ارزیابی بلومبرگ از کارزار اقتصادی وزارت خزانهداری علیه ایران؛
جهان از تهدید بسنت شانه خالی کرد
گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد- کسری غفوری: اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، هفته را با وعده یورش اقتصادی علیه ایران و شرکای تجاریاش آغاز کرد تا شاید از این طریق دولت ترامپ بتواند به جنگ پایان دهد. با این حال، در پایان هفته کشورهایی که با تهران روابط تجاری دارند به این تهدیدها بیاعتنایی کردند و تحلیلگران نیز از اقدامات واشنگتن ناامید شدند.
به گزارش بلومبرگ، چین به عنوان خریدار نود درصد نفت ایران، به جای عقبنشینی هشداری قاطع به واشنگتن داد. شعب بانکهای ایرانی در دبی همچنان به فعالیت خود ادامه دادند. در یکی از شعب بانک ملی در ابوظبی، کارکنان پشت باجهها حاضر بودند و یکی از کارمندان توضیح داد که فعالیتهای تجاری آنها همچنان به قوت خود باقی است.
پروازهای تجاری میان ایران و ترکیه و همچنین امارات متحده عربی نیز همچنان برقرار است؛ آن هم در شرایطی که ابوظبی هفته گذشته وعده داده بود تمام مبادلات تجاری و مالی خود را با تهران قطع کند. پروازها به تایلند و جمهوری آذربایجان و همچنین مقاصد متعدد در روسیه و چین نیز بدون هیچ خللی انجام شدند.
با نزدیک شدن به پایان هفته، آمریکا از برنامه خود برای تحریم شعب بانک مصر در امارات خبر داد. این اقدام بسیار کمتر از حد انتظار بود، چرا که بسنت پیشتر هشدار داده بود جهان تا پایان هفته شاهد اعلامیه مهمی درباره تحریم یک نهاد مالی بزرگ خواهد بود.
الکس زردن، مقام پیشین خزانهداری آمریکا و بنیانگذار موسسه «کپیتال پیک استراتژیز»، معتقد است در شرایطی که جنگ وارد هفتمین ماه خود شده است، اقدامات علنی این هفته وزارت خزانهداری با تبلیغات پر سر و صدای پیشین همخوانی ندارد. او تاکید میکند که عملیات انزوای اقتصادی صرفا ادامه چهل و هفت سال اقدامات محدودکننده اقتصادی علیه ایران است، اما چشمانداز روشنی از پیروزی اقتصادی یا نظامی در کارزار فعلی ارائه نمیدهد.
تهدیدهای بسنت و بیاعتنایی بازیگران جهانی تا این لحظه، مخمصه اصلی دولت ترامپ را در تلاش برای وادار کردن ایران به پذیرش خواستههایش از طریق تحریم، برجسته میکند. هرگونه کارزار تحریمی موثر نیازمند هدف قرار دادن چین است و چنین اقدامی خطر اقدامات تلافیجویانه و پیامدهای عظیم اقتصادی در سطح جهانی را به همراه دارد. از سوی دیگر، اقدامات محدودتر اگرچه بر فشارهای اقتصادی ایران میافزاید، اما برای تغییر محاسبات راهبردی این کشور کافی نخواهد بود.
اعتبار آمریکا نیز در این میان به خطر افتاده است. وزیر خزانهداری آمریکا بارها واکنش این کشور را با عملیات تاریخی پیادهسازی نیروها در نرماندی در سال ۱۹۴۴ مقایسه کرده بود. با این وجود، آمریکا در اقدام اخیر خود کاملا یکجانبه عمل کرد و به جای همکاری با سایر کشورها به آنها فشار آورد و بسنت نیز به صراحت اذعان کرد که اقدامات تند و سریع، خطر فروپاشی سیستم مالی جهانی را در پی دارد.
آنچه اوضاع را پیچیدهتر میکند این است که بسنت همچنین اعلام کرد آمریکا برای پیشبرد اهداف خود وارد دیپلماسی خاموش شده است. به گفته منابع آگاه، مقامات آمریکایی برای دریافت یک بیانیه حمایتی، به همتایان بریتانیایی خود متوسل شدهاند.
انتظار میرود وزیر خزانهداری آمریکا در نشست وزرای دارایی گروهبیست که دوشنبه در شهر اشویل کارولینای شمالی آغاز میشود باهمتایان خود گفتوگو کند. به گفته جاش لیپسکی، رئیس بخش اقتصادبینالملل در شورای آتلانتیک، احتمالا یکی از بزرگترین سوالاتشرکتکنندگان از بسنت این خواهد بود که آیا آمریکا واقعا حاضراست یک نهاد مالی چینی را هدف قرار دهد یا خیر.
امارات متحده عربی به عنوان متحد راهبردی و کلیدی آمریکا، اوایل ماه جاری اعلام کرده بود که روابط مالی خود را با ایران قطع خواهد کرد. با این حال به نظر میرسد برخی خطوط پروازی و ارتباطات بانکی با تهران همچنان ادامه دارد و دولت امارات نیز در بیانیهای به بلومبرگ، اقدام خود را یک «تصمیم حاکمیتی» خواند که بازتابدهنده ارزیابی راهبردی از منافع ملی و الزامات امنیت منطقهای است.
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، روز پنجشنبه در پاسخ به این سوال که واشنگتن تاکنون با کدام کشورها وارد مذاکره شده است گفت درباره ایران حرف زیادی برای گفتن وجود ندارد و ما تمایلی به صحبت با آنها نداریم و به دنبال دیدار یا هیچ برنامه مشابهی نیستیم.
بیاعتنایی شرکای تجاری و سد نفوذپذیر تحریمها
لیلند میلر، مدیرعامل پلتفرم دادههای «چاینا بژ بوک» و از اعضای کمیسیون بررسی اقتصادی و امنیتی آمریکا و چین که به کنگره مشاوره میدهد، در این باره میگوید نمیتوان با نادیده گرفتن کشوری که مقصد ۹۰ درصد صادرات نفت ایران است، یک جنگ اقتصادی معنادار علیه تهران به راه انداخت.
در این میان به نظر نمیرسد آمریکا به پایان جنگی که ترامپ در کنار اسرائیل علیه ایران آغاز کرد نزدیکتر شده باشد.مقامات کشورهایی که به طور سنتی روابط اقتصادی قدرتمندی با ایران داشتهاند، در این هفته پیام چندانی از سوی آمریکا دریافت نکردهاند.
افراد آگاه میگویند ترکیه هیچ دستورالعمل رسمی از سوی آمریکا درباره محدودیتها و نحوه اعمال آنها بر ایران دریافت نکرده است. با این حال، مقامات ترکیهای بر این باورند که پس از ابلاغ رسمی، زمان کافی برای بررسی و اجرای الزامات در اختیار خواهند داشت.
واکنش پاکستان نشان میدهد که حتی کشورهای دارای روابط نزدیک با واشنگتن نیز دستکم تا این لحظه فشار فوری چندانی از سوی کارزار جدید احساس نمیکنند. اگرچه اسلامآباد به دلیل تلاشهای میانجیگرانه خود برای پایان دادن به جنگ مورد تحسین ترامپ قرار گرفته است، اما هیچ نشانهای مبنی بر کاهش تجارت زمینی این کشور با ایران مانند تجارت برنج و انبه دیده نمیشود.
طاهر اندرابی، سخنگوی وزارت خارجه پاکستان، این هفته به خبرنگاران گفت که کشورش هیچ الزامی برای پیروی از تحریمهای یکجانبه ندارد.
استیون فالون، مشاور ارشد در شرکت مشاورهای «دیبیام»، معتقد است این تصور که بتوان ایران را با چنین اقداماتی به زانو درآورد خندهدار است و هیچ تغییر ملموسی ایجاد نخواهد کرد. او تاکید میکند که ایجاد یک سد کاملا نفوذناپذیر در این زمینه غیرممکن است، چرا که بازیگران متعددی در این عرصه حضور دارند و منافع مالی آن برای طرفهای ذینفع بسیار چشمگیر است.
