غیرنظامیان لبنانی با وجود بمباران دائمی اسرائیل، جنوب را ترک نمیکنند
زیستن در شهر ارواح
«عبدی لطیف ظاهر» در گزارش دیروز دوشنبه در نیویورکتایمز نوشت، بسیاری از ساکنانی که ماندن را انتخاب کردهاند (شامل مسیحیان، دروزیها و مسلمانان سنی)، این تصمیم را ترکیبی از «اعتقاد» و« ضرورت» میدانند؛ آنها از یکسو وابستگی شدیدی به زادگاه خود دارند و از سوی دیگر، منابع مالی کافی برای فرار و پناه گرفتن در چادرهای آوارگان یا پناهگاههای شلوغ را ندارند. این پایداری، از نظر مقامات لبنانی اولین خط دفاعی در برابر طرحهای کوچ اجباری و آوارگی دائمی محسوب میشود. ترس بزرگ غیرنظامیان این است که تخلیههای موقت کنونی، مانند دوران اشغال طولانیمدت اسرائیل در فاصله سالهای ۱۹۸۲ تا ۲۰۰۰، به آوارگی ابدی تبدیل شود. در آن دوران، جنوب لبنان به شدت نظامی شد و با بمباران، تفتیشها، دستگیریها و وحشتآفرینیهای شبهنظامیان متحد اسرائیل («ارتش جنوب لبنان») شکل گرفت.
اکنون با صدور هشدارهای تخلیه از سوی ارتش اسرائیل، اشغال دهها شهر و روستا و تبدیل محلهها به ویرانه، آن کابوسهای قدیمی دوباره زنده شدهاند. اگرچه ماه گذشته توافقی میان ایالات متحده و ایران برای پایان جنگ حاصل شد و متعاقب آن، اسرائیل و لبنان یک توافقنامه اولیه برای صلح پایدار امضا کردند، اما درگیریها در میدان عملا متوقف نشده است. اسرائیل خروج تدریجی خود از عمق ۶مایلی خاک لبنان را به خلع سلاح حزبالله مشروط کرده؛ شرطی که بنبست سیاسی و عدم قطعیت شدیدی را به این روند تزریق کرده است. زندگی روزمره در جنوب به طور کامل از هم پاشیده است؛ مدارس تعطیل، خدمات بهداشتی قطع و دسترسی به آب و سوخت محدود شده است.
فراتر از خشونت مستقیم، جنوب لبنان که روزگاری به عنوان یک منطقه کشاورزی حاصلخیز، تامینکننده بازارهای سراسر کشور بود، اکنون با بحران حاد ناامنی غذایی دستوپنجه نرم میکند. بمبارانهای مداوم، آسیب جدی به جادهها و ممانعت ارتش اسرائیل از ورود کشاورزان به مزارع، تولیدات کشاورزی را فلج کرده است. برای نمونه، «سعید ظاهر» ۸۰ساله اشاره میکند که چگونه از دسترسی به باغ ۱۰۰هکتاری سیب و گیلاس خود محروم شده؛ باغی که پیش از این هزاران دلار درآمد برای او به همراه داشت. محصولات کشاورزی به دلیل عدم امکان برداشت یا انتقال به بازار، در حال پوسیدن هستند و سازمان ملل تخمین میزند که ۱.۲۴میلیون نفر در لبنان با ناامنی غذایی حاد مواجه خواهند شد که شدیدترین نرخ آن متعلق به مناطق جنوبی است.
در شرایطی که فلج سیاسی و اقتصاد بحرانزده لبنان توان حمایت از غیرنظامیان را ندارد، کمکهای نقدی دولتی نیز بسیار ناچیز است. در این میان، نهادهای بینالمللی درخواست ۳۳۱.۵میلیون دلار بودجه اضافی برای کمک به آوارگان کردهاند، اما توزیع کمکها در جبهههای جنگ با مانع روبهروست. به گفته «امیمه فرح»، مدیر توسعه و ارتباطات «فرقه مالت» (یک فرقه مذهبی غیرکشیشی)، این گروه از معدود سازمانهایی است که همچنان به روستاهای مرزی و محاصرهشده نظیر رمیش، دبل و عینابل امدادرسانی میکند. با این حال، به دلیل تخریب جادهها و فقدان مسیرهای امن، کاروانهای بشردوستانه این فرقه اکنون تنها یک یا دو بار در ماه میتوانند به خطوط مقدم دسترسی پیدا کنند. در نهایت، برای مردمی که در چرخه بیپایان جنگ گرفتار شدهاند، ماندن در وطن با طعم محاصره همراه است و فرار از آن، به تعبیر آوارگان شیعه، چیزی جز یک «سفر تدریجی به سمت مرگ» نیست.
