کاخ سفید به شکل خاموشی در حال عقبنشینی از تحریمهاست
تلاش واشنگتن برای مهار موج دلارزدایی
به نوشته روزنامه نیویورک تایمز، این طرح که پیش از مرگ لیندسی گراهام توسط او پایهگذاری شد، اعمال تحریمهای الزامی علیه روسیه و متحدانش را دنبال میکند و حتی ممکن است خریداران انرژی روسیه را نیز هدف تعرفههای تنبیهی قرار دهد. مقامات کاخ سفید اعلام کردهاند که دامنه این تحریمها احتمالا به ایران نیز کشیده خواهد شد و انتظار میرود با حمایت قاطع هر دو حزب، در تابستان پیش رو به قانون تبدیل شود.
این سیاست جدید نشاندهنده توازن پیچیدهای است که واشنگتن باید آن را حفظ کند؛ به کارگیری اهرم فشارهای اقتصادی برای تحقق اهداف دیپلماتیک، بدون آنکه جایگاه آمریکا به عنوان مرکزیت سیستم مالی جهان تضعیف شود. تقارن این طرحریزیها با برنامه جامع دولت ترامپ برای بازنگری در ساختار تحریمها نشان میدهد که سیاستگذاران آمریکایی به این نتیجه رسیدهاند که اتکای بیش از حد به جنگ مالی، کارآیی دیپلماسی اقتصادی این کشور را کاهش داده است. بر همین اساس، وزارت خزانهداری آمریکا در هفتههای اخیر به صورت خاموش در حال پاکسازی لیست تحریمهای خود بوده و نام افراد جانباخته، کشتیهای از رده خارج و کسانی که دیگر تهدیدی برای امنیت ملی محسوب نمیشوند را حذف کرده است.
به موازات این اقدامات، واشنگتن تحریمهای ونزوئلا را تقلیل داده، معافیتهای موقتی برای فروش نفت روسیه و ایران صادر کرده و در ماه جاری نیز رئیسجمهور آمریکا خواستار لغو تحریمهای ترکیه برای هموار شدن مسیر فروش جنگندههای آمریکایی به این کشور شد. مکانیسم تحریمهای آمریکا عمدتا بر پایه قطع دسترسی افراد و شرکتها از سیستم مالی غرب استوار است، چرا که دلار ارز اصلی مبادلات جهانی به شمار میرود. با این حال، نگرانی فزایندهای در بدنه دولت ترامپ وجود دارد که جهان به سمت فاصله گرفتن از دلار و استفاده بیشتر از یوآن چین و ارزهای دیجیتال حرکت کند. اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، در سخنرانی ماه مه خود در پاریس تاکید کرد که کارآمدترین اقدامات، تحریمهای تهاجمی و هدفمندی هستند که زمانبندی مشخصی دارند. به گفته او، تحریمهایی که سالها بدون هیچ تغییر ملموسی در رفتار کشورها پابرجا میمانند، پیامدهای بیننسلی غیرقابل پیشبینی به دنبال خواهند داشت.
استفاده از سلاح تحریم در پنج سال گذشته رشد چشمگیری داشته و تنها در سال ۲۰۲۴ به ۳۰۰۰ مورد جدید رسید. اما این روند در سال ۲۰۲۵ با چرخش ترامپ به سمت استفاده از تعرفههای تجاری به عنوان ابزار دیپلماسی، کاهش یافت. طبق پژوهش اخیر دفتر ملی تحقیقات اقتصادی آمریکا، در کشورهایی مانند روسیه، بلاروس، قرقیزستان و میانمار که سیستم بانکی آنها با تحریمهای سنگین واشنگتن مواجه شده، چرخش محسوسی به سمت یوآن چین رخ داده است. با این حال، در خارج از این کشورهای تحت تحریم، روند فاصلهگیری از دلار همچنان ناچیز بوده و بر اساس دادههای صندوق بینالمللی پول، ۵۷ درصد از ذخایر ارزی جهان همچنان به دلار نگهداری میشود. با تمام این تفاسیر، جنگ مالی همچنان ابزاری کلیدی برای واشنگتن محسوب میشود. در جریان مذاکرات با قانونگذاران، کاخ سفید اصرار دارد که رئیسجمهور باید اختیار تعلیق یا لغو تحریمها را برای حفظ قدرت چانهزنی با رقبا در دست داشته باشد. به گفته کارشناسانی چون ریچل زیمبا، صرفا کاهش مقطعی تحریمها نمیتواند مانع از روند بلندمدت دلارزدایی در جهان شود، مگر آنکه سیاستهای روشنی برای مقابله با سیستمهای پرداخت جایگزین تدوین شود.
