مرگ لیندسی گراهام بازار تئوریهای توطئه را در آمریکا داغ کرده است
جولان شایعهسازان
به گزارش واشنگتن پست، کمی پس از آنکه قلب لیندسی گراهام اواخر شنبهشب از تپش ایستاد، موجی از پیامهای تسلیت دوحزبی در تقدیر از دههها فعالیت سیاسی او به راه افتاد؛ اما همزمان، جریان زیرپوستی و قدرتمندی از سوءظن نیز شکل گرفت. تنها یک ساعت پس از اعلام خبر درگذشت این سناتور ۷۱ساله اهل کارولینای جنوبی بر اثر «یک بیماری کوتاه و ناگهانی»، لورا لومر، فعال سیاسی راست افراطی، در شبکه اجتماعی ایکس (توییتر سابق) ازمیلیونها دنبالکننده خود پرسید: «آیا او در خارج از کشور یا هنگام بازگشت به آمریکا توسط یک دشمن خارجی مسموم شده است؟»
جرج سانتوس، نماینده پیشین کنگره، نیز به این جریان پیوست و از احتمال «سوءقصد» سخن گفت. در این میان، پیام «کش پاتل»، مدیر افبیآی، ناخواسته به این گمانهزنیها دامن زد. او در پایان پیام تسلیت خود نوشت: «افبیآی در حال کمک به مقامات محلی است و تمامی منابع لازم را در اختیارشان قرار داده است.» در روزهای پس از مرگ گراهام، فضای پارانوئید سیاست کنونی آمریکا زنجیرهای از تئوریها را در اینترنت تولید کرده است: او در کییف کشته شد، توسط اسرائیل هدف قرار گرفت یا روسیه او را منفجر کرده است؟ این در حالی است که دفتر گراهام روز یکشنبه اعلام کرد که بررسیهای اولیه پزشکی قانونی واشنگتن، علت مرگ را «پارگی آئورت» تشخیص داده و مقامات نیز هیچ نشانه مشکوکی نیافتهاند. با وجود این، لورا لومر که میگوید دغدغههایش را با مقامات دولت ترامپ نیز در میان گذاشته، معتقد است «شواهد کافی برای شک و تردید» وجود دارد.
اما گراهام تنها سوژه این ماشین شایعهسازی نبود. دفتر سناتور میچ مککانل روز یکشنبه پس از هفتهها سکوت، اعلام کرد که دلیل بستری شدن ماه گذشته او زمینخوردگی بوده است. برای اثبات این موضوع، عکسی از این سناتور جمهوریخواه منتشر شد که او را خندان در تخت بیمارستان، در کنار همسرش و در حال خواندن بخش ورزشی روزنامه واشنگتنپستِ همان روز نشان میداد. اما این عکس نیز نتوانست مفسران اینترنتی را قانع کند.
برخی کاربران ایکس پرسیدند چرا متن روزنامه شبیه تصاویر ساختهشده با هوش مصنوعی است. حساب کاربری دیگری بدون ارائه مدرک مدعی شد که این عکس متعلق به سال ۲۰۲۳ است؛ پستی که در کمتر از ۲۴ ساعت بیش از ۵.۱میلیون بازدید داشت. جالبتر آنکه وقتی کاربران از چتبات هوش مصنوعی شرکت ایکس (Grok) خواستند عکس را تحلیل کند، این روبات در پاسخی متناقض بر آتش شک و تردید دمید و نوشت: «ادعای اثبات زنده بودن در این عکس صدق نمیکند.» (هرچند بررسیهای دقیق واشنگتنپست و کارشناسان پزشکی قانونی دیجیتال نشان داد که عکس کاملا واقعی و بدون دستکاری است).
جوزف اوزچینسکی، پژوهشگر ارشد افکار عمومی در دانشگاه میامی، معتقد است که شواهد چندانی مبنی بر افزایش باور به تئوریهای توطئه نسبت به گذشته وجود ندارد. او میگوید: «خبر خوب این است که اوضاع بدتر نشده است؛ اما خبر بد این است که اوضاع همیشه تا همین حد بد بوده و ما فقط به آن توجه نمیکردیم.» با این حال، تفاوت اصلی در عصر دیجیتال این است که نظریهپردازان توطئه اکنون بسیار سازمانیافتهتر شدهاند و تار و پود آنها با ساختار سیاسی کنونی در هم تنیده است. در واشنگتنِ دوران ترامپ، شکاف میان حقایق تاییدشده و تئوریهای اثباتنشده میتواند به راحتی فرو بریزد.
جوان دونووان، استاد دانشگاه بوستون میگوید: «در میان این نظریهپردازان اینترنتی، مردمی هم هستند که واقعا مستحق دانستن حقیقتاند؛ اما متاسفانه دولت نتوانسته اعتماد عمومی لازم را برای تبدیل شدن به مرجع نهایی حقیقت جلب کند.» جان تون، رهبر اکثریت سنا، در واکنش به این حواشی از مردم خواست تا «آرام باشند و تنها به سوگواری بپردازند». اما تقارن زمانی اتفاقات، کار را برای بدبینها آسان کرده است. گراهام که از حامیان سرسخت اوکراین بود، تنها چند ساعت پس از بازگشت از دهمین سفر خود به کییف درگذشت. رسانههای دولتی روسیه بلافاصله مرگ او را دستمایه قرار دادند؛ تا جایی که یک روزنامه روسی مقالهای با عنوان «بوسه مرگ؛ ارتباط مرگ گراهام با زلنسکی» منتشر کرد.
درحالیکه پلیس واشنگتن مسوول اصلی تحقیقات است و افبیآی از اظهارنظر شفاف درباره میزان دخالت خود در این پرونده خودداری کرده، گزارش عصر دوشنبه شبکه NBC مبنی بر حضور ماموران افبیآی در محل اقامت گراهام، بار دیگر تنور شایعات را داغ کرد. لورا لومر بلافاصله در شبکه ایکس نوشت: «نمیدانستم برای قانع کردن مردم به اینکه گراهام بر اثر پارگی آئورت مرده، به ۲۰ مامور افبیآی نیاز است! آیا جواب آزمایش سمشناسی آمده است؟» جملهای که نشان میدهد چرخدندههای توهم در فضای سیاسی آمریکا قصد توقف ندارند.
