رسوایی شیمیایی در ارتش البرهان

«گرگ میلر» و «الیزابت دوسکین» در گزارش دیروز یکشنبه در واشنگتن پست نوشتند، جزئیات اسناد بررسی‌شده نشان می‌دهد که ارتش سودان کارگاه‌های مونتاژ پنهانی در پایگاه‌های نظامی دایر کرده و در آنجا سیلندرهای گاز کلر صنعتی و خانگی را با افزودن دماغه، ماسوره پرتاب و باله‌های آیرودینامیک، به بمب‌های هواپیمایی تبدیل کرده است. ویدئوهای درز کرده از مناطق کویری سودان، پرتاب این تسلیحات دست‌ساز از هواپیماهای ترابری آنتونوف-۳۲ و خروج دود غلیظ زرد-سبز رنگی را به تصویر می‌کشد که به گفته کارشناسان بین‌المللی کاملا با مشخصات گاز کلر مطابقت دارد. همچنین اسناد فنی افشا شده از ساخت بمب‌های دوکاربرده‌ای خبر می‌دهند که علاوه بر ۱۵ کیلوگرم گاز کلر، حاوی ۲۰ کیلوگرم مواد منفجره و هزاران ساچمه فلزی بوده تا علاوه بر ایجاد آسیب‌های شدید ریوی و تنفسی، تلفات انسانی جانی و ترکش‌های مرگباری نیز برجای بگذارد. هدف اصلی فرماندهان ارتش از به‌کارگیری این گاز، ایجاد رعب و وحشت شدید و بیرون کشیدن نیروهای تک‌تیرانداز و پیاده نظام دشمن از سنگرها و ساختمان‌ها بوده است.

بر اساس پیام‌های متنی میان مقامات ارشد نظامی سودان، ارتش تا اواخر سال ۲۰۲۴ دست‌کم ۲۹۰ فروند بمب شیمیایی را در پایگاه‌های کلیدی از جمله پایگاه هوایی «مروه» مونتاژ و ذخیره‌سازی کرده و حداقل ۱۰۶ فروند از آنها را در جبهه‌های مختلف به ویژه در اطراف پالایشگاه الجیلی و پایگاه نظامی «گاری» بکار گرفته است. یکی از شوکه‌کننده‌ترین ابعاد این افشاگری، ردپای کلرِ تامین‌شده توسط آژانس‌های بشردوستانه بین‌المللی است. اگرچه یونیسف اعلام کرده کلر پرداختی فقط برای تصفیه‌خانه‌ها بوده، اما پیام‌های صوتی افشا شده نشان می‌دهد که نظامیان سودانی مستقیما سیلندرهای کلر وارداتیِ مربوط به برنامه‌های بهداشتی سازمان ملل را از تصفیه‌خانه‌هایی مانند «المناره» مصادره کرده‌اند.

طراح و معمار اصلی این برنامه تسلیحاتی فردی به نام «طارق مدنی» معرفی شده است؛ افسر ارشدی که مدیریت یک شرکت بازرگانی را برعهده داشته و مواد اولیه را از طریق شرکت‌های مصری و هندی وارد می‌کرده است. اگرچه وزارت خزانه‌داری آمریکا مدنی را تحریم کرده بود، اما اسناد جدید نشان می‌دهد ژنرال البرهان، رهبر سودان، در تصمیمی ساختاریافته در ژوئیه ۲۰۲۵، خودِ طارق مدنی را به عنوان عضو کمیته به‌اصطلاح «حقیقت‌یاب» برای بررسی ادعاهای استفاده از سلاح شیمیایی منصوب کرده بود. در واقع طراح اصلی برنامه تسلیحاتی مامور شده بود تا اثرات جرمی و باقی‌مانده‌های شیمیایی را در پایگاه‌ها پاک‌سازی و امحا کند؛ کمیته‌ای که در نهایت مدعی شد هیچ مدرکی از آلودگی شیمیایی در سودان یافت نشده است.

کارشناسان زبده راستی‌آزمایی دیجیتال و بازرسان سابق سازمان منع سلاح‌های شیمیایی (OPCW) پس از بررسی این فایل‌ها تاکید کرده‌اند که مدارک کاملا معتبر بوده و نشان‌دهنده یک برنامه تسلیحاتی برنامه‌ریزی‌شده است. سودان که در سال ۱۹۹۹ کنوانسیون منع سلاح‌های شیمیایی (CWC) را امضا کرده، اکنون با اثبات این مدارک در مظان اتهام شدید ارتکاب جنایت جنگی قرار دارد. این افشاگری در آستانه سخنرانی ژنرال البرهان در مجمع عمومی سازمان ملل، فشارهای بین‌المللی را بر حکومت نظامی سودان به اوج خود  رسانده است.