آیا ژنرالِ میزراحی محاسبات نتانیاهو را بر هم میزند؟
آیزنکوت؛ کابوس بیبی
نظرسنجی روز پنجشنبه به یاشار ۲۳ کرسی میدهد، درحالیکه لیکود ۲۲ کرسی دارد. با وجود این تغییر، توازن کلی بین ائتلاف حاکم و اپوزیسیون تا حد زیادی نسبت به نظرسنجیهای شش ماه گذشته بدون تغییر باقی مانده است. پیشبینی میشود بلوک اپوزیسیون ۶۹ کرسی و ائتلاف نتانیاهو ۵۱ کرسی را به دست آورد. با این حال، احزاب مخالف یهودی همچنان برای تشکیل اکثریت حاکم حداقل ۶۱ کرسی به حمایت احزاب عرب نیاز دارند. حزب «با هم»، که اردوگاههای نخستوزیران سابق نفتالی بنت و یائیر لاپید را متحد میکند، با ۱۵ کرسی کنست در جایگاه سوم قرار دارد. حزب دموکراتهای چپگرا و حزب «اسرائیل بیتنو»ی آویگدور لیبرمن هر کدام ۱۰ کرسی به دست میآورند. پیشبینی میشود حزب راست افراطی «قدرت یهودی»، به رهبری ایتامار بن گویر، وزیر امنیت داخلی، ۸ کرسی را به دست آورد، درحالیکه حزب «صهیونیسم مذهبی»، به رهبری بزالل اسموتریچ، وزیر دارایی، از حد نصاب انتخاباتی ۴ کرسی کمتر است. پیشبینی میشود احزاب عرب روی هم رفته ۱۱ کرسی را به دست آورند.
یک نظرسنجی دیگر هم که یکشنبه گذشته توسط شبکه «کان»، منتشر شد، پیشبینی کرد که هم یاشار (آیزنکوت) و هم لیکود (نتانیاهو) ۲۳ کرسی را به دست آورند. در آن نظرسنجی، بلوک ائتلاف ۵۳ کرسی و اپوزیسیون ۶۷ کرسی را به دست آوردند. نظرسنجی قبلی کان که در ۴ ژوئن منتشر شد، حزب «با هم بنت-لاپید بنت» را پس از لیکود در جایگاه دوم و یاشار آیزنکوت را در جایگاه سوم قرار داده بود. این در حالی است که ۴۶ درصد از پاسخدهندگان در نظرسنجی روز پنجشنبه گفتند که آیزنکوت برای نخستوزیری مناسبتر از نتانیاهو است، درحالیکه ۳۶ درصد همین نظر را نسبت به نتانیاهو داشتند و ۱۸ درصد مردد بودند.
گادی آیزنکوت کیست؟
رئیس پیشین ستاد کل ارتش اسرائیل، از دسامبر ۲۰۲۲ تا ژوئن ۲۰۲۴ به عنوان نماینده کنست (پارلمان) از حزب «اتحاد ملی» به رهبری بنیگانتس فعالیت میکرد. او پنج روز پس از حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳، همراه با گانتس و با این استدلال که مقامهای سیاسی اسرائیل باید در زمان جنگ با یکدیگر متحد شوند، به کابینه نتانیاهو پیوست. هر دو به عضویت کابینه امنیتی منصوب شدند که مسوولیت نظارت و هدایت جنگ در غزه را بر عهده داشت. در دسامبر ۲۰۲۳، پسر آیزنکوت هنگام خدمت به عنوان سرباز در غزه کشته شد. دو برادرزاده او نیز در جنگ کشته شدند. اگرچه آیزنکوت از عملیات نظامی اسرائیل حمایت کرد، اما خواستار توافق آتشبس با حماس نیز شد.
«تال شالو» هم در گزارشی برای سی ان ان روایت دیگری از رقابت آیزنکوت با نتانیاهو ارائه داد. این گزارشگر نوشت، عصر ۸ ژوئن، حزب لیکود (متعلق به بنیامین نتانیاهو)، یک پست چند کلمهای را در حساب ایکس خود منتشر کرد با این مضمون: «گادی بدون تیبی یعنی هیچ». همراه با این پیام کوتاه، یک کلیپ ۱۱ ثانیهای تولید شده توسط هوش مصنوعی وجود داشت که دو سیاستمدار - گادی آیزنکوت و احمد تیبی - را در کنار هم در مقابل پارلمانی پوشیده از ابرهای تیره نشان میداد.
در متن انتهای پیام با اشاره به تیبی، یک قانونگذار برجسته عرب، آمده بود: «آیزنکوت بدون اعراب هیچ است». این پست بر دو عنصر اساسی کارزار رقابتها تاکید داشت: اول اینکه نتانیاهو باز هم به لفاظیهای ضد عربی که حزبش سالها از آن استفاده کرده است، تکیه خواهد کرد. دوم اینکه آیزنکوت، فرمانده سابق ارتش اسرائیل، اکنون به عنوان تهدید سیاسی اصلی برای نتانیاهو دیده میشود که عنوان «دیرپاترین» نخستوزیر این رژیم را یدک میکشد.
آیزنکوت در سطح بینالمللی شناخته شده نیست اما در سرزمینهای اشغالی برجسته شده و به عنوان رقیب اصلی نتانیاهو (به جای نفتالی بنت) دیده میشود. تحلیلگران میگویند او بیش از هر رقیبی در سالهای اخیر، نقطه مقابل نتانیاهو است. زندگینامه نتانیاهو- آیزنکوت تفاوتها را بیشتر نمایان میکند. نتانیاهو، پسر یک مورخ، در محافل نخبگان اورشلیم بزرگ شد و در واحد کماندویی «سایرت ماتکال» ارتش خدمت کرد. آیزنکوت، ۶۶ ساله، دومین فرزند از ۹ فرزند یک خانواده مهاجر مراکشی است. او در طبریه و ایلات، خارج از مراکز سنتی قدرت و نفوذ اسرائیل، بزرگ شد. او به عنوان یک سرباز، از تیپ گولانی ارتقا یافت و از سال ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۹ توسط نتانیاهو به عنوان رئیس ستاد ارتش اسرائیل منصوب شد.
نتانیاهو در مراسم بازنشستگی آیزنکوت در سال ۲۰۱۹ از او تمجید کرد و به وی «درود» فرستاد. آیزنکوت در سال ۲۰۲۲ تحت رهبری بنیگانتس، یکی دیگر از فرماندهان سابق ارتش، وارد سیاست شد. آنها پس از ۷ اکتبر به کابینه اضطراری جنگی نتانیاهو پیوستند. با گذشت زمان، آیزنکوت به شدت از عملکرد کابینه در طول جنگ و فقدان یک استراتژی روشن انتقاد کرد. جنگ ۷ اکتبر همچنین زندگی شخصی او را تغییر داد. دو ماه پس از جنگ، پسر کوچکش، گال، در غزه کشته شد. دو نفر از برادرزادههایش هم بعدتر در نبرد کشته شدند. در تمام این مدت، پسر خود نتانیاهو، یائیر، بخش قابلتوجهی از جنگ را در میامی گذراند و در خدمت ذخیره نبود.
تا ژوئن ۲۰۲۴، آیزنکوت و گانتس از کابینه جنگی نتانیاهو کنارهگیری کردند. یک سال بعد، آیزنکوت از گانتس جدا شد تا حزب خود را تشکیل دهد. سابقه او ممکن است اهمیت سیاسی داشته باشد. رأیدهندگان میزراحی - یهودیان خاورمیانه و شمال آفریقا - به طور سنتی حوزه انتخابیه اصلی لیکود هستند، اما اسرائیل هرگز نخستوزیر میزراحی نداشته است. حتی دیوید بیتان، نماینده کنست از حزب لیکود، اخیرا در مصاحبهای اذعان کرد که پیشینه شخصی آیزنکوت «به او یک مزیت بسیار جالب میدهد.» ییگال گتا، نماینده سابق کنست از حزب ارتدوکس افراطی «شاس»، این را بیپرده تر گفت: «بله، یک نخستوزیر مراکشی!» با این حال، آیزنکوت هرگز به تنهایی در یک رقابت سراسری شرکت نکرده است.
حملات لیکود هم به جای اینکه متوجه بنت یا لاپید باشد، اکنون متوجه آیزنکوت شده است. انشل ففر، خبرنگار اکونومیست و نویسنده یکی از زندگینامههای نتانیاهو، میگوید که آیزنکوت از رقبای قبلی متمایز است. او گفت: «از سال ۱۹۹۶، رقابتی مداوم در اسرائیل برای یافتن فردی که بتواند نتانیاهو را سرنگون کند، در جریان بوده است. کسانی که موفق شدند، مانند ایهود باراک و آریل شارون، به این دلیل موفق شدند که تفاوتهای بنیادینی با او داشتند. اما کسانی که شکست خوردند، اغلب تلاش میکردند ادای او را درآورند.
