانه را دوچندان می‌کند.
    یکشنبه، ۲۴ اسفند ۱۴۰۴
  • مسیریابی بورس در سال آتی + فایل صوتی

    اقتصاد ایران در آستانه سال‌۱۴۰۵، در نقطه‌ای ایستاده است که دیگر نمی‌توان آن را صرفا ادامه روندهای معمول اقتصادی دانست. فضای ژئوپلیتیک منطقه، تشدید درگیری‌ها، حملات به زیرساخت‌ها و تعلیق بخشی از فعالیت‌های اقتصادی، متغیری به‌مراتب مهم‌تر از متغیرهای کلاسیک اقتصادی را به مرکز تحلیل آورده و آن هم ریسک جنگ و نااطمینانی سیاسی است. در چنین شرایطی، تحلیل بازار سرمایه تنها با اتکا به‌صورت‌های مالی شرکت‌ها یا روند نرخ ارز کافی نیست؛ زیرا آنچه بازارها را هدایت می‌کند، نه صرفا سودآوری شرکت‌ها، بلکه سطح امنیت اقتصادی و قابلیت پیش‌بینی آینده است.
    شنبه، ۲۳ اسفند ۱۴۰۴
  • تاریخ زیر آتش + فایل صوتی

    جنگ‌ها معمولا با ویرانی شهرها شناخته می‌شوند؛ با ساختمان‌های فروریخته، جاده‌های از هم گسسته و زیرساخت‌هایی که از کار افتاده‌اند. اما در دل این ویرانی‌های آشکار، نوع دیگری از خسارت نیز رخ می‌دهد که کمتر دیده می‌شود و گاه دیرتر فهمیده می‌شود: آسیب به حافظه تاریخی ملت‌ها.
    سه‌شنبه، ۱۹ اسفند ۱۴۰۴
  • ملاحظات یکسان‌سازی نرخ ارز + فایل صوتی

    ۱. قبلا طی مقاله‌ای ضمن تاکید بر ضرورت یکسان‌سازی نرخ ارز و فواید آن در اقتصاد، یادآور شدم که شرایط اقتصادی، سیاسی و بین‌المللی و اجتماعی فعلی کشور خطیر و پرچالش است و یکسان‌سازی نرخ ارز را با ریسک‌های به شدت خطرناکی روبه‌رو می‌کند؛ به‌طوری‌که می‌تواند کل پروژه اصلاح نرخ ارز را به ناکامی بکشاند. امیدوار بودم که تصمیم‌گیران در جهت درک بهتر فرآیند این کار برای بررسی دو تجربه یکسان کردن نرخ ارز در سال ۱۳۷۲ و در اوایل دهه ۱۳۸۰ وقت بیشتری می‌گذاشتند و برای آن ارزش بیشتری قائل می‌شدند و بعد از تحقیق لازم درباره آن دو تجربه، دست به چنین اقدام مهمی می‌زدند.
    دوشنبه، ۱۸ اسفند ۱۴۰۴
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    رکود تورمی از نگاه شامخ

    دنیای اقتصاد: آخرین داده‌های شاخص مدیران خرید (شامخ) در دی‌ماه ۱۴۰۴ نشان می‌دهد اقتصاد ایران وارد مرحله شدیدتر و ناپایدارتری از رکود تورمی شده؛ وضعیتی که با کاهش تقاضا، افزایش فشارهای هزینه‌ای و افت اعتماد کسب‌وکارها همراه است.
  • رکود تورمی از نگاه شامخ + فایل صوتی

    آخرین داده‌های شاخص مدیران خرید در دی‌ماه۱۴۰۴ نشان می‌دهد که اقتصاد ایران به مرحله شدیدتر و ناپایدارتری از رکود تورمی وارد شده است که با کاهش شدید تقاضا، افزایش فشارهای هزینه‌ای و کاهش شدید اعتماد کسب‌وکارها مشخص می‌شود. شاخص مدیران خرید (شامخ) یا PMI از جمله شاخص‌هایی است که برای نشان دادن شرایط کلی سرمایه‌گذاری مولد و توسعه کسب‌وکار به‌کار می‌رود؛ چراکه نگرش و انتظارات فعالان اقتصادی و تجاری کشور در شرایط موجود و آینده در این شاخص نمایان می‌شود.
    یکشنبه، ۱۷ اسفند ۱۴۰۴
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    عبور از پیچ تاریخی

    دنیای اقتصاد؛ وضعیت کنونی ایران یکی از دردناک‌ترین مقاطع دست‌کم در ۳۰۰ سال اخیر است و مسئله اصلی اکنون چگونگی عبور از این تنگنای خطرناک است.